Προσοχή: Το SMS από την «τράπεζά σας» μπορεί να σας αδειάσει τον λογαριασμό – Πώς θα το καταλάβετε

Οι τράπεζες προχωρούν σε στοχευμένες επενδύσεις προκειμένου να «θωρακιστούν» από εισβολείς που επιχειρούν να διεισδύσουν στα λειτουργικά τους συστήματα και να κλέψουν δεδομένα ή ακόμη και χρήματα, ωστόσο δεν μπορούν να αποτρέψουν το 100% της απάτης, όχι γιατί δεν υπάρχει η τεχνογνωσία, αλλά γιατί οι απατεώνες ξεγελούν τους πελάτες και όχι τα συστήματα ασφαλείας.

Οι επιτήδειοι συχνά δεν είναι hackers που στοχεύουν στο να παραβιάσουν ένα σύστημα, αλλά social engineers, που επικεντρώνονται στον ανθρώπινο παράγοντα και στο πώς να τον ξεγελάσουν, «ελαφραίνοντας» τους τραπεζικούς λογαριασμούς.

Με ευρέως διαδεδομένες μεθόδους, όπως πλαστά SMS και email, αναρτήσεις στα social media, ή επείγοντα τηλεφωνήματα, οι απατεώνες καταφέρνουν να αποσπάσουν από τον καταναλωτή τα στοιχεία της κάρτας του, ή ακόμη και να τον πείσουν να ολοκληρώσει ο ίδιος τη συναλλαγή, εγκρίνοντας κάθε βήμα των ελέγχων που προσφέρουν τα mobile banking apps οι πλατφόρμες web banking (πχ κωδικοί πρόσβασης και βιομετρικά στοιχεία).

Την τάση αυτή επιβεβαιώνουν πηγές του τραπεζικού κλάδου, που υπογραμμίζουν την ανάγκη της συνεχούς ενημέρωσης και εκπαίδευσης του καταναλωτικού κοινού, ώστε να μπορούν να προστατευτούν από τις απάτες.

Πώς να καταλάβετε πως πρόκειται για απάτη

Μια από τις πιο συχνές μεθόδους είναι η αποστολή παραπλανητικών SMS και email, με τα οποία οι κακόβουλοι τρίτοι, υποδυόμενοι επίσημους φορείς όπως είναι οι τράπεζες ή η ΑΑΔΕ, «ενημερώνουν» τον παραλήπτη πως δικαιούται επιστροφή φόρου, εξαργύρωση πόντων κλπ. Στα μηνύματα δημιουργούν την αίσθηση της επείγουσας ανάγκης, τονίζοντας πως οι παραλήπτες πρέπει να δράσουν άμεσα για να μη χάσουν την προσφορά, και έτσι τους παραπλανούν στο να μοιραστούν ευαίσθητα δεδομένα.

Ο παραλήπτης πρέπει να εντείνει την προσοχή του σε σημεία κλειδιά που φανερώνουν την πλαστότητα του ηλεκτρονικού μηνύματος: Αρχικά, πρέπει να ελέγχει τη διεύθυνση αποστολής, η οποία σχεδόν στο σύνολο των περιπτώσεων μαρτυρά πως πρόκειται για απάτη. 

Επιπλέον, ο τρόπος γραφής ενός πλαστού email είναι πολύ διαφορετικός από ένα επίσημο, καθώς συχνά εμπεριέχει ορθογραφικά ή συντακτικά λάθη. Το πιο βασικό, πάντως, είναι πως ποτέ ένας επίσημος φορέας δεν θα ζητήσει ευαίσθητα στοιχεία και μάλιστα δημιουργώντας τόση βιασύνη.

Είναι σημαντικό οι παραλήπτες να διασταυρώνουν τουλάχιστον με δύο διαφορετικά κανάλια επικοινωνίας τις ύποπτες πληροφορίες. Για παράδειγμα, αν το email ζητάει αλλαγή λογαριασμού πληρωμών, τότε ο υπάλληλος πρέπει να επικοινωνήσει και τηλεφωνικώς με τον συνεργάτη, ώστε να επιβεβαιώσει πως πράγματι το αίτημα αυτό είναι αληθές ή αν πρόκειται για προσπάθεια εξαπάτησης.  

Ωστόσο, συχνά προσεγγίζουν τα θύματά τους και τηλεφωνικώς, για παράδειγμα υποδυόμενοι τον λογιστή. Γνωρίζουν ήδη το όνομα του πιθανού θύματος και του συστήνονται, λέγοντας πως τηλεφωνούν γιατί δικαιούται επιστροφή φόρου, ώστε να δημιουργήσουν μια ψευδή αίσθηση οικειότητας και να αυξήσουν τις πιθανότητες το θύμα να δώσει τα στοιχεία του. 

Μειωμένα κατά 9% τα περιστατικά απάτης το 2025

Πάντως, αξίζει να αναφερθεί πως το 2025 τα περιστατικά συναλλαγών απάτης με κάρτες πληρωμών υποχώρησαν κατά 9% σε σύγκριση με την προηγούμενη χρονιά, με μόλις μια συναλλαγή ανά 7,6 χιλιάδες να είναι απάτη.

Επιπλέον, η αναλογία του αριθμού των συναλλαγών απάτης προς τον συνολικό αριθμό συναλλαγών ανήλθε σε 0,013%, ποσοστό μειωμένο κατά 20% σε ετήσια βάση, αποδεικνύοντας πως οι αυστηρές μέθοδοι προστασίας της ΕΕ, καθώς και τα μέτρα πρόληψης και αντιμετώπισης όλων των εμπλεκόμενων φορέων (τράπεζες, πάροχοι πληρωμών, acquirers, ΔΙΑΣ) είναι κάτι παραπάνω από αποτελεσματικοί και βελτιώνονται διαρκώς.

Όπως τονίζει η Τράπεζα της Ελλάδος, η συνεχής βελτίωση των πρακτικών πρόληψης της απάτης από τους παρόχους υπηρεσιών πληρωμών, η συνεργασία τους με εθνικούς και ξένους φορείς που στοχεύουν στην εξάρθρωση εγκληματικών οργανώσεων, καθώς και η συνεχής ενημέρωση των καταναλωτών, αποτελούν τους τρεις πιο σημαντικούς παράγοντες που συνέβαλαν στη μείωση των συναλλαγών απάτης.

Σε έκθεσή του για την Ελλάδα, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο αναφέρει πως το πλαίσιο της χώρας μας για την καταπολέμηση του «μαύρου» χρήματος έχει ενισχυθεί τα τελευταία χρόνια και παραμένει ισχυρό, αν και υπάρχει χώρος για βελτίωση.

Αξίζει να αναφερθεί πως στις αρχές του 2026 ξεκίνησε την επίσημη λειτουργία της η νέα υπερεθνική ευρωπαϊκή αρχή Anti-Money Laundering Authority (AMLA), με σκοπό την άμεση και έμμεση εποπτεία ιδρυμάτων του χρηματοπιστωτικού και του μη χρηματοπιστωτικού τομέα της ΕΕ ως προς την πρόληψη του ξεπλύματος μαύρου χρήματος. 

Πάντως, όσο και αν ενισχύουν τα συστήματα ασφαλείας τους οι φορείς, οι περισσότεροι απατεώνες δεν προσπαθούν να χακάρουν τα τραπεζικά συστήματα, όσο να ξεγελάσουν τους κατόχους των λογαριασμών, προκειμένου οι ίδιοι να δώσουν πρόσβαση στον λογαριασμό ή να εγκρίνουν μια συναλλαγή.

Συνεπώς, κρίνεται απαραίτητη η συνεχής ενημέρωση και εκπαίδευση του καταναλωτικού κοινού, ώστε να μπορούν να προστατευτούν από τις απάτες, σχολιάζουν πηγές του τραπεζικού κλάδου.

Οι απάτες που καταγράφηκαν το 2025

Βάσει των στοιχείων της ΤτΕ, το 2025 αναφερθηκαν 363.101 συναλλαγές απάτης με κάρτες πληρωμών, οι οποίες αντιστοιχούν σε 1 συναλλαγή απάτης ανά 7,6 χιλ. συναλλαγές το 2025. 

Παράλληλα, ο δείκτης της αναλογίας της αξίας των συναλλαγών απάτης προς την συνολική αξία συναλλαγών (Fraud-to-Transaction ratio in value terms) μειώθηκε στο 0,019%, αντιστοιχώντας σε 1 ευρώ αξία συναλλαγής απάτης ανά 5,3 χιλ. αξία συναλλαγών το 2025, έναντι 1 ευρώ αξίας συναλλαγής απάτης ανά 4,9 χιλ. αξία συναλλαγών το 2024. 

Όσον αφορά τον αριθμό των συναλλαγών απάτης ανά τύπο συναλλαγής παρατηρούνται μειώσεις της απάτης σε όλους τους τύπους συναλλαγών. 

Συγκεκριμένα, ο αριθμός των περιστατικών απάτης στις συναλλαγές σε POS μειώθηκε κατά 21%, στις συναλλαγές σε ATM κατά 6% και στις εξ΄ αποστάσεως συναλλαγές χωρίς φυσική παρουσία κάρτας κατά 7%  σε σχέση με το 2024. 

Σημαντική μείωση κατά 28% παρατηρήθηκε στην αξία των συναλλαγών απάτης για τις συναλλαγές σε POS, ενώ οι συναλλαγές σε ATM παρουσίασαν οριακή μείωση κατά 2% σε αξία. Αντιθέτως, αύξηση παρατηρήθηκε στην αξία των συναλλαγών απάτης στις εξ΄ αποστάσεως συναλλαγές χωρίς φυσική παρουσία κάρτας κατά 4%. 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

Θρίλερ με τον φάκελο "Σκουλούδη": Εξαφανίστηκαν οι άδειες - Στο "σκοτάδι" η αποτύπωση του Ξηροποτάμου

Κρήτη - μεταναστευτικό: "Έκρηξη" αφίξεων - Η μία μετά την άλλη φτάνουν οι βάρκες