100.6 FM KnossosFM
14:34 | 03/07/2026
newsroom ekriti.gr
Για κάποιους ανθρώπους, η αίσθηση αποπροσανατολισμού δεν εξαφανίζεται ποτέ και μπορεί να εμφανιστεί ακόμη και μέσα στο ίδιο τους το σπίτι, πόσο μάλλον σε άγνωστα μέρη.
Υπολογίζεται ότι έως και 1 στους 30 ανθρώπους ενδέχεται να έχει αναπτυξιακή διαταραχή χωρικού προσανατολισμού (Developmental Topographical Disorientation – DTD). Πρόκειται για μια μόνιμη δυσκολία στον προσανατολισμό, ακόμη και σε περιβάλλοντα που είναι πλήρως οικεία.
Τα άτομα με DTD αναφέρουν ότι χάνονται πολύ συχνά, μερικές φορές ακόμη και κάθε εβδομάδα, ήδη από την παιδική τους ηλικία. Η κατάσταση αυτή δεν σχετίζεται με εγκεφαλική βλάβη, νευρολογική πάθηση ή ψυχιατρικό πρόβλημα. Σύμφωνα με τους ερευνητές, φαίνεται πως το σύστημα προσανατολισμού τους λειτουργεί εξαρχής με διαφορετικό τρόπο και παρουσιάζει διαβαθμίσεις.
Οι πιο ήπιες μορφές συχνά περνούν απαρατήρητες σε όλη τη διάρκεια της ζωής, καθώς το άτομο απλώς θεωρεί ότι «δεν έχει καλή αίσθηση κατεύθυνσης».
Πώς αντιλαμβανόμαστε τον χώρο γύρω μας
Όπως αναφέρει το theconversation.com, οι περισσότεροι άνθρωποι οργανώνουμε τον χώρο δημιουργώντας μια νοητική εικόνα με σημεία αναφοράς και τις μεταξύ τους σχέσεις, τόσο σε σχέση με εμάς όσο και μεταξύ τους. Αυτή η εσωτερική αναπαράσταση ονομάζεται γνωστικός χάρτης.
Στα άτομα με ατοπία, όμως, δεν σχηματίζεται ένας ολοκληρωμένος γνωστικός χάρτης. Μπορεί να έχουν καλή μνήμη για μεμονωμένα σημεία αναφοράς και να αναγνωρίζουν στοιχεία του περιβάλλοντος, αλλά δεν μπορούν να τα συνδέσουν σε ένα ενιαίο «νοητικό σχέδιο».
Έτσι, όταν μια γνωστή διαδρομή διαταράσσεται π.χ. από έναν κλειστό δρόμο, μια λάθος στροφή ή μια διαφορετική προσέγγιση σε ένα κτίριο– δεν υπάρχει εσωτερικός χάρτης για να τους καθοδηγήσει. Τα οικεία σημεία τους δείχνουν τι βλέπουν, όχι όμως πώς συνδέονται μεταξύ τους.
Επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή
Όταν η μετακίνηση στον χώρο γίνεται δύσκολη, τα άτομα με ατοπία συχνά αναπτύσσουν πιο περιοριστικές συνήθειες. Μπορεί να αποφεύγουν τις μετακινήσεις ή να βασίζονται αποκλειστικά σε εφαρμογές πλοήγησης.
Αυτή η συμπεριφορά συχνά παρεξηγείται ως έλλειψη ενδιαφέροντος, υπερβολικό άγχος ή ακόμη και χαμηλή νοημοσύνη. Ωστόσο, τέτοιες ερμηνείες δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα και μπορεί να έχουν αρνητικές συνέπειες.
Χωρίς κατάλληλη κατανόηση και υποστήριξη, η ατοπία μπορεί να περιορίσει σημαντικά την ανεξαρτησία ενός ατόμου. Το θετικό είναι ότι ούτε η ατοπία ούτε η DTD είναι εκφυλιστικές καταστάσεις. Επιπλέον, η ικανότητα προσανατολισμού μπορεί να ενισχυθεί με εξάσκηση περισσότερο απ’ όσο συχνά πιστεύεται.
Υπάρχουν ενδείξεις ότι ο προσανατολισμός λειτουργεί σαν «μυς», δηλαδή όσο τον χρησιμοποιούμε, τόσο βελτιώνεται και διατηρείται. Την επόμενη φορά που θα ανοίξετε το GPS, ίσως αξίζει να αναρωτηθείτε αν θα μπορούσατε να φτάσετε στον προορισμό σας και χωρίς αυτό.
Η ικανότητα να προσανατολιζόμαστε στον χώρο είναι κάτι που οι περισσότεροι θεωρούμε δεδομένο. Ίσως όμως αξίζει να την εξασκούμε και να τη διατηρούμε ενεργή, πριν αρχίσει να εξασθενεί.
Διαβάστε επίσης
