Γιατί ξεχνάμε τα ονόματα αλλά θυμόμαστε τα πρόσωπα; Η επιστήμη εξηγεί

Έχει συμβεί σχεδόν σε όλους. Συναντάτε έναν άνθρωπο που γνωρίζετε καλά, θυμάστε πού τον γνωρίσατε, τι δουλειά κάνει, ακόμα και συζητήσεις που είχατε μαζί του. Κι όμως, το όνομά του μοιάζει να έχει... εξαφανιστεί από τη μνήμη σας.

Το φαινόμενο αυτό δεν είναι ένδειξη κακής μνήμης ούτε, στις περισσότερες περιπτώσεις, λόγος ανησυχίας. Αντίθετα, αποτελεί μία από τις πιο συνηθισμένες λειτουργίες του ανθρώπινου εγκεφάλου και έχει απασχολήσει εδώ και χρόνια τους επιστήμονες.

Γιατί ο εγκέφαλος θυμάται πιο εύκολα τα πρόσωπα;

Οι νευροεπιστήμονες εξηγούν ότι ο εγκέφαλος επεξεργάζεται τα πρόσωπα με διαφορετικό τρόπο από ό,τι τα ονόματα.

Ένα πρόσωπο δεν αποτελεί απλώς μία εικόνα. Συνδέεται με εκφράσεις, κινήσεις, τη φωνή, συναισθήματα, εμπειρίες και αναμνήσεις. Όλες αυτές οι πληροφορίες δημιουργούν πολλαπλές «διαδρομές» μέσα στον εγκέφαλο, γεγονός που διευκολύνει την αναγνώρισή του ακόμη και ύστερα από πολλά χρόνια.

Αντίθετα, το όνομα ενός ανθρώπου είναι μια αυθαίρετη πληροφορία. Δεν περιγράφει ποιος είναι ούτε περιέχει κάποιο στοιχείο που να βοηθά τον εγκέφαλο να το συνδέσει εύκολα με άλλα δεδομένα. Γι' αυτό και είναι πιο εύκολο να χαθεί από τη μνήμη.

Το γνωστό «το έχω στην άκρη της γλώσσας»

Πολλοί έχουν βιώσει τη χαρακτηριστική στιγμή όπου γνωρίζουν ότι ξέρουν ένα όνομα, αλλά αδυνατούν να το ανακαλέσουν.

Οι επιστήμονες αποκαλούν αυτή την κατάσταση «φαινόμενο της άκρης της γλώσσας» (tip-of-the-tongue phenomenon). Πρόκειται για μια προσωρινή αποτυχία ανάκλησης της πληροφορίας. Η μνήμη δεν έχει χαθεί· απλώς ο εγκέφαλος δυσκολεύεται να βρει τη σωστή «διαδρομή» για να την ανασύρει εκείνη τη στιγμή.

Γι' αυτό πολλές φορές το όνομα μάς έρχεται ξαφνικά λίγα λεπτά ή ακόμη και ώρες αργότερα, χωρίς καμία προσπάθεια.

Το άγχος κάνει τα πράγματα χειρότερα

Η δυσκολία στην ανάκληση ονομάτων γίνεται συχνότερη όταν είμαστε κουρασμένοι ή αγχωμένοι.

Το στρες επηρεάζει τη λειτουργία περιοχών του εγκεφάλου που σχετίζονται με τη μνήμη και τη συγκέντρωση. Έτσι, ακόμη και πληροφορίες που γνωρίζουμε πολύ καλά μπορεί να γίνουν προσωρινά δυσπρόσιτες.

Το ίδιο μπορεί να συμβεί σε περιόδους έλλειψης ύπνου, έντονης πίεσης ή μεγάλης πνευματικής κόπωσης.

Είναι φυσιολογικό όσο μεγαλώνουμε;

Με την ηλικία η ανάκληση πληροφοριών γίνεται συχνά λίγο πιο αργή. Αυτό όμως δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η μνήμη εξασθενεί σημαντικά.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η περιστασιακή δυσκολία να θυμηθεί κάποιος ένα όνομα είναι απολύτως φυσιολογική ακόμη και σε νεότερες ηλικίες. Αντίθετα, μεγαλύτερη ανησυχία προκαλεί όταν κάποιος ξεχνά επανειλημμένα σημαντικά γεγονότα, δεν αναγνωρίζει οικεία πρόσωπα ή δυσκολεύεται να εκτελέσει καθημερινές δραστηριότητες.

Υπάρχουν τρόποι να θυμόμαστε καλύτερα τα ονόματα;

Οι ειδικοί προτείνουν μερικές απλές τεχνικές που μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά την ανάκληση:

Επαναλάβετε το όνομα δυνατά μόλις σας συστηθεί κάποιος.

Συνδέστε το όνομα με μια εικόνα, ένα χαρακτηριστικό ή ένα γνώριμο πρόσωπο.

Χρησιμοποιήστε το όνομα μέσα στη συζήτηση μία ή δύο φορές.

Εστιάστε πραγματικά στον άνθρωπο που γνωρίζετε, αντί να σκέφτεστε τι θα πείτε στη συνέχεια.

Ο επαρκής ύπνος, η τακτική άσκηση και η πνευματική δραστηριότητα συμβάλλουν στη συνολική λειτουργία της μνήμης.

Δεν είναι πάντα ένδειξη προβλήματος

Οι επιστήμονες τονίζουν ότι το να ξεχνάμε περιστασιακά ένα όνομα είναι μια φυσιολογική λειτουργία του εγκεφάλου και συμβαίνει σχεδόν σε όλους.

Ο ανθρώπινος εγκέφαλος αποθηκεύει καθημερινά τεράστιο όγκο πληροφοριών και συχνά επιλέγει να δίνει προτεραιότητα σε εκείνες που θεωρεί σημαντικότερες για την επιβίωση και την καθημερινή λειτουργία. Γι' αυτό θυμόμαστε εύκολα ένα πρόσωπο που έχουμε συναντήσει, αλλά μπορεί να χρειαστούμε λίγα δευτερόλεπτα ή και λεπτά για να ανακαλέσουμε το όνομά του.

Με άλλα λόγια, αν σας έχει συμβεί να χαιρετήσετε κάποιον εγκάρδια και αμέσως μετά να προσπαθείτε απεγνωσμένα να θυμηθείτε πώς τον λένε, δεν είστε οι μόνοι. Είναι απλώς ο τρόπος με τον οποίο λειτουργεί ο ανθρώπινος εγκέφαλος.

Διαβάστε επίσης 

Επισκέπτες του Λυκόφωτος: Πέντε φωνές που ακούγονται...μόλις σβήσουν τα φώτα!

Επιστήμονες προειδοποιούν: Το Ελ Νίνιο φέρνει καρχαρίες και δηλητηριώδη φίδια σε νέες θάλασσες