Γιατί οι Ολλανδοί είναι οι πιο ψηλοί, οι Ασιάτες έχουν περισσότερο μυωπία και οι Αφρικανοί κυριαρχούν στους μαραθωνίους

Γιατί οι Ολλανδοί είναι οι πιο ψηλοί άνθρωποι στον κόσμο; Γιατί η μυωπία εμφανίζεται τόσο συχνά στις χώρες της Ανατολικής Ασίας; Και πώς οι δρομείς της Κένυας και της Αιθιοπίας κυριαρχούν εδώ και δεκαετίες στους μαραθωνίους;

Οι απαντήσεις δεν βρίσκονται αποκλειστικά στα γονίδια. Χιλιάδες χρόνια εξέλιξης, σε συνδυασμό με το περιβάλλον, τη διατροφή και τον τρόπο ζωής, έχουν διαμορφώσει σημαντικές βιολογικές διαφορές ανάμεσα στους πληθυσμούς του πλανήτη, επηρεάζοντας την όραση, το ύψος, την αντοχή, τον μεταβολισμό αλλά και τη μακροζωία.

Τα τελευταία χρόνια οι επιστήμονες αποκαλύπτουν ολοένα και περισσότερα για τα γενετικά χαρακτηριστικά που συνδέονται με την υγεία και τις σωματικές επιδόσεις.

Το σημαντικότερο συμπέρασμα, όμως, είναι ότι η γενετική από μόνη της δεν αρκεί. Οι καθημερινές συνήθειες εξακολουθούν να παίζουν καθοριστικό ρόλο στη συνολική υγεία και την ποιότητα ζωής.

Γι' αυτό και το μεγάλο ζητούμενο της επιστήμης δεν είναι η δημιουργία «υπερανθρώπων», αλλά η αξιοποίηση αυτής της γνώσης ώστε να βελτιωθεί η πρόληψη, να αναπτυχθούν πιο αποτελεσματικές θεραπείες και να αυξηθεί το προσδόκιμο μιας υγιούς ζωής.

Η ιατρική ακριβείας είναι το μέλλον

Καθώς η γνώση γύρω από το ανθρώπινο γονιδίωμα εξελίσσεται, η ιατρική εγκαταλείπει σταδιακά τις ίδιες θεραπείες για όλους και στρέφεται στην ιατρική ακριβείας.

Πρόκειται για μια προσέγγιση που προσαρμόζει την πρόληψη και τη θεραπεία στο γενετικό προφίλ, το περιβάλλον και τον τρόπο ζωής κάθε ανθρώπου, με στόχο πιο αποτελεσματική και εξατομικευμένη φροντίδα.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, πρόκειται για έναν από τους ταχύτερα αναπτυσσόμενους κλάδους της υγείας τα επόμενα χρόνια.

Ακολουθούν ορισμένα από τα πιο εντυπωσιακά γενετικά χαρακτηριστικά που έχουν καταγραφεί παγκοσμίως, σύμφωνα με το World Population Review.

1. Γιατί η μυωπία είναι τόσο συχνή στην Ασία

Η τέλεια όραση δεν εξαρτάται μόνο από τα γονίδια. Ο σύγχρονος τρόπος ζωής φαίνεται πως επηρεάζει καθοριστικά την εμφάνιση της μυωπίας.

Στις μεγάλες πόλεις της Ανατολικής Ασίας, όπως η Σιγκαπούρη, η Νότια Κορέα, το Χονγκ Κονγκ, η Ταϊβάν και περιοχές της Κίνας, έως και το 80%-90% των εφήβων εμφανίζουν μυωπία και χρειάζονται γυαλιά.

Αντίθετα, σε πολλές αγροτικές περιοχές της Αφρικής και της Ωκεανίας τα ποσοστά παραμένουν αισθητά χαμηλότερα, αν και αυξάνονται όσο ενισχύεται η αστικοποίηση.

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι ο περισσότερος χρόνος μπροστά σε οθόνες και η μειωμένη έκθεση στο φυσικό φως συμβάλλουν σημαντικά στην αύξηση της μυωπίας. Αντίθετα, η καθημερινή παραμονή σε εξωτερικούς χώρους φαίνεται πως λειτουργεί προστατευτικά για την όραση.

Τι σημαίνει αυτό: Η καλή όραση δεν είναι αποκλειστικά θέμα κληρονομικότητας. Οι συνήθειες από την παιδική ηλικία μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης μυωπίας.

2. Γιατί οι Ολλανδοί είναι οι πιο ψηλοί άνθρωποι στον κόσμο

Η Ολλανδία κατατάσσεται σταθερά στις πρώτες θέσεις παγκοσμίως σε μέσο ύψος. Οι άνδρες έχουν μέσο ύψος περίπου 183 εκατοστά, ενώ και οι γυναίκες συγκαταλέγονται στις ψηλότερες του κόσμου.

Οι ειδικοί αποδίδουν αυτό το χαρακτηριστικό τόσο στη γενετική όσο και στη σωστή διατροφή, το υψηλό επίπεδο υγειονομικής περίθαλψης και τις καλές συνθήκες ανάπτυξης από την παιδική ηλικία.

Πολύ ψηλοί πληθυσμοί συναντώνται επίσης στο Μαυροβούνιο, τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη και άλλες χώρες των Βαλκανίων.

Το ύψος, πάντως, δεν αποτελεί μόνο αισθητικό χαρακτηριστικό. Συνδέεται με πλεονεκτήματα σε αθλήματα όπως το μπάσκετ και το βόλεϊ, αλλά και με μεγαλύτερες ενεργειακές ανάγκες και ελαφρώς αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ορισμένων παθήσεων.

Τι σημαίνει αυτό: Το ύψος αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της συνεργασίας γενετικής και περιβάλλοντος. Ακόμη και το καλύτερο γενετικό υπόβαθρο δεν μπορεί να εκφραστεί πλήρως χωρίς σωστή διατροφή και καλές συνθήκες ανάπτυξης.

---

3. Η απαράμιλλη αντοχή της Ανατολικής Αφρικής

Καμία περιοχή δεν έχει κυριαρχήσει στις δρόμους αντοχής μεγάλων αποστάσεων όπως η Ανατολική Αφρική.

Η Κένυα και η Αιθιοπία έχουν αναδείξει εντυπωσιακό αριθμό Ολυμπιονικών και παγκόσμιων πρωταθλητών στον μαραθώνιο, καθώς και σε άλλα αγωνίσματα μεγάλων αποστάσεων. Πολλοί από τους κορυφαίους δρομείς προέρχονται από ορεινές περιοχές, όπου γενιές ανθρώπων έχουν ζήσει σε υψόμετρο που υπερβαίνει τα 2.000 μέτρα.

Ερευνητές εκτιμούν ότι η εξήγηση κρύβεται στη σύγκλιση διαφόρων παραγόντων: τη διαβίωση σε μεγάλο υψόμετρο, τη λεπτή σωματική διάπλαση, τον αποδοτικό μηχανισμό τρεξίματος, τις ισχυρές πολιτισμικές παραδόσεις και την ευνοϊκή γενετική προδιάθεση. Κανένας μεμονωμένος παράγοντας δεν αρκεί για να ερμηνεύσει το φαινόμενο.

Το αποτέλεσμα αποτυπώνεται σε μια εξαιρετική αντοχή, η οποία έχει μετατρέψει τα συγκεκριμένα κράτη σε παγκόσμιες υπερδυνάμεις του στίβου.

 Αυτό σημαίνει ότι:  Το αθλητικό μεγαλείο σπάνια πηγάζει αποκλειστικά από το DNA. Το περιβάλλον, η συστηματική προπόνηση, το κίνητρο και οι ευκαιρίες διαδραματίζουν συχνά εξίσου καθοριστικό ρόλο.

Στατιστικό δεδομένο: Οι Κενυάτες δρομείς έχουν καταρρίψει το παγκόσμιο ρεκόρ μαραθωνίου ανδρών περισσότερες φορές από αθλητές οποιουδήποτε άλλου έθνους.

4. Η άγνωστη υπερδύναμη του Θιβέτ

Δύσκολο να φανταστεί κανείς τη διαβίωση σε υψόμετρα όπου οι περισσότεροι επισκέπτες δυσκολεύονται ακόμη και να αναπνεύσουν.

Για χιλιάδες χρόνια, οι Θιβετιανοί κατοικούσαν σε ορισμένους από τους υψηλότερους οικισμούς του πλανήτη, συχνά πάνω από τα 4.000 μέτρα. Στο πέρασμα αμέτρητων γενεών, η φυσική επιλογή ευνόησε γενετικές προσαρμογές που επιτρέπουν στον οργανισμό τους να χρησιμοποιεί το οξυγόνο πολύ πιο αποτελεσματικά σε σύγκριση με τους πληθυσμούς των πεδινών περιοχών.

Σε αντίθεση με τους επισκέπτες, των οποίων το σώμα αντισταθμίζει την έλλειψη με την παραγωγή υπερβολικών ερυθρών αιμοσφαιρίων, οι Θιβετιανοί διατηρούν υγιή μεταφορά οξυγόνου, επιβαρύνοντας πολύ λιγότερο την καρδιά.

Ανάλογες —αλλά διακριτές— προσαρμογές έχουν εξελιχθεί ανεξάρτητα στους πληθυσμούς των ορεινών περιοχών των Άνδεων και της Αιθιοπίας.

Αυτό σημαίνει ότι: Η εξέλιξη λύνει μερικές φορές το ίδιο πρόβλημα με διαφορετικούς τρόπους. Οι άνθρωποι που ζουν σε μεγάλο υψόμετρο αποτελούν ένα από τα πιο ξεκάθαρα παραδείγματα συνεχιζόμενης ανθρώπινης προσαρμογής.

Εντυπωσιακό στοιχείο: Οι ορειβάτες του Έβερεστ περνούν συχνά εβδομάδες εγκλιματισμού, την ώρα που πολλοί Θιβετιανοί ζουν ολόκληρη τη ζωή τους σε παρόμοια υψόμετρα χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία.

5. Οι ενήλικες που δεν σταμάτησαν ποτέ να καταναλώνουν γάλα

Τα περισσότερα θηλαστικά χάνουν την ικανότητα πέψης του γάλακτος μετά την παιδική ηλικία. Το ανθρώπινο είδος αποτελεί εξαίρεση.

Στη Βόρεια Ευρώπη ,ιδιαίτερα σε Φινλανδία, Ιρλανδία, Δανία, Σουηδία και Ηνωμένο Βασίλειο,  η πλειονότητα των ενηλίκων συνεχίζει να παράγει λακτάση, το απαραίτητο ένζυμο για τη διάσπαση της λακτόζης.

Η συγκεκριμένη γενετική προσαρμογή εμφανίστηκε πριν από χιλιάδες χρόνια παράλληλα με την ανάπτυξη της γαλακτοκομίας και εξαπλώθηκε ραγδαία, καθώς προσέφερε σημαντικό διατροφικό πλεονέκτημα.

Αντίθετα, σε άλλες περιοχές του πλανήτη, η δυσανεξία στη λακτόζη στους ενήλικες παραμένει απολύτως φυσιολογική και επηρεάζει την πλειοψηφία του παγκόσμιου πληθυσμού.

Καμία από τις δύο καταστάσεις δεν υπερέχει της άλλης. Απλώς αντανακλούν διαφορετικές εξελικτικές διαδρομές.

Αυτό σημαίνει ότι: Οι διατροφικές συνήθειες των προγόνων μας συνεχίζουν να καθορίζουν τη βιολογία μας. Η εξατομικευμένη διατροφή λαμβάνει όλο και περισσότερο υπόψη τις κληρονομικές διαφορές.

Εντυπωσιακό στοιχείο: Σε παγκόσμιο επίπεδο, περίπου τα δύο τρίτα των ενηλίκων χάνουν φυσιολογικά την ικανότητα πέψης της λακτόζης μετά την παιδική ηλικία.

6. Οι περιοχές όπου η μακροζωία αποτελεί… οικογενειακή παράδοση

Ποιο είναι το μυστικό που επιτρέπει σε ορισμένες κοινότητες να αναδεικνύουν τόσους πολλούς αιωνόβιους;

Ερευνητές που μελετούν τις περίφημες Μπλε Ζώνες του πλανήτη έχουν εντοπίσει περιοχές όπως η Οκινάουα στην Ιαπωνία, η Σαρδηνία στην Ιταλία, η Ικαρία στην Ελλάδα, η Νικόγια στην Κόστα Ρίκα και η Λόμα Λίντα στην Καλιφόρνια.

Η γενετική προδιάθεση διαδραματίζει ρόλο, αλλά μόνο εν μέρει.

Η καθημερινή σωματική άσκηση, οι ισχυροί οικογενειακοί δεσμοί, η ύπαρξη σκοπού στη ζωή, η ισορροπημένη διατροφή, η αποχή από το κάπνισμα και οι στενές κοινωνικές σχέσεις φαίνεται να συμβάλλουν ακόμη περισσότερο από την κληρονομική βιολογία.

Με άλλα λόγια, οι συγκεκριμένοι πληθυσμοί υπενθυμίζουν ότι το ισχυρό DNA βοηθά — οι σωστές συνήθειες όμως έχουν συχνά μεγαλύτερη σημασία.

Αυτό σημαίνει ότι: Η μακροβιότητα αποτελεί πεδίο όπου ο τρόπος ζωής μπορεί να ενισχύσει δραματικά — ή να περιορίσει — το γενετικό δυναμικό.

Εντυπωσιακό στοιχείο: Επιστήμονες εκτιμούν ότι η γενετική εξηγεί μόνο ένα μικρό ποσοστό των διαφορών στο προσδόκιμο ζωής, καθώς ο τρόπος διαβίωσης και το περιβάλλον ευθύνονται για το μεγαλύτερο μέρος τους.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

Πέθανε η Μάρω Κοντού, σε ηλικία 92 ετών

Καύσιμα: Νέες αυξήσεις έως το Σάββατο παρά τη συμφωνία για μειώσεις

Κι όμως αυτή η... ζούγκλα, είναι δρόμος στο Ηράκλειο! (εικόνες)