Όλες οι νέες ρυθμίσεις για τα κόκκινα δάνεια: Οι χρόνοι και οι διαδικασίες, τι προβλέπει το νέο σχέδιο νόμου

Σε μια σημαντική αναδιάταξη του τρόπου με τον οποίο διαχειρίζονται, ρυθμίζονται αλλά και μεταβιβάζονται τα κόκκινα δάνεια οδηγεί το νέο θεσμικό πλαίσιο που έθεσε σε διαβούλευση το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, επιχειρώντας ταυτόχρονα να βάλει αυστηρότερους κανόνες στη λειτουργία των servicers και να δημιουργήσει ένα πολύ πιο ελεγχόμενο περιβάλλον για τον οφειλέτη.

Στο επίκεντρο δεν βρίσκεται μόνο η ρύθμιση μιας καθυστερημένης οφειλής, αλλά ολόκληρος ο κύκλος ζωής του δανείου, από τη διαχείριση και τη διαπραγμάτευση μέχρι την πώληση ή μεταβίβασή του στη δευτερογενή αγορά.

Ο servicer ως διαμεσολαβητής στην πώληση του δανείου

Μία από τις ουσιαστικότερες αλλαγές αφορά τον ίδιο τον ρόλο των εταιρειών διαχείρισης. Ο servicer δεν αντιμετωπίζεται πλέον μόνο ως ο φορέας που εισπράττει και διαχειρίζεται ένα χαρτοφυλάκιο για λογαριασμό τράπεζας ή fund. Αναλαμβάνει υποχρεωτικά και ρόλο διαμεσολαβητή στις πωλήσεις και μεταβιβάσεις απαιτήσεων στη δευτερογενή αγορά. Κάθε μεταβίβαση ή πώληση απαιτήσεων θα γίνεται αποκλειστικά μέσω του servicer που διαχειρίζεται το συγκεκριμένο χαρτοφυλάκιο για λογαριασμό του αγοραστή, ενώ η σύμβαση διαχείρισης θα πρέπει να προβλέπει και την πολιτική διαμεσολάβησης στις σχετικές συναλλαγές.

Η αλλαγή αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για την αγορά των κόκκινων δανείων, καθώς ο servicer γίνεται ο κρίσιμος ενδιάμεσος κρίκος ανάμεσα στον κάτοχο της απαίτησης και τον επόμενο αγοραστή της. Παράλληλα, το νομοσχέδιο επιχειρεί να περιορίσει τα περιθώρια αδιαφάνειας, επιβάλλοντας περισσότερες υποχρεώσεις ενημέρωσης προς την Τράπεζα της Ελλάδος και αυστηρότερες κυρώσεις για όσους δεν παρέχουν τα απαιτούμενα στοιχεία ή υποβάλλουν ελλιπή ή ανακριβή δεδομένα.

«Ηλεκτρονικός φάκελος» με τη σφραγίδα του ΥΠΕΘΟ

Την ίδια στιγμή, το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών αποκτά κεντρικό ρόλο στη νέα ηλεκτρονική αρχιτεκτονική της αγοράς, καθώς ορίζεται ως αρμόδια αρχή για τη λειτουργία της ηλεκτρονικής πλατφόρμας διαπραγμάτευσης και συναλλαγών επί μη εξυπηρετούμενων δανείων. Η πλατφόρμα δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη ψηφιακό εργαλείο για την υποβολή μιας αίτησης ρύθμισης. Αποτελεί τον ηλεκτρονικό «φάκελο» της διαδικασίας, μέσα στον οποίο θα αποτυπώνονται τα βασικά στάδια της διαπραγμάτευσης μεταξύ πιστωτή και οφειλέτη.

Ειδικά στη νέα διμερή διαδικασία ρύθμισης, η ηλεκτρονική πλατφόρμα αποκτά καθοριστική σημασία. Η αίτηση, τα βασικά στάδια της διαδικασίας, οι προτάσεις του πιστωτή, οι αντιπροτάσεις του οφειλέτη, οι απορρίψεις και τελικά η συμφωνία θα πρέπει να καταγράφονται ηλεκτρονικά. Ακόμη και αν η επικοινωνία των δύο πλευρών γίνει με άλλο τρόπο, κάθε κρίσιμο βήμα θα πρέπει να περνά στο σύστημα. Έτσι δημιουργείται για πρώτη φορά ένα ενιαίο ηλεκτρονικό αποτύπωμα της διαπραγμάτευσης, που μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο για τον έλεγχο της τήρησης των υποχρεώσεων όσο και για την εποπτεία της αγοράς.

Και εδώ βρίσκεται μία από τις σημαντικότερες αλλαγές: ο οφειλέτης δεν θα βρίσκεται πλέον αντιμέτωπος μόνο με τον servicer, αλλά με μια διαδικασία που αφήνει ίχνος και εποπτεύεται. Η Τράπεζα της Ελλάδος αποκτά τη δυνατότητα να ελέγχει αν τηρούνται οι προθεσμίες, αν οι αιτήσεις εξετάζονται, αν παρέχονται οι απαιτούμενες πληροφορίες και αν οι πιστωτές συμμορφώνονται με τις υποχρεώσεις τους. Σε περίπτωση παραβάσεων προβλέπονται διοικητικές κυρώσεις και διορθωτικά μέτρα. Η εποπτεία, ωστόσο, δεν μετατρέπεται σε μηχανισμό επίλυσης της ουσίας κάθε διαφοράς: η ΤτΕ δεν θα αποφασίζει αν μια συγκεκριμένη ρύθμιση είναι οικονομικά κατάλληλη για έναν συγκεκριμένο οφειλέτη.

Στοιχεία διαφάνειας και ποινολόγιο

Το νέο πλαίσιο επιχειρεί παράλληλα να αλλάξει και τη σχέση του servicer με τον οφειλέτη. Ο τελευταίος αποκτά δικαίωμα να ζητά χωρίς κόστος πλήρη εικόνα της οφειλής του – από τις συμβάσεις και το ιστορικό πληρωμών μέχρι τον τρόπο υπολογισμού τόκων, προμηθειών και εξόδων. Αν ο servicer δεν ανταποκριθεί, προβλέπεται ακόμη και αναστολή της τοκοφορίας μέχρι να παρασχεθούν οι απαιτούμενες πληροφορίες. Προβλέπεται επίσης αυτόματος επανυπολογισμός της οφειλής όπου εφαρμόζονται τα σχετικά ανώτατα όρια, χωρίς ο οφειλέτης να χρειάζεται να υποβάλει ειδική αίτηση.

Πριν τον πλειστηριασμό

Ιδιαίτερα αυστηρό είναι και το μήνυμα προς τους πιστωτές ως προς τις καταγγελμένες ή καθυστερούμενες οφειλές. Πριν από έναν πλειστηριασμό προβλέπεται υποχρέωση υποβολής έγγραφης, κατάλληλης, βιώσιμης και τεκμηριωμένης πρότασης ρύθμισης, ενώ η νέα διμερής διαδικασία αποκτά συγκεκριμένο θεσμικό πλαίσιο και δεν αφήνεται πλέον στη διακριτική ευχέρεια κάθε πιστωτή. Εάν ο οφειλέτης τηρεί μια ενεργή ρύθμιση, ενισχύεται παράλληλα η προστασία του από καταγγελία, διαταγές πληρωμής, κατασχέσεις και πλειστηριασμούς.

Σφιχτά χρονοδιαγράμματα

Οι προθεσμίες υπάρχουν, αλλά αποτελούν το εργαλείο και όχι την ουσία της μεταρρύθμισης: ο πιστωτής έχει έως τρεις μήνες για να απαντήσει σε πλήρη αίτηση, ο οφειλέτης έναν μήνα για να τοποθετηθεί επί της πρότασης και η συνολική διαδικασία δεν μπορεί κανονικά να ξεπεράσει τους έξι μήνες. Το σημαντικότερο είναι ότι η αδράνεια του πιστωτή δεν μένει πλέον χωρίς συνέπειες: η πλατφόρμα καταγράφει την καθυστέρηση και ενεργοποιούνται συγκεκριμένες συνέπειες, μεταξύ άλλων ως προς την τοκοφορία και τις διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης.

Τριανταδύο άρθρα ορίζουν μεταξύ άλλων ένα νέο σύστημα διαπραγμάτευσης που προβλέπει πως πιστωτής (servicer ή τραπεζα) έχει έως 3 μήνες για να απαντήσει αν αποδέχεται τη διαπραγμάτευση του οφειλέτη. Ο τελευταίος έχει στη διάθεσή του 1 μήνα για να τοποθετηθεί και, εφόσον υπάρξει συμφωνία, άλλο 1 μήνα (+15 ημέρες) προκειμένου τα δύο μέρη να υπογράψουν. Πάνω από όλα υπάρχει το εξάμηνο ως ανώτατο όριο, ενώ η προσφυγή στον εξωδικαστικό μπορεί να «παγώσει» την αντίστροφη μέτρηση.

Οι εκκρεμείς Διαδικασίες Επίλυσης Καθυστερήσεων που δεν έχουν ολοκληρωθεί κατά την έναρξη ισχύος του νέου πλαισίου υπάγονται στις νέες διατάξεις. Για ήδη καταγγελμένες ή καθυστερούμενες οφειλές άνω των 30 ημερών χωρίς ενεργή ρύθμιση, ο δανειστής πρέπει να ενημερώσει τον οφειλέτη μέσα σε τρεις μήνες.

Το μήνυμα είναι σαφές: περισσότερη διαφάνεια στη διαχείριση, καταγραφή κάθε κρίσιμου βήματος και λιγότερος χώρος για μια διαδικασία που μέχρι σήμερα μπορούσε να εξελίσσεται σε μεγάλο βαθμό εκτός ενιαίου ηλεκτρονικού ελέγχου.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

ΚΕΔΕ: Έκτακτη οικονομική ανάσα 140 εκατ. ευρώ στους Δήμους εντός Οκτωβρίου

Παράταση έως 30 Οκτωβρίου για την εισφορά του ΕΛΓΑ – Τι πρέπει να κάνουν οι παραγωγοί

Επιδότηση για αντλίες θερμότητας και ηλιακούς: Ποιοι δικαιούνται έως 55%