100.6 FM KnossosFM
07:12 | 27/09/2026
Γιώργος Ι. Παπαδάκης
Πέντε χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από το πρωινό που άλλαξε για πάντα τη ζωή χιλιάδων ανθρώπων στην Κρήτη. Ήταν 27 Σεπτεμβρίου 2021, λίγο μετά τις 9 το πρωί, όταν ένας ισχυρός σεισμός 5,8 Ρίχτερ συγκλόνισε το νησί, με επίκεντρο την περιοχή του Αρκαλοχωρίου. Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, σπίτια και επιχειρήσεις υπέστησαν σοβαρές ζημιές, κτίρια κρίθηκαν ακατάλληλα, δρόμοι και υποδομές επηρεάστηκαν και μια ολόκληρη περιοχή βρέθηκε αντιμέτωπη με μια πρωτοφανή καταστροφή.
Από τις πρώτες ώρες, η εικόνα στην ευρύτερη περιοχή του Αρκαλοχωρίου ήταν εικόνα μεγάλης καταστροφής. Οι μετασεισμοί συνεχίζονταν, οι αυτοψίες στα κτίρια ξεκίνησαν και οι κάτοικοι αναγκάστηκαν να περάσουν τις πρώτες νύχτες έξω από τα σπίτια τους, σε πλατείες, αυτοσχέδιους χώρους και στη συνέχεια σε προσωρινές εγκαταστάσεις.
Η Πολιτεία ενεργοποίησε μέτρα κρατικής αρωγής, με στεγαστική συνδρομή για την αποκατάσταση των κτιρίων, αποζημιώσεις για οικοσκευή και κάλυψη πρώτων αναγκών, αλλά και επιδότηση ενοικίου ή συγκατοίκησης για όσους δεν μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν τις κατοικίες τους.
Από τον σεισμό στην αναμονή
Αυτό που κανείς ίσως δεν μπορούσε να φανταστεί εκείνες τις πρώτες ημέρες ήταν ότι πέντε χρόνια αργότερα ένα σημαντικό κομμάτι της σεισμόπληκτης περιοχής θα εξακολουθούσε να βρίσκεται σε διαδικασία αποκατάστασης.
Οι αριθμοί αποτυπώνουν το μέγεθος της εκκρεμότητας.
Περίπου 8.500 κτίρια ελέγχθηκαν μετά τον σεισμό. Από αυτά, περίπου 3.500 χαρακτηρίστηκαν «κίτρινα», δηλαδή κτίρια που υπέστησαν σημαντικές βλάβες και χρειάζονται εργασίες αποκατάστασης, ενώ περίπου 750 χαρακτηρίστηκαν «κόκκινα» και κρίθηκαν ακατάλληλα, με την αποκατάστασή τους να συνδέεται σε πολλές περιπτώσεις με κατεδάφιση και ανακατασκευή.
Πέντε χρόνια μετά, όμως, η εικόνα εξακολουθεί να απέχει από την ολοκλήρωση. Για τα «κίτρινα» κτίρια έχουν υποβληθεί περίπου 3.500 αιτήσεις για άδειες επισκευής και μέχρι σήμερα έχουν εκδοθεί περίπου 600 άδειες.
Στα «κόκκινα» κτίρια, λιγότερα από τα μισά έχουν κατεδαφιστεί. Με άλλα λόγια, η διαδικασία που ξεκίνησε αμέσως μετά την καταστροφή εξακολουθεί να βρίσκεται σε εξέλιξη, ενώ για αρκετούς σεισμόπληκτους η επιστροφή στην κανονικότητα παραμένει ζητούμενο.
Πέντε χρόνια σε προσωρινό σπίτι
Ίσως η πιο χαρακτηριστική εικόνα της καθυστέρησης είναι οι οικογένειες που εξακολουθούν να ζουν σε προσωρινούς οικισμούς. Περίπου 130 οικογένειες παραμένουν σήμερα σε προσωρινές δομές διαβίωσης, πέντε χρόνια μετά τον σεισμό. Άνθρωποι που εκείνο το πρωινό εγκατέλειψαν το σπίτι τους με την προσδοκία ότι η προσωρινή αυτή κατάσταση θα διαρκέσει για λίγο, εξακολουθούν να περιμένουν την οριστική λύση.
Παράλληλα, υπάρχουν άνθρωποι που συνεχίζουν να ζουν σε «κίτρινα» κτίρια, παρά το γεγονός ότι αυτά δεν θα έπρεπε να χρησιμοποιούνται ως κατοικίες μέχρι να ολοκληρωθούν οι απαιτούμενες εργασίες. Η προσωρινότητα, έτσι, έγινε για πολλές οικογένειες μια νέα καθημερινότητα.
Οι φάκελοι, οι άδειες και η γραφειοκρατία
Η αποκατάσταση δεν εξαρτάται μόνο από τη χρηματοδότηση. Η πορεία των φακέλων, οι απαιτούμενες μελέτες, τα δικαιολογητικά, οι εγκρίσεις και οι αποφάσεις των αρμόδιων υπηρεσιών αποτελούν κρίκους μιας μακράς αλυσίδας που σε αρκετές περιπτώσεις έχει οδηγήσει σε μεγάλες καθυστερήσεις. Τα επίσημα στοιχεία που είχαν παρουσιαστεί τον Ιανουάριο του 2026 κατέγραφαν 3.000 αιτήσεις για άδεια επισκευής και στεγαστική συνδρομή, με 451 άδειες επισκευής να έχουν εκδοθεί έως τις 15 Ιανουαρίου.
Για περίπου 2.000 κτίρια τότε η διαδικασία καθυστερούσε εξαιτίας ελλείψεων στα δικαιολογητικά, κυρίως σε ζητήματα που αφορούσαν το ιδιοκτησιακό καθεστώς. Ήδη από τον Δεκέμβριο του 2024 είχε επισημανθεί από τις αρμόδιες υπηρεσίες ότι σημαντικό μέρος των φακέλων δεν ήταν πλήρες, ενώ είχε δοθεί έμφαση στην ανάγκη ολοκλήρωσης των απαιτούμενων δικαιολογητικών και μελετών.
Έτσι, πέντε χρόνια μετά, η αποκατάσταση δεν είναι μια απλή υπόθεση χρηματοδότησης. Είναι μια σύνθετη διαδικασία, στην οποία εμπλέκονται ιδιοκτήτες, μηχανικοί, υπηρεσίες και διαφορετικοί φορείς του Δημοσίου.
Τα σχολεία και οι υποδομές
Ο σεισμός, όμως, δεν άφησε πίσω του μόνο κατεστραμμένες κατοικίες. Η σχολική στέγη και οι δημόσιες και δημοτικές υποδομές βρέθηκαν επίσης στο επίκεντρο της προσπάθειας αποκατάστασης. Για τους μαθητές της περιοχής, η επιστροφή στη σχολική κανονικότητα αποτέλεσε ένα ακόμη κομμάτι της μεγάλης επιχείρησης που ξεκίνησε μετά τον σεισμό.
Το πρόβλημα της αποκατάστασης των σχολικών κτιρίων συνδέθηκε με την ανάγκη ολοκλήρωσης μελετών και τεχνικών διαδικασιών, γεγονός που καταδεικνύει ότι η αποκατάσταση μιας σεισμόπληκτης περιοχής δεν τελειώνει όταν απομακρύνονται τα συντρίμμια. Χρειάζεται χρόνος για να επανέλθει η λειτουργία των κτιρίων, των υπηρεσιών, των επιχειρήσεων και συνολικά της τοπικής κοινωνίας.
Η οικονομία που επηρεάστηκε
Ο σεισμός χτύπησε ταυτόχρονα και την οικονομική ζωή της περιοχής. Το Αρκαλοχώρι και οι γύρω οικισμοί βρέθηκαν αντιμέτωποι με κλειστά ή κατεστραμμένα καταστήματα, επαγγελματικούς χώρους και επιχειρήσεις που δεν μπορούσαν να λειτουργήσουν όπως πριν.
Από την πρώτη ημέρα μέχρι σήμερα
Πέντε χρόνια μετά, η απόσταση από εκείνο το πρωινό της 27ης Σεπτεμβρίου 2021 είναι μεγάλη ημερολογιακά, αλλά όχι απαραίτητα και στην καθημερινότητα όλων. Τότε, η αγωνία ήταν να σωθούν άνθρωποι, να ελεγχθούν τα κτίρια και να βρεθεί ένα ασφαλές κατάλυμα για όσους είχαν χάσει τα σπίτια τους. Στη συνέχεια ήρθε η περίοδος των αποζημιώσεων, των προσωρινών οικίσκων, των αυτοψιών, των φακέλων και των αιτήσεων.
Και μετά άρχισε ο μακρύς δρόμος της αποκατάστασης. Ένας δρόμος που, πέντε χρόνια αργότερα, δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Σήμερα η περιοχή δεν βρίσκεται πλέον στην εικόνα απόλυτης καταστροφής των πρώτων ημερών. Πολλά σπίτια έχουν επισκευαστεί, αρκετές επιχειρήσεις έχουν επιστρέψει στη λειτουργία τους και σημαντικές παρεμβάσεις έχουν προχωρήσει.
Όμως η αποκατάσταση δεν μπορεί να θεωρηθεί ολοκληρωμένη όσο εξακολουθούν να υπάρχουν οικογένειες σε προσωρινές δομές...
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
Κρήτη: Μεγάλο πλήγμα στα κυκλώματα κάνναβης – Εκριζώθηκαν 770 δενδρύλλια στον Αποκόρωνα
