Κρήτη

Ηράκλειο

Πολιτισμός

Μουσείο Λυχνοστάτης: Ένας Κρητικός "κήπος ψυχής" στη Χερσόνησο (φωτο)

λυχνοστάτης1

Το Μουσείο ''ΛΥΧΝΟΣΤΑΤΗΣ'' στο Λιμάνι Χερσονήσου, είναι ένας χώρος διατήρησης και προβολής της Παραδοσιακής ζωής και του Λαϊκού Πολιτισμού της Κρήτης.  Το ekriti.gr σε συνεργασία με τον διευθυντή του Μουσείου κ. Γιάννη Μαρκάκη παρουσιάζουν την ταυτότητα του μουσείου, ώστε  να μάθουν οι νεότεροι και να ...φρεσκάρουν τις γνώσεις τους οι παλαιότεροι.

Η ταυτότητα του μουσείου

Το Μουσείο παραδοσιακής ζωής Κρήτης «Λυχνοστάτης», ειδολογικά ανήκει στην κατηγορία των υπαίθριων μουσείων (όπως τα καθόρισε ο Α. Hazelius στα τέλη του 19ου αιώνα), και δημιουργήθηκε σύμφωνα με τα προτάγματα του Γεωργίου  Μέγα σχετικά με τη φύση και την αποστολή ενός λαογραφικού μουσείου.

λυχνοστάτης2

λυχνοστάτης2, by mpeka

λυχνοστάτης3

λυχνοστάτης3, by mpeka

Το Μουσείο παραδοσιακής ζωής Κρήτης «Λυχνοστάτης» είναι από το 1992 «φυτεμένο» μέσα στη Χερσόνησο, γνωστό τουριστικό προορισμό της Κρήτης.  Εκτείνεται σε μια έκταση 7.000 τ.μ. και όλα τα κτίσματά του είναι φτιαγμένα σχεδόν αποκλειστικά από πρωτογενή υλικά , όπως η πέτρα, το ξύλο και ο πηλός, και μάλιστα χωρίς τη χρήση μηχανικών βοηθημάτων.
 

λυχνοστάτης4

λυχνοστάτης4, by mpeka

Πρόκειται για ένα ιδιωτικό Μουσείο που εποπτεύεται από το ΥΠ.ΠΟ.Α.(Δ/νση Νεότερου Πολιτιστικού Αποθέματος &  Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς). Δημιουργήθηκε με πρωτοβουλία της οικογένειας Μαρκάκη που μαζί με ελάχιστους εθελοντές και τέσσερις ντόπιους εργάτες κατάφεραν με μόχθο, γνώση και αγάπη για την Κρήτη να ιδρύσουν μέσα στο διάστημα 1986-1992 ένα ιδιαίτερο, «χειροποίητο» μουσείο.
 

λυχνοστάτης5

λυχνοστάτης5, by mpeka

λυχνοστάτης6

λυχνοστάτης6, by mpeka

Η βιωματική λαογραφία, η φυσιογνωσία και η αντι-καταναλωτική αγωγή , η ανάδειξη της διαλεκτικής σχέσης της παράδοσης μέσα από τη συνομιλία του παρελθόντος με το παρόν και την προβολή τους στο μέλλον, είναι οι καταστατικοί σκοποί του Μουσείου «Λυχνοστάτης».
 

λυχνοστάτης7

λυχνοστάτης7, by mpeka

Έτσι, οι συλλογές του Μουσείου (λαογραφική, φυσιογνωστική, καλλιτεχνική και προ-βιομηχανικής τεχνολογίας) δεν υπάρχουν ξεκομμένα η μία από την άλλη, αλλά συλλειτουργούν ξεκινώντας ένα μυστικό διάλογο μεταξύ τους και με τους επισκέπτες. Το βασικό αφήγημα του Μουσείου είναι η ζωή στην Κρήτη στα τέλη του 19ου και στον 20ό αιώνα, το ήθος και οι αξίες της παράδοσης, και η σχέση τους με τη φύση και τη σύγχρονη λαϊκή τέχνη της Κρήτης. Παράλληλα, οι κανόνες οικολογικής διαχείρισης που τηρούνται στο Μουσείο (βιοφυτοθεραπεία για τις αρρώστιες των δέντρων και φυτών,  πράσινη λίπανση –υγρή και ξηρή- του εδάφους) αλλά και οι παραδοσιακοί τρόποι  καλλιέργειας (επαναχρησιμοποίηση απορριμμάτων, ανακύκλωση φυτικών υλών) που ακολουθούνται στους κήπους και τα φυτώριά του, το καθιστούν χώρο ενεργούς λαογραφίας και βιωματικής φυσιογνωστικής αγωγής, έναν αληθινό «κήπο ψυχής».
 
Εκθεσιακή πρακτική Μουσείου «ΛΥΧΝΟΣΤΑΤΗΣ»
 
Το Μουσείο παραδοσιακής ζωής Κρήτης «Λυχνοστάτης» δεν είναι απλά ένα μουσείο  εκθεμάτων και αντικειμένων, αλλά –κυρίως- μουσείο της ατμόσφαιρας και της ζωής που αποπνέουν  τα αντικείμενα. Όπως αναφέρει ο Στ. Ψημένος «…η παραδοσιακή ζωή και ο λαϊκός πολιτισμός της Κρήτης παρουσιάζονται όχι ως εκθέματα αλλά ως ζωή που εξακολουθεί να κυλά…».
 

λυχνοστάτης8

λυχνοστάτης8, by mpeka

Αυτό προκύπτει από την εκθεσιακή πρακτική που έχει ακολουθηθεί σ’ όλες τις συλλογές και διέπει συνολικά το χώρο. Έτσι σ’ επίπεδο ερμηνείας, αντί του συνήθους υπομνηματισμού με λεζάντες πληροφοριακού χαρακτήρα βασισμένου στα πρότυπα της τεκμηρίωσης CIDOC (π.χ. «λυχνοστάτης, 1889, δωρητής…, διαστάσεις…»), έχουν τοποθετηθεί μαντινάδες Κρητών λαϊκών ποιητών που φωτίζουν πολύπλευρα το έκθεμα (π.χ. στο ίδιο παράδειγμα η μαντινάδα του Κωστή Φραγκούλη:

«Το λυχνοστάτη ευχαριστώ, μαζί και το φενέρι
που φέγγα μου και μάθαινα γράμματα ένα σεφέρι».

Έτσι,  η σχέση του επισκέπτη με το έκθεμα διευρύνεται, καθώς αυτός εμβαπτίζεται στα νάματα της παράδοσης με το «λάλον ύδωρ» της κρητικής ιδιωματικής γλώσσας, αλλά και από τη μεριά των ιδρυτών-επιμελητών της έκθεσης γίνεται συνειδητή αναφορά στην κοινότητα, στο φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον στο οποίο ανήκαν τα αντικείμενα στη χρηστική ζωή τους. Μετατοπίζεται δηλαδή το κέντρο βάρους από το έκθεμα στη ζωή του εκθέματος και αναδεικνύεται η κρυφή ψυχή των αντικειμένων (anima rerum) και συνάμα το ανθρωπολογικό και κοινωνικό πλαίσιό τους.
 

λυχνοστάτης9

λυχνοστάτης9, by mpeka

λυχνοστάτης10

λυχνοστάτης10, by mpeka

Με  την εκθετική αυτή πρότασή τους οι ιδρυτές-επιμελητές της έκθεσης επεδίωξαν να αναδείξουν το Μουσείο «ΛΥΧΝΟΣΤΑΤΗΣ» ως χώρο ζωντανής προφορικότητας, ένα Μουσείο προσώπων και ιστοριών,  Μουσείο που «ανεστοράται» στοιχεία από τον προφορικό πολιτισμό της Κρήτης.
Με σύνθημα το «Τεχνολογία ναι, Παράδοση ναίσκε»-και χωρίς ν’ απαλλοτριωθεί η ιδιαίτερη φυσιογνωμία του χώρου- εντάχθηκαν από το 2008 οι συσκευές ακουστικής ξενάγησης, για τον εμπλουτισμό της μουσειακής εμπειρίας.

Πρόκειται για τα «Ανεστορήματα»: ένα νέο τρόπο μουσειακής επίσκεψης που μπολιάζει το προφορικό και προσωπικό στοιχείο στην εκθεσιακή πραγματικότητα του Μουσείου. Οι επισκέπτες όχι μόνο ξεναγούνται ηχητικά από τον ιδρυτή του Μουσείου αλλά και «μεταφέρονται» σε μιαν άλλη εποχή μέσα από τις ιστορίες ζωής που αφηγούνται οι δωρητές του Μουσείου. Έτσι  τα εκθέματα -με τη συνδρομή και άλλων τεχνολογικών βοηθημάτων που έχουν ενταχθεί στην έκθεση, όπως πολυμεσικές παρουσιάσεις και αισθητήρες ενεργοποίησης ηχητικών εφέ και βίντεο- συνδέονται με θύμησες κι αθιβολές, μαντινάδες και αφηγήσεις, και το Μουσείο διασώζει, καταγράφει και παρουσιάζει στο κοινό ψήγματα από την άυλη πολιτιστική κληρονομιά της Κρήτης.
 

λυχνοστάτης11

λυχνοστάτης11, by mpeka

Γι’ αυτήν την καινοτομία, που δημιουργεί το «μονοπάτι της λαϊκής γλώσσας» (ως ειδική θεματική διαδρομή) μέσα στο Μουσείο, τη γενικότερη αναδιοργάνωση των εκθέσεων αλλά και για την ανάληψη στοχευμένων εκπαιδευτικών και ερευνητικών δράσεων σε τοπικό επίπεδο το Μουσείο «ΛΥΧΝΟΣΤΑΤΗΣ» ήταν υποψήφιο Ευρωπαϊκό Μουσείο της χρονιάς για το 2010.
 

λυχνοστάτης12

λυχνοστάτης12, by mpeka

Η εκθεσιακή αυτή λογική, επίσης, ενυπάρχει και στις περιοδικές εκθέσεις αλλά και σε πολλές από τις δράσεις του Μουσείου που ιδίως την τελευταία δεκαετία διαπνέονται από τη φράση «Σκέψου παγκόσμια, δράσε τοπικά» (‘think globally, act locally’).  Η αρχή αυτή υποδηλώνει ότι κάθε  παρέμβαση των μουσείων που γίνεται στο μικροκόσμο της τοπικής κοινωνίας, αφήνει το ίχνος της και στο μακρόκοσμο της παγκόσμιας κοινότητας. Έτσι, οι εκθέσεις «Λαξεύοντας το σκοτάδι» (γλυπτική τυφλού Χανιώτη καλλιτέχνη, 2005), «Ο άνθρωπος και η σκιά του» (φιγούρες από το θέατρο σκιών, 2007), «Ανεστορήματα Χερσονήσου» (τεκμήρια προφορικής παράδοσης και ιστορίας Χερσονήσου, 2008), «Φως, λύχνου αθός» (φωτογραφίες για το Μουσείο, 2009), «Εικόνες από Επαγγέλματα που χάνονται» (φωτογραφίες και προβολές ντοκιμαντέρ, 2012), «Κρήτη, γέφυρα με την Ελλάδα» (ταχυδρομική ιστορία και συναλλακτικές συνήθειες μέσα από χαρτόσημα και γραμματόσημα Κρητικής Πολιτείας, 2013),  είναι ενδεικτικές για τις εκθεσιακές επιλογές και την επικοινωνιακή πολιτική του Μουσείου.
 

λυχνοστάτης13

λυχνοστάτης13, by mpeka

Απόσπασμα από το αδημοσίευτο κείμενο του Γιάννη Μαρκάκη
«Mουσεία & βιώσιμη κοινωνία» (2015), στο πλαίσιο μεταπτυχιακού μαθήματος Πολιτισμικής Διοίκησης στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. 

Επιμέλεια Μάρα Μπέκα

 

Κρήτη

Nέα ΚΑΠ 2021 - 2027: Ηλεκτρονική Διαβούλευση στην Περιφέρεια Κρήτης

ΚΑΠ

Στο πλαίσιο κατάρτισης του Εθνικού Στρατηγικού Σχεδίου, η Περιφέρεια Κρήτης ήδη από το Φθινόπωρο του 2019 ανέλαβε πρωτοβουλία υλοποίησης εκστρατείας δημόσιας διαβούλευσης σε συνεργασία με το ΥΠΑΑΤ για την νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ 2021-2027).

Η διαβούλευση αυτή διακόπηκε λόγω εκδήλωσης της πανδημίας COVID-19, ωστόσο, η ψήφιση από την Ευρωπαϊκή Ένωση μεταβατικής περιόδου της Κ.Α.Π. για τη διετία 2021-22, δημιούργησε το χρονικό παράθυρο επανέναρξης του δημόσιου διαλόγου.

Η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ 2021-2027) στοχεύει σε μια έξυπνη, ανθεκτική γεωργία, στην ενίσχυση της μέριμνας για το περιβάλλον, το κλίμα, αλλά και του κοινωνικοοικονομικού ιστού των αγροτικών περιοχών.

Ο σχεδιασμός της νέας ΚΑΠ θα υλοποιηθεί μέσω της θέσπισης και έγκρισης ενός Στρατηγικού Σχεδίου ανά Κράτος Μέλος που θα καλύπτει τόσο τον Πυλώνα Ι (άμεσες ενισχύσεις, παρεμβάσεις ανά τομείς γεωργικών προϊόντων) όσο και τον Πυλώνα ΙΙ (αγροτική ανάπτυξη).

Από 18 Μαρτίου 2021 έχει δημιουργηθεί ψηφιακή πύλη στην ιστοσελίδα της Περιφέρειας Κρήτης με τίτλο «Δημόσια Διαβούλευση: νέα Κ.Α.Π. 2021-2027», όπου έχουν αναρτηθεί:

πληροφοριακό υλικό σχετικά με τον προσανατολισμό της νέας Κ.Α.Π.

ερωτηματολόγιο, το οποίο συμπληρώνεται ηλεκτρονικά.

Καθώς η διαδικασία της διαβούλευσης συνεχίζεται, η Περιφέρεια Κρήτης καλεί όλους τους ενδιαφερόμενους να συμμετέχουν ενεργά στη διαμόρφωση των βασικών κατευθύνσεων που θα υιοθετηθούν σε κρίσιμα θέματα που αφορούν στις ενισχύσεις των αγροτών, τις τομεακές παρεμβάσεις για τα γεωργικά προϊόντα και συνολικότερα τις επενδύσεις στον τομέα της αγροτικής ανάπτυξης.

Η διαβούλευση θα ολοκληρωθεί την Παρασκευή 30 Απριλίου 2021. Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επισκέπτονται την ψηφιακή πύλη στη διεύθυνση:https://www.crete.gov.gr/dimokratikisummetoxi/consultations/dimosia-diav...

ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

Ηράκλειο: Μήνυση σε διευθυντή Λυκείου από γονέα - αρνητή του self test

Κρήτη: Έκλεβε από τη Χερσόνησο και τα πουλούσε στο Ηράκλειο

Ηράκλειο: Ο πολύπαθος κόμβος αργεί ακόμη - Πότε φεύγουν οι εγκαταστάσεις από τα Λινοπεράματα