Απόψεις

Ο κώδικας της Νυρεμβέργης και η ιατρική επιστήμη. Του Πέτρου Μηλιαράκη

μηλιαρακης πετρος.jpg

Το παρόν κείμενο αποτελεί μία «παρέμβαση» στο ζήτημα της βιοηθικής, με τη ρητή αναφορά στον Κώδικα της Νυρεμβέργης, που αποτελεί «ιστορικό προοίμιο» της σύγχρονης διεθνούς έννομης τάξης. 

Ήδη από την εποχή του Μεσοπολέμου στη Βαϊμάρη της Γερμανίας συγκροτήθηκαν «νέες οδηγίες» σχετικές με την θεραπεία και τα επιστημονικά πειράματα με υποκείμενο το ανθρώπινο είδος. Οι οδηγίες δε βασίστηκαν κυρίως στο δόγμα του «ὠφελέειν, ἢ μὴ βλάπτειν», σε συνάρτηση με την ενημέρωση και τη συναίνεση του υποκειμένου. 

Οι οδηγίες αυτές προέρχονταν από τον προπολεμικό «Γερμανικό Ιατρικό Σύλλογο», που τον χαρακτήριζε μία προοδευτική αλλά και δημοκρατική αντίληψη, καθώς και γενικότερη ευαισθησία ως προς την δημόσια υγεία. Αυτός ο Σύλλογος ήταν η αίτια για τη θέσπιση της νομοθεσίας περί υποχρεωτικής παροχής ασφάλισης ασθένειας για τους Γερμανούς εργαζόμενους, που αδικαιολογήτως καρπώθηκε το ναζιστικό κόμμα. 

Οι οδηγίες αυτές συγκροτήθηκαν ως κανόνες δεοντολογίας, γιατί ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του 1920, ελάμβαναν χώρα ανήθικες πρακτικές ιατρών, βασιζόμενες στην «ιδεολογία της φυλετικής υγιεινής». Η επικράτηση δε της «φυλετικής υγιεινής» στηρίχθηκε από το Γ’ Ράιχ για τη δημιουργία μιας «Άριας φυλής». Τούτο είχε ως αποτέλεσμα την εξόντωση όσων δεν εντάσσονταν στα κριτήρια της συγκεκριμένης ιδεολογίας και πρακτικής. Υπ’ όψιν δε ότι οι ναζιστές αυτοί ίδρυσαν την «Ένωση Εθνικών Σοσιαλιστών Ιατρών» το 1929 και συγχωνεύθηκαν με τον Εθνικό Σοσιαλισμό, που αποσκοπούσε στην εκκαθάριση της Γερμανίας ώστε να επικρατήσει η «Άρια φυλή»!..

Υπ’ όψιν, βεβαίως, ότι οι προαναφερόμενες οδηγίες - ως κανόνες δεοντολογίας που αφορούσαν στο δόγμα του  «ὠφελέειν, ἢ μὴ βλάπτειν» -ανατράπηκαν από τον Αδόλφο Χίτλερ (AdolfHitler). Είναι φρικιαστικό δε ότι μέχρι το 1942 οι ναζιστές ενεργοποίησαν περίπου 38.000 ιατρούς, για να πραγματοποιούν ιατρικά προγράμματα στα στρατόπεδα συγκέντρωσης. 

Η «ΔΙΚΗ ΤΩΝ ΙΑΤΡΩΝ» ΣΤΗ ΝΥΡΕΜΒΕΡΓΗ

Τα προαναφερόμενα που αφορούσαν στο ναζιστικό και φασιστικό καθεστώς του Γ’ Ράιχ ήταν και αντικείμενο σειράς Δικών, μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, με συνέπεια την καταδίκη μελών του ναζιστικού κόμματος για εγκλήματα πολέμου. 

Μία από αυτές τις Δίκες είναι και «η Δίκη των Ιατρών». Στη Δίκη αυτή δικάστηκαν οι υπεύθυνοι, λόγω των ανήθικων ιατρικών πειραμάτων τους σε ανθρώπους κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Αντικείμενο δε των Δικών αυτών ήταν ανήθικες ιατρικές παρεμβάσεις σε στρατόπεδα συγκέντρωσης, καθώς και στειρώσεις Γερμανών πολιτών που ανέρχονταν σε 3.500.000 ανθρώπους.  

ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΚΩΔΙΚΑ ΤΗΣ ΝΥΡΕΜΒΕΡΓΗΣ

Ο Κώδικας της Νυρεμβέργης αφορά σύνολο αρχών σε ζητήματα βιοηθικής και αποτελείται από δέκα κανόνες. Ο «πυρήνας» δε των κανόνων αυτών μπορεί να συγκροτηθεί στα παρακάτω:

1. Δεν πρέπει να διεξάγεται πείραμα όταν υπάρχει εκ των προτέρων υποψία θανάτου ή τραυματισμού ως αποτέλεσμα.

2. Το πείραμα πρέπει να διεξάγεται έτσι ώστε να αποφεύγεται κάθε περιττή σωματική και ψυχική οδύνη και τραυματισμός.

3. Η εθελοντική συναίνεση του εξεταζόμενου είναι απολύτως απαραίτητη.

4. Ο βαθμός κινδύνου, δεν πρέπει να υπερβαίνει εκείνον που καθορίζεται από την ανθρωπιστική σημασία του προβλήματος που καλείται να επιλυθεί από το πείραμα.

5. Κατά τη διάρκεια του πειράματος ο εξεταζόμενος είναι ελεύθερος να τερματίσει το πείραμα εάν έχει φτάσει στη φυσική ή ψυχική κατάσταση, όπου η συνέχιση του πειράματος του φαίνεται αδύνατη.

Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΝΝΟΜΗ ΤΑΞΗ

Ο Κώδικας της Νυρεμβέργης αποτελούσε το ηθικό και δεοντολογικό «ιστορικό προοίμιο» του Διεθνούς Συμφώνου για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα της 16ης Δεκεμβρίου 1966 της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ (βλ. άρ.πρωτ. 2200 Α (ΧΧΙ)/16.12.1966). 

Το Σύμφωνο αυτό έχει ενσωματωθεί και στην ελληνική εσωτερική έννομη τάξη με το Νόμο 2462/1997 (ΦΕΚ 25, τ. Α ́). Υπ’ όψιν δε ότι το Σύμφωνο αυτό, θα πρέπει να αποτελεί για την ερμηνεία των συνταγματικών κανόνων (και όχι μόνο) «εργαλείο σκέψης» και «πηγή» για τη μέθοδο της τελολογικής ερμηνείας. Υπ’ όψιν, επίσης, σύμφωνα με τα θεσπισμένα σε επίπεδο Δημοσίου Διεθνούς Δικαίουτου προαναφερόμενου Συμφώνου ότι:

Κατά το άρθρο 1: «Όλοι οι λαοί έχουν το δικαίωμα της αυτοδιαθέσεως. Σύμφωνα με το δικαίωμα αυτό καθορίζουν ελεύθερα το πολιτικό καθεστώς τους και εξασφαλίζουν ελεύθερα την οικονομική, κοινωνική και μορφωτική ανάπτυξή τους»

Κατά το άρθρο 2: «Για να επιτύχουν τους σκοπούς αυτούς, όλοι οι λαοί μπορούν να διαθέτουν ελεύθερα τον πλούτο και τους φυσικούς πόρους τους, με την επιφύλαξη των υποχρεώσεων που απορρέουν από τη διεθνή οικονομική συνεργασία που στηρίζεται στην αρχή του αμοιβαίου συμφέροντος και του διεθνούς δικαίου. Σε καμία περίπτωση δεν μπορεί ένας λαός να στερηθεί από τα δικά του μέσα επιβιώσεως.». Ενώ:

Κατά το άρθρο 7: «Κανείς δεν υποβάλλεται σε βασανιστήρια ούτε σε ποινές ή μεταχειρίσεις σκληρές, απάνθρωπες ή εξευτελιστικές. Ειδικότερα, απαγορεύεται η υποβολή προσώπου, χωρίς την ελεύθερη συγκατάθεσή του σε ιατρικό ή επιστημονικό πείραμα.»

ΤΟΥΤΩΝ ΔΟΘΕΝΤΩΝ

Η πανδημία του COVID-19 και η εισαγωγή του εμβολιασμού, ως αντικείμενο «πρόληψης» και «αντιμετώπισης», εγείρει τα παρακάτω ζητήματα:

Ουδείς κανόνας δικαίου και ουδεμία απόφαση δημόσιου ή ιδιωτικού φορέα μπορεί να υποχρεώσει άτομο σε εμβολιασμό. Αναφορικά με τα άτομα, όμως, που επιδιώκουν και επιθυμούν να εμβολιαστούν, επουδενί μπορεί να αφαιρεθεί το δικαίωμά τους επιλογής του εμβολίου, εφόσον στο επίπεδο της δημόσιας υγείας διατίθενται πολλά εμβόλια πολλών εταιρειών. 

Όσοι επιθυμούν να εμβολιαστούν, δικαιούνται να αξιώσουν το εμβόλιο της προτίμησής τους, αναλαμβάνοντας και την ευθύνη της συγκεκριμένης ιατρικής πράξης.

* Ο Πέτρος Μηλιαράκης δικηγορεί στα Ανώτατα Ακυρωτικά Δικαστήρια της Ελλάδας και στα Ευρωπαϊκά Δικαστήρια του Στρασβούργου και του Λουξεμβούργου (ECHR και GC – EU).

 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ 

Από την Pax Romana στην Ελληνική Επανάσταση του 1821. Του Πέτρου Μηλιαράκη

Απόψεις

«Δι ασήμαντον αφορμήν». Του Θανάση Παπαμιχαήλ

θανάσης παπαμιχαήλ

«Δι ασήμαντον αφορμήν» έχουν διαπραχθεί δεκάδες ειδεχθή εγκλήματα, ομηρικοί καυγάδες, ανέλεγκτες συγκρούσεις μεταξύ οικογενειών ακόμη και ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος είχε αφορμή, μια ασήμαντη αφορμή.

Μια δολοφονία του διαδόχου του θρόνου της Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας, υπήρξε η «μοιραία» αφορμή για την έναρξη του.

Συμπληρώνονται περίπου δύο χρόνια της νέας διακυβέρνησης και ενάμιση χρόνος από το ξέσπασμα της λαίλαπας του κορωνοϊού. Φτάσαμε στην αρχή του τέλους της πανδημίας και στην αρχή της επιστροφής στην κανονικότητα όπου υπάρχει κίνδυνος να «ξεβολέψει» πολλές κυβερνήσεις, που θα πρέπει να εγκαταλείψουν τον μέχρι σήμερα τρόπο διακυβέρνησης λόγω πανδημίας και να επιστρέψουν στις συνήθεις πολιτικές πρακτικές παρελθόντων ετών.

Οι πολιτικές διαχείρισης της πανδημίας δίνουν πλέον την πρώτη θέση, στην υλοποίηση του κυβερνητικού προγράμματος, για το οποίο είχαν ψηφιστεί, εγκαταλείποντας σε μεγάλο βαθμό τις έκτακτες νομοθετικές διαδικασίες για τον περιορισμό της εξάπλωσης της πανδημίας.
Σε όλες τις χώρες αλλά και στα καθ’ ημάς, η προσαρμογή στην κανονικότητα, δημιουργεί νέα προβλήματα στις σχέσεις της κυβέρνησης με τους πολίτες, αλλά και στις εσωκομματικές ομαδοποιήσεις και εστίες αντιδράσεων, με τα στελέχη που την στηρίζουν και ιδιαίτερα με ένα μικρό αλλά σημαντικό αριθμό βουλευτών, που λειτουργούν με γνώμονα τις διαθέσεις των πολιτών, που τους εξέλεξαν.

Οι μεταρρυθμίσεις και εξαγγελίες που είχε στο προεκλογικό της πρόγραμμα η κυβέρνηση και που μείνανε στα χαρτιά, λόγω της πανδημίας, έφτασε η ώρα να πάρουν το δρόμο της υλοποίησης.
Κι εδώ αρχίζουν τα δύσκολα. Η συνεπιμέλεια τέκνων, οι καταργήσεις πανεπιστημιακών τμημάτων, σε περιοχές της επαρχίας, η αστυνόμευση του πανεπιστημιακού ασύλου, ο νέος εργασιακός νόμος και άλλες μεταρρυθμίσεις «υψηλού» ή «χαμηλού» πολιτικού ενδιαφέροντος και "βάρους", που πήραν ψήφο εμπιστοσύνης από την Βουλή, δεν ξέρουμε τι επιπτώσεις θα έχουν σε βάθος δύο ετών, μέχρι αν έρθει η ώρα των εκλογών, σύμφωνα με τον εκλογικό ορίζοντα, που ο Πρόεδρος της Κυβέρνησης επαναλαμβάνει συνεχώς.

Στις μετρημένες στα δάχτυλα, αντιδράσεις βουλευτών του κυβερνώντος κόμματος καθώς και η σύσσωμη αλλά ατελέσφορη αντίδραση των αντιπολιτευτικών δυνάμεων, ιδιαίτερα για τον εργασιακό νόμο, δεν φαίνεται να προβληματίζουν ιδιαίτερα την Κυβέρνηση.Δεν άνοιξε μύτη!
Με επικοινωνιακά τεχνάσματα, η Κυβέρνηση κρατάει τη δημοσκοπική της πρωτιά, υποβάθμισε και αντιμετώπισε με χαμηλούς τόνους τους «αντάρτες» των επίμαχων νομοθετημάτων και απαξίωσε τις μεγαλοστομίες της αξιωματικής αντιπολίτευσης περί της «μητέρας των μαχών» για τον εργασιακό νόμο, λόγω της περιορισμένης συμμετοχής  διαδηλωτών και ψήφισης πολλών άρθρων του νομοσχεδίου.

Όσο για τους χειρισμούς της Κυβέρνησης στα εξωτερικά θέματα, η αδυναμία του συνόλου των κομμάτων της αντιπολίτευσης να προβάλλουν προγραμματικό λόγο , παρά μόνο ένα κράμα αρνήσεων και προτάσεων καταστροφής, χωρίς ειρμό και σύνεση, δίνουν στην Κυβέρνηση τη δυνατότητα να παίζει μπάλα μόνη της, σε ποδοσφαιρικούς όρους.

Όσον αφορά για την πιθανότητα πρόωρων εκλογών, θα γίνουν, αν γίνουν, «δι ασήμαντον αφορμήν»!
 Όπως, αν δεν ικανοποιηθούν κάποια αιτήματα απαλλαγής, καλοκαιριάτικα από τις μάσκες ή για τους όρους λειτουργίας των Αυγουστιάτικων Πανηγυριών ή ακόμη κι αν σημαντικός αριθμός βουλευτών δεν ικανοποιηθεί από τα «αντισταθμιστικά» μέτρα για τις περιφέρειες τους. Αφορμές υπάρχουν πάντα! Αρκεί να το θέλει και η Κυβέρνηση.

*** Ο Θανάσης Παπαμιχαήλ είναι Επικοινωνιολόγος

 

Διαβάστε επίσης:

Τα προσόντα ενός σύγχρονου πολιτικού! Του Θανάση Παπαμιχαήλ

Ηράκλειο: Συλλήψεις για το επεισοδιακό βράδυ