«Έχουμε όλοι ΔΕΠΥ;»: Τι άλλαξε μέσα σε μία δεκαετία στις διαγνώσεις

Είναι η μάστιγα της σύγχρονης εποχής: το συνεχές άγχος, οι πειρασμοί από τα social media και οι πολλές έγνοιες που έχουμε στο κεφάλι μας έχουν κάνει πολύ κόσμο να αισθάνεται ότι έχει διαταραχή ελλειμματικής προσοχής – υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ).

Οι διαγνώσεις έχουν αυξηθεί κατακόρυφα, στα σχολεία τα μισά παιδιά έχουν πλέον ΔΕΠΥ και δεν είναι λίγοι αυτοί που κάνουν λόγο για ασθένεια της εποχής, ενώ οι επικριτές λένε για τις διαγνώσεις λέγοντας ότι είναι μια κατά φαντασίαν διαταραχή ή ότι ο κόσμος λέει ότι έχει ΔΕΠΥ για να έχει διαφορετική αντιμετώπιση.

Τώρα, μια νέα έρευνα επιστημόνων διαπίστωσε κάτι πολύ ενδιαφέρον: το όριο για τη διάγνωση της ΔΕΠΥ και του αυτισμού έχει διευρυνθεί τόσο πολύ, ώστε τα άτομα με αυτές τις καταστάσεις να είναι σχεδόν δυσδιάκριτα από εκείνα που δεν τις έχουν.

Πιο πολλές οι ήπιες περιπτώσεις ΔΕΠΥ

Οι ειδικοί διαπίστωσαν ότι τα χαρακτηριστικά που παρατηρούνται σε όσους έχουν αυτές τις διαταραχές έχουν αλλάξει δραματικά την τελευταία δεκαετία.

Εδραιωμένοι παράγοντες κινδύνου, όπως τα συγγενή προβλήματα και το χαμηλό οικογενειακό εισόδημα, ασκούν πολύ μικρότερη επιρροή σήμερα από ό,τι παλαιότερα. Παράλληλα, οι γιατροί παρατηρούν μια σαφή αύξηση στις «ηπιότερες» περιπτώσεις.

Η ομάδα πίσω από τη νέα μελέτη –με επικεφαλής το Πανεπιστήμιο του Άαρχους στη Δανία– ανέφερε ότι οι συνηθισμένοι παράγοντες κινδύνου για εμφάνιση ΔΕΠΥ (όπως το πολύ χαμηλό βάρος γέννησης ή οι δύσκολες συνθήκες διαβίωσης) εμφανίζονται πλέον πολύ λιγότερο συχνά στα άτομα που διαγιγνώσκονται.

Με απλά λόγια, άλλαξε ο τρόπος που οι ειδικοί κρίνουν πότε μια συμπεριφορά αποτελεί «πρόβλημα»:

Παλιότερα, για να πάρει κάποιος διάγνωση, έπρεπε οι δυσκολίες του να επηρεάζουν δραματικά την καθημερινότητά του.

Σήμερα, ακόμη και πολύ πιο ήπια συμπτώματα θεωρούνται ικανά να δημιουργήσουν πρόβλημα και να οδηγήσουν σε διάγνωση.

Όπως επισημαίνουν οι ίδιοι στο επιστημονικό περιοδικό Jama Psychiatry, ακριβώς επειδή τα κριτήρια διάγνωσης χαλάρωσαν και περιλαμβάνει πλέον και τις ήπιες περιπτώσεις, βλέπουμε αυτή τη μεγάλη αύξηση στον συνολικό αριθμό των διαγνώσεων.

Η έρευνα

Οι επιστήμονες στη μελέτη ανέλυσαν περίπου 71.300 παιδιά από τη Δανία που διαγνώστηκαν με αυτισμό και ΔΕΠΥ μεταξύ 2012 και 2022.

Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι διαγνώσεις εκτινάχθηκαν από 4.944 σε 9.179 – μια αύξηση της τάξης του 86%.

Συνολικά, οι ερευνητές εξέτασαν 19 χαρακτηριστικά πριν από τη διάγνωση. Αυτά περιελάμβαναν το οικογενειακό εισόδημα, το αν οι γονείς ζούσαν μαζί, την υγεία και την ηλικία των γονέων κατά τη γέννηση, καθώς και την επίσκεψη σε γενικούς γιατρούς ή ψυχολόγους πριν από τη διάγνωση.

Διαπίστωσαν ότι το 2012, τα παιδιά που γεννήθηκαν με χαμηλό βάρος γέννησης είχαν 54% περισσότερες πιθανότητες για διάγνωση αυτισμού ή ΔΕΠΥ σε σύγκριση με εκείνα που γεννήθηκαν με φυσιολογικό βάρος. Μέχρι το 2022, ωστόσο, το ποσοστό αυτό είχε μειωθεί σε μόλις 17%.

Η σύνδεση μεταξύ του οικογενειακού εισοδήματος και της διάγνωσης μεταβλήθηκε επίσης, ειδικά για τη ΔΕΠΥ. Στην αρχή της μελέτης, ένα στα τέσσερα παιδιά με διάγνωση είχε μητέρα χαμηλού μορφωτικού επιπέδου, ποσοστό που μειώθηκε σε περίπου ένα στα επτά έως το 2022.

Οι συντάκτες της μελέτης δήλωσαν ότι όσοι διαγνώστηκαν με ΔΕΠΥ ή αυτισμό έγιναν «ολοένα και πιο παρόμοιοι» ως προς τα χαρακτηριστικά τους με τα άτομα χωρίς διάγνωση κατά τη διάρκεια της δεκαετίας.

Η σύνδεση αυτισμού και ΔΕΠΥ

Ο αυτισμός και η ΔΕΠΥ συχνά συνδέονται στενά επειδή είναι και οι δύο νευροαναπτυξιακές καταστάσεις, αλλά διαφέρουν μεταξύ τους.

Ο αυτισμός επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι επικοινωνούν, αλληλεπιδρούν με τους άλλους και βιώνουν τον κόσμο γύρω τους, σύμφωνα με το NHS. Τα αυτιστικά άτομα μπορεί επίσης να σκέφτονται και να επεξεργάζονται πληροφορίες διαφορετικά, να προτιμούν τη ρουτίνα και να είναι πιο ευαίσθητα σε εικόνες, ήχους, μυρωδιές ή στην αφή.

Από την άλλη, η ΔΕΠΥ επηρεάζει τη συγκέντρωση, τα επίπεδα δραστηριότητας και τον έλεγχο των παρορμήσεων. Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν εύκολη διάσπαση προσοχής, αφηρημάδα και δυσκολία στην τήρηση οδηγιών.

Οι συντάκτες της νέας έρευνας τόνισαν ότι τα ευρήματα δεν πρέπει να ερμηνεύονται ως ένδειξη ότι η ΔΕΠΥ ή ο αυτισμός έχουν γίνει λιγότερο εξουθενωτικές καταστάσεις.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

Η απόλυτη "αμαρτία": Αφράτα δανέζικα ρολά με βελούδινη κρέμα που λιώνουν στο στόμα (βίντεο)

Λασίθι: Σε αγωνιστική ετοιμότητα τα νοσοκομεία ενόψει της παρουσίας του Άδωνι Γεωργιάδη στην Κρήτη