Διεθνές συνέδριο smart islands IHA-Γαύδος: Νησί- κόμβος λειτουργικής παρουσίας

Τα ακριτικά νησιά αποτελούν ζωντανά κύτταρα της χώρας. Είναι φορείς ιστορίας, πολιτισμού, εθνική συνέχειας και ανθρώπινης αντοχής, όπως επιβεβαιώθηκε κατά τις εργασίες του 3ου διεθνούς συνεδρίου "smart islands"- Γαύδος που διοργάνωσε στο Σαρακίνικο πέτρινο θέατρο του νησιού, ο Διεθνής Ελληνικός Σύνδεσμος (international hellenic association ΙΗΑ), με τη συμμετοχή εκπροσώπων της Πολιτείας της τοπικής αυτοδιοίκησης, της ακαδημαϊκής κοινότητας και της ομογένειας, υπό την αιγΙδα της ΚΕΔΕ.

Όπως επισήμαιναν οι διοργανωτές, η ενεργή συμμετοχή όλων των φορέων αλλά και η ποιότητα των εισηγήσεων στις θεματικές ενότητες (από τη γεωπολιτική σημασία των μικρών νησιών και την προσβασιμότητα έως την ενεργειακή αυτονομία, τη διαχείριση υδάτινων πόρων, τον ψηφιακό μετασχηματισμό, την κοινωνική συνοχή και "το όραμα για τη Γαύρο μετά από 10 χρόνια"), συγκρότησαν ένα συνεκτικό πλαίσιο που επιτρέπει να δούμε το μέλλον με ρεαλισμό αλλά και αισιοδοξία.

Η Γαύδος σημείωσαν, όπως και η (Ψέριμος, το Καστελόριζο όπου τα δυο προηγούμενα συνέδρια του ΙΗΑ), οι Αρκιoi και τα Διαπόντια νησιά, αποτελεί ένα εμβληματικό παράδειγμα των προκλήσεων αλλά και των δυνατοτήτων που διαθέτουν οι μικρές νησιωτικές κοινότητες.

Ειδικότερα στο ζήτημα της γεωπολιτικής σημασίας αυτών των νησιών επισημάνθηκε η βαρύτητα τους ως «προωθημένα σημεία άσκησης κυριαρχικών δικαιωμάτων» στην Ανατολική Μεσόγειο. Επίσης σημειώθηκε ότι η θέση τους ενισχύει και την εθνική παρουσία σε κρίσιμες θαλάσσιες ζώνες συμβάλλοντας στην διαμόρφωση της ΑΟΖ και τα καθιστά πολλαπλασιαστές ισχύος.

Ο καθηγητής Γιάννης Μανιάτης, ευρωβουλευτής και αντιπρόεδρος της ομάδας των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών, στην παρέμβαση του με θέμα "Κυριαρχία, ενεργειακή ασφάλεια και ευρωπαϊκή ανθεκτικότητα στην Ανατολική Μεσόγειο", υποστήριξε ότι νησιά όπως η Γαύδος αποτελούν στρατηγικά σημεία όπου συγκλίνουν η κυριαρχία, τα θαλάσσια δικαιώματα, η ενεργειακή ασφάλεια, η περιβαλλοντική ανθεκτικότητα και η ευρωπαϊκή πολιτική. Ανέδειξε τον ρόλο των νησιών στον καθορισμό των θαλάσσιων ζωνών και των Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών βάσει του διεθνούς δικαίου, συνδέοντας παράλληλα αυτή τη νομική διάσταση με σύγχρονες προκλήσεις, όπως η ενεργειακή διαφοροποίηση, η ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η προστασία των υποβρύχιων υποδομών, η ευπάθεια στο κλίμα και η δημογραφική ανθεκτικότητα.

Η Γαύδος, τόνισε ο κ. Μανιάτης, παρουσιάζεται ως ένα πιθανό πρότυπο για μια νέα νησιωτική στρατηγική που βασίζεται στις βιώσιμες επενδύσεις, τις έξυπνες υποδομές, την τοπική συμμετοχή και την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη.

Από την πλευρά της η καθηγήτρια Παντείου Στέλλα Κυβέλου ανέφερε ότι η Γαύδος μπορεί να αποτελέσει πεδίο εφαρμογής μιας ολοκληρωμένης ευρωπαϊκής πολιτικής για τη θάλασσα και την νότια γειτονία. Παρατήρησε ότι το νησί αποτελεί προκεχωρημένο θαλάσσιο κόμβο της ΕΕ απέναντι στη Βόρεια Αφρική και σημείωσε ότι το ευρωπαϊκό σύμφωνο για τον ωκεανό και η ετοιμασία της european ocean act συνδέουν πλέον την προστασία των θαλασσίων οικοσυστημάτων με την ενεργειακή ασφάλεια, τη συνδεσιμότητα, τη θαλάσσια παρατήρηση, τις κρίσιμες υποδομές και τη γεωπολιτική ανθεκτικότητα.

Όπως τόνισαν οι ομιλητές, οι γεωγραφική μειονεξία που χαρακτηρίζει το νησί, μετατρέπεται σε στρατηγικό πλεονέκτημα και η Γαύδος μπορεί να αναδειχτεί σε πρότυπο «έξυπνης ακριτικής ανάπτυξης» που συνδυάζει άμυνα, οικονομία, και βιώσιμη προοπτική για τις επόμενες γενιές.

Παράλληλα σημειώθηκε ότι η βιώσιμη ανάπτυξη των μικρών ακριτικών νησιών απαιτεί ψηφιακές υπηρεσίες κι ένα σύγχρονο υπόβαθρο υποδομών που θα αποτελούν και το πλαίσιο μέσα στο οποίο οι κάτοικοι μπορούν να ζήσουν να εργαστούν και να δημιουργήσουν. «Βεβαίως σε όλα αυτά τα ζητήματα η κοινωνική συνοχή είναι η δύναμη που θα κρατήσει ζωντανές τις μικρές κοινότητες και η προσέλκυση των νέων κατοίκων θα αποτελέσει τον πραγματικό μηχανισμό που θα μετατρέψει όλες τις υποδομές και την εκπαιδευτική συνέχεια σε πραγματική δημοκρατική ανάκαμψη».

Επισημάνθηκε επίσης ότι τα κίνητρα για όλα τα μικρά ακριτικά νησιά, που εξήγγειλε πρόσφατα ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης για το Καστελόριζο και εφαρμόζονται ήδη στα Φουρνά Ευρυτανίας από τη ιδιωτική πρωτοβουλία, είναι αυτά που διεκδικεί και ο ΙΗΑ.

Όπως υπενθύμισε ο πρόεδρος της οργανωτικής επιτροπής Θεόδωρος Σπαθόπουλος, ο Σύνδεσμος ξεκίνησε τα συνέδρια smart islands προκειμένου να ανασχεθεί η δημογραφική συρρίκνωση. Ωστόσο, προσέθεσε, το μήνυμα που προκύπτει από το συνέδριο της Γαύδου είναι η αναγκαιότητα της μετάβασης από αποσπασματικές πολιτικές σε ολοκληρωμένες στρατηγικές για τα ακριτικά νησιά. Στο σημείο αυτό πρότεινε ότι ίσως πρέπει να γίνει μετάβαση από την παραδοσιακή έννοια του ακριτικού νησιού, σε εκείνο του νησιού "κόμβου λειτουργικής παρουσίας" γιατί όπως αναφέρθηκε η ενίσχυση της κατοίκησης, των υπηρεσιών, της συνδεσιμότητας, της έρευνας, της επιτήρησης και της έρευνας-διάσωσης μπορεί να μετατρέψει την ακριτικότητα σε στρατηγικό πλεονέκτημα.

Στοχευμένες ήταν και οι τοποθετήσεις των δημάρχων -βασικών χορηγών ανάκαμψης των νησιών Ψέριμος και Καστελόριζο- Κηφισιάς Β. Ξυπολιτά, Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης Γρ. Κωνσταντέλλου, Πυλαίας-Χορτιάτη Ιγ.Καϊτεζίδη και Πλατανιά Γ. Μαλανδράκη. Οι δήμαρχοι υπενθύμισαν το αίτημα τους για νομοθετική ρύθμιση που θα επιτρέπει την "υιοθέτηση" μικρών νησιών από εύπορους δήμους προκειμένου να υπάρχει συνεργασία σε βασικές ανάγκες, όπως η ανεπάρκεια τεχνικού προσωπικού για την εκπόνηση μελετών κλπ. Ο κ. Μαλανδράκης έκανε λόγο για αυξημένες ανάγκες και έλλειψη πόρων ζητώντας την επιστροφή του τέλους ανθεκτικότητας στους δήμους.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε το πάνελ της Ομογένειας όπου προτάχθηκε η έμπρακτη συμβολή του απόδημου ελληνισμού στην ανάκαμψη των μικρών ακριτικών νησιών με τη δημιουργία ενός σταθερού και λειτουργικού δικτύου συνεργασίας μεταξύ των νησιών όπου έχουν πραγματοποιηθεί τα συνέδρια smart islands και των αντίστοιχων ομογενειακών οργανώσεων. «Η ομογένεια διαθέτει τεχνογνωσία, πόρους, διεθνή εμπειρία και βαθιά συναισθηματική σύνδεση με την πατρίδα της», επισήμανε η πρόεδρος του ΙΗΑ Νίνα Γκατζούλη. Το δίκτυο, διευκρίνισε ο πρ. πρόεδρος ΙΗΑ δρ. Πέτρος Ιωάννου, «θα έχει ενεργό ρόλο, θα προωθεί τα πορίσματα, θα τα μεταφέρει στους φορείς, θα παρακολουθεί την εφαρμογή τους και θα διασφαλίζει την υλοποίησή τους».

Η γγ του Συνδέσμου Δέσποινα Δάλμαρη πρότεινε τη δημιουργία θεσμού επισκέψεων και ανταλλαγής νέων ομογενών στον τόπο καταγωγής τους, προκειμένου να γνωρίσουν τον πολιτισμό, την ιστορία -και συγγενείς ακόμη- ώστε να αποκτηθεί συνοχή και πραγματική επανένωση με την πατρίδα.

Από την πλευρά του, ο επιτ. πρόεδρος ΙΗΑ Ευάγγελος Ρήγος, αναφερόμενος στον στόχο του συνεδρίου, εξέφρασε την πίστη ότι η Γαύδος μπορεί και θα αποτελέσει πρότυπο της βιώσιμης ανάπτυξης αλλά και κομβικό σημείο εθνικής σημασίας για όλα τα μικρά κριτικά νησιά της Ελλάδας.

Διαβάστε επίσης 

Νέος ΒΟΑΚ: Τα προβλήματα με τα νερά και οι απαλλοτριώσεις χιλιάδων ιδιοκτητών

Κρήτη: Στο μικροσκόπιο δέκα υποθέσεις γιατρών για πρακτικές υγείας