«Εκδικήθηκαν την Τροία»: Πώς Ατατούρκ και Μωάμεθ ο Πορθητής συνδέθηκαν με τον Έκτορα στην τουρκική εθνική αφήγηση

Η νέα κινηματογραφική υπερπαραγωγή «The Odyssey» του Κρίστοφερ Νόλαν αναζωπύρωσε στην Τουρκία μια παλιά ιστορική και πολιτιστική συζήτηση.

Αν και η ταινία αφηγείται την επιστροφή του Οδυσσέα μετά τον Τρωικό Πόλεμο, η απόφαση να μη γίνουν γυρίσματα στον αρχαιολογικό χώρο της Τροίας, στη σημερινή επαρχία Τσανάκαλε, προκάλεσε αντιδράσεις.

Πίσω από τη δημόσια συζήτηση, όμως, βρίσκεται μια βαθύτερη αντίληψη που επιμένει εδώ και αιώνες: η ιδέα ότι οι Τούρκοι αποτελούν τους συμβολικούς κληρονόμους των αρχαίων Τρώων.

Η φράση του Ατατούρκ για τον Έκτορα που έγινε μέρος της τουρκικής ιστορικής αφήγησης

Σύμφωνα με μια ευρέως διαδεδομένη αφήγηση στην Τουρκία, ο Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, μετά τη νίκη επί του ελληνικού στρατού στη μάχη του Ντουμλουπινάρ το 1922, φέρεται να είπε στους επιτελείς του:

«Τώρα εκδικήθηκα τον Έκτορα».

Παρότι η συγκεκριμένη φράση δεν επιβεβαιώνεται από επίσημα κρατικά αρχεία, έχει αποκτήσει σχεδόν μυθικές διαστάσεις στην τουρκική ιστοριογραφία και χρησιμοποιείται ως συμβολική σύνδεση ανάμεσα στους Τρώες και το σύγχρονο τουρκικό κράτος.

Ο Τούρκος ακαδημαϊκός Ναΐμ Μπαμπουρόγλου υποστηρίζει ότι ο Ατατούρκ έβλεπε αναλογίες ανάμεσα στον Τρωικό Πόλεμο και στη μάχη της Καλλίπολης το 1915, καθώς και στις δύο περιπτώσεις οι αντίπαλοι προέρχονταν από τη Δύση και στόχευαν στον έλεγχο των Δαρδανελλίων.

Η θεωρία που συνδέει τον Μωάμεθ τον Πορθητή με την Τροία

Η σύνδεση των Τούρκων με τους Τρώες δεν περιορίζεται στον Ατατούρκ.

Σύμφωνα με τον ιστορικό Ερχάν Αφιοντζού, η αντίληψη ότι οι Τούρκοι κατάγονται συμβολικά από τους Τρώες εμφανίζεται ήδη σε μεσαιωνικά ευρωπαϊκά χρονικά.

Κατά την Αναγέννηση, αρκετοί Ιταλοί ουμανιστές παρουσίαζαν ακόμη και την Άλωση της Κωνσταντινούπολης από τον Μωάμεθ Β΄ ως ιστορική εκδίκηση των Τρώων απέναντι στους Έλληνες για την καταστροφή της αρχαίας Τροίας.

Ο Βρετανός ιστορικός Terence Spencer, στο έργο Turks and Trojans in the Renaissance, επισημαίνει ότι η συγκεκριμένη θεωρία ήταν ιδιαίτερα διαδεδομένη στην Ευρώπη του 15ου και 16ου αιώνα.

Η επίσκεψη του Μωάμεθ Β΄ στα ερείπια της Τροίας

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η μαρτυρία του Βυζαντινού ιστορικού Κριτόβουλου, σύμφωνα με την οποία ο Μωάμεθ ο Πορθητής επισκέφθηκε τα ερείπια της Τροίας μετά την κατάκτηση της Λέσβου το 1462.

Όπως αναφέρει ο Κριτόβουλος, ο Οθωμανός σουλτάνος φέρεται να δήλωσε ότι ο Θεός τον διατήρησε στη ζωή ώστε να εκδικηθεί εκείνους που κατέστρεψαν την Τροία, θεωρώντας ότι οι Οθωμανοί είχαν πάρει εκδίκηση από τους απογόνους των αρχαίων Ελλήνων.

Η αφήγηση αυτή αποτέλεσε έναν από τους βασικούς συμβολισμούς που συνδέθηκαν αργότερα με την οθωμανική ιστορική παράδοση.

Ιστορικό γεγονός ή πολιτικός μύθος;

Η σύγχρονη ιστορική έρευνα δεν αποδέχεται καμία πραγματική εθνολογική ή γενεαλογική συνέχεια ανάμεσα στους αρχαίους Τρώες και τους σύγχρονους Τούρκους.

Ωστόσο, η θεωρία της «εκδίκησης της Τροίας» εξακολουθεί να κατέχει σημαντική θέση στην τουρκική ιστορική συνείδηση, λειτουργώντας περισσότερο ως πολιτικός και πολιτισμικός μύθος παρά ως τεκμηριωμένο ιστορικό γεγονός.

Η αφήγηση αυτή χρησιμοποιήθηκε διαχρονικά για να ενισχύσει την εικόνα της Τουρκίας ως φυσικής κληρονόμου της Μικράς Ασίας και να προσδώσει ιστορικό βάθος στη σύγχρονη εθνική της ταυτότητα.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

Φωτιά στο Νότιο Ρέθυμνο: Συνελήφθη υπεύθυνος του ΔΕΔΔΗΕ - Κρίσιμη η μάχη στα μέτωπα

Φωτιά στην Αχαΐα: Ήχησε το 112 -Σηκώθηκαν εναέρια μέσα (βίντεο)

Δήμαρχος Αγίου Βασιλείου στο Ράδιο Κρήτη: Υπάρχουν υπόνοιες για εμπρησμό - Ο δράστης πρέπει να λογοδοτήσει