Αστροναύτες έκαναν τις πρώτες ακτινογραφίες στο Διάστημα

Νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Radiology» αναλύει πώς το πλήρωμα της αποστολής Fram2 κατάφερε να κάνει στο διάστημα ακτινογραφίες διαγνωστικής ποιότητας, έχοντας εκπαιδευτεί μόλις τέσσερις ώρες.

Οι πρώτες ακτινογραφίες στο Διάστημα πραγματοποιήθηκαν το 2025, στο πλαίσιο της αποστολής Fram2 της SpaceX, όμως τα αποτελέσματα αξιολογήθηκαν και παρουσιάστηκαν τώρα σε νέα επιστημονική μελέτη.

Μέχρι σήμερα, για περισσότερα από 40 χρόνια, οι υπέρηχοι αποτελούσαν τη μοναδική μέθοδο ιατρικής απεικόνισης που χρησιμοποιούνταν στο Διάστημα. Η χρήση τους, ωστόσο, απαιτεί εκτεταμένη εκπαίδευση, ενώ βασίζεται στη μετάδοση ηχητικών κυμάτων, κάτι ιδιαίτερα δύσκολο σε ένα περιορισμένο και θορυβώδες περιβάλλον.

«Αποτελούσε εδώ και χρόνια στόχο της αεροδιαστημικής ιατρικής να διαθέτει περισσότερες από μία μεθόδους απεικόνισης για τη διάγνωση ασθενειών και τραυματισμών στο Διάστημα», ανέφερε η ερευνήτρια της Mayo Clinic, Σέινα Γκίφορντ.

Γιατί δεν χρησιμοποιούνταν ακτινογραφίες σε τροχιά

Τα συμβατικά ακτινολογικά μηχανήματα είναι βαριά, παράγουν σημαντική ποσότητα ακτινοβολίας και απαιτούν από τον εξεταζόμενο να παραμένει ακίνητος.

Σε συνθήκες μικροβαρύτητας, όπου άνθρωποι και αντικείμενα βρίσκονται σε συνεχή κίνηση, η λήψη μιας καθαρής και διαγνωστικά χρήσιμης εικόνας θεωρούνταν τεχνικά πολύ δύσκολη.

Αυτό αλλάζει χάρη σε φορητές συσκευές ακτινογραφίας που κυκλοφορούν ήδη στην αγορά.

Το 2022, η Γκίφορντ είχε συμβάλει στην προετοιμασία πληρώματος που πραγματοποίησε ψηφιακές ακτινογραφίες σε συνθήκες μικροβαρύτητας κατά τη διάρκεια παραβολικής πτήσης. Στη συνέχεια, η ομάδα της συνεργάστηκε με τη SpaceX για να μεταφέρει το πείραμα σε πραγματική τροχιακή αποστολή.

Τέσσερις ώρες εκπαίδευσης για το πλήρωμα

Η μελέτη επικεντρώνεται στην αποστολή Fram2, η οποία εκτοξεύθηκε με πύραυλο Falcon 9 της SpaceX στις 31 Μαρτίου 2025.

Οι αστροναύτες χρειάστηκαν μόλις τέσσερις ώρες εκπαίδευσης για να μάθουν να χρησιμοποιούν τη φορητή συσκευή ακτινογραφίας.

Πριν από την εκτόξευση πραγματοποίησαν ακτινογραφίες στα εξής σημεία:

Χέρι

Αντιβράχιο

Θώρακας

Κοιλιακή χώρα

Λεκάνη

Όταν τέθηκαν σε τροχιά, επανέλαβαν τις λήψεις στα ίδια σημεία του σώματος, ενώ ακτινογράφησαν και ένα έξυπνο ρολόι.

Οι εικόνες ήταν διαγνωστικά αξιοποιήσιμες

Μετά την επιστροφή του πληρώματος, τρεις ανεξάρτητοι ακτινολόγοι αξιολόγησαν τις εικόνες που ελήφθησαν στο Διάστημα.

Η αξιολόγηση βασίστηκε:

Στην τοποθέτηση του εξεταζόμενου

Στη χωρική ανάλυση

Στην αντίθεση

Στη συνολική ποιότητα της εικόνας

Οι βαθμολογίες τοποθέτησης ήταν ελαφρώς χαμηλότερες στις ακτινογραφίες του κεντρικού τμήματος του σώματος. Όλες οι υπόλοιπες εικόνες, ωστόσο, είχαν ποιότητα αντίστοιχη με εκείνη των ακτινογραφιών που πραγματοποιήθηκαν στη Γη.

Οι αστροναύτες ανέφεραν επίσης ότι το μηχάνημα ήταν εύκολο στη χρήση, παρά την περιορισμένη εκπαίδευσή τους.

Χρήση και για διαστημικές στολές ή ηλεκτρονικά συστήματα

Οι ερευνητές σχεδιάζουν νέες δοκιμές ακτινογραφίας σε μελλοντικές αποστολές, ενώ παράλληλα επιδιώκουν να μειώσουν ακόμη περισσότερο το μέγεθος του εξοπλισμού.

Η τεχνολογία δεν θεωρείται σημαντική μόνο για ιατρικά περιστατικά. Θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και για τον έλεγχο ηλεκτρονικών συστημάτων, διαστημικών στολών και άλλων εξαρτημάτων, χωρίς να χρειάζεται να αποσυναρμολογηθούν.

Πριν, πάντως, χρησιμοποιηθούν ακτινολογικά μηχανήματα στη Σελήνη, θα πρέπει να ενισχυθεί η αντοχή τους. Το πλήρωμα της Fram2 ανέφερε ότι η συσκευή υπέστη μικρές εξωτερικές φθορές κατά την εκτόξευση και την προσγείωση.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Τεχνητή νοημοσύνη: Σπάει τα αινίγματα της Ιστορίας - Ελπίδα για αποκρυπτογράφηση του δίσκου της Φαιστού

Google: Πρόστιμο – μαμούθ 890 εκατομμύρια ευρώ από την ΕΕ

Ανεμογεννήτρια χωρίς έλικες: Δεν γυρίζει ποτέ κι όμως παράγει ρεύμα