Τουρκία: Αντιδρά στο νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο ΑΠΕ της Ελλάδας – Η απάντηση της Αθήνας και το Αιγαίο

έα παρέμβαση της Αγκυρας στα ελληνικά σχέδια για την ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, με το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών να επιχειρεί να συνδέσει το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο ΑΠΕ με τις πάγιες τουρκικές θέσεις για το Αιγαίο.

Η Αθήνα, από την πλευρά της, θέτει σε εφαρμογή ένα πλαίσιο που αφορά αποκλειστικά τη χωροθέτηση ενεργειακών έργων και θέτει αυστηρότερους κανόνες για την ανάπτυξη αιολικών και άλλων εγκαταστάσεων.

Η τουρκική αντίδραση ήρθε μέσω του εκπροσώπου του υπουργείου Εξωτερικών, Οντζού Κετσελί, ο οποίος υποστήριξε ότι το νέο ελληνικό πλαίσιο, επειδή περιλαμβάνει θαλάσσιες περιοχές του Αιγαίου, «δεν θα έχει καμία νομική συνέπεια» για την Τουρκία.

Η διατύπωση δεν είναι τυχαία. Η Αγκυρα επιχειρεί να εντάξει μια ελληνική διοικητική και ενεργειακή ρύθμιση στο ευρύτερο πακέτο των ελληνοτουρκικών διαφορών, επαναφέροντας ταυτόχρονα τη θέση της περί «γεωγραφικών σχηματισμών των οποίων η ιδιοκτησία δεν έχει μεταβιβαστεί στην Ελλάδα με διεθνείς συμφωνίες».

Πρόκειται για μία από τις πάγιες τουρκικές αιτιάσεις, η οποία επανέρχεται σε διαφορετικές αφορμές και με διαφορετική ένταση. Αυτή τη φορά η αφορμή είναι το χωροταξικό των ΑΠΕ.

Τι προβλέπει το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο ΑΠΕ

Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας τέθηκε σε ισχύ με απόφαση του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου και των υφυπουργών Νίκου Τσάφου και Μαριλένας Σούκουλη.

Στόχος του είναι να καθορίσει με μεγαλύτερη σαφήνεια πού και υπό ποιες προϋποθέσεις μπορούν να εγκατασταθούν νέα έργα ΑΠΕ και σταθμοί αποθήκευσης ενέργειας.

Το πλαίσιο εισάγει αυστηρότερα κριτήρια χωροθέτησης και περισσότερες ζώνες αποκλεισμού, επιχειρώντας να περιορίσει τις συγκρούσεις ανάμεσα στην ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών και την προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στο τοπίο, στις τοπικές κοινωνίες, στις προστατευόμενες περιοχές και στην πολιτιστική κληρονομιά. Ο ορίζοντας του σχεδιασμού φτάνει έως το 2050, καθώς το χωροταξικό συνδέεται με τους μακροπρόθεσμους ενεργειακούς στόχους της χώρας.

Το πλαίσιο προέκυψε έπειτα από δημόσια διαβούλευση και τις σχετικές γνωμοδοτήσεις των αρμόδιων χωροταξικών οργάνων.

Η τουρκική επιχειρηματολογία και το Αιγαίο

Ο Κετσελί υποστήριξε ότι η Ελλάδα δεν μπορεί, κατά την τουρκική άποψη, να δημιουργεί μονομερώς νέα δεδομένα σε μια θάλασσα όπως το Αιγαίο.

Η Αγκυρα χαρακτηρίζει το Αιγαίο «κλειστή ή ημίκλειστη θάλασσα» και υποστηρίζει ότι σε τέτοιες περιοχές οι παράκτιες χώρες οφείλουν να συνεργάζονται. Επικαλείται μάλιστα το Δίκαιο της Θάλασσας, υποστηρίζοντας ότι ενθαρρύνει τη συνεργασία μεταξύ των παράκτιων κρατών.

Στο ίδιο πλαίσιο, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών επαναλαμβάνει ότι η Τουρκία είναι «ένα από τα δύο παράκτια κράτη του Αιγαίου» και δηλώνει έτοιμη για συνεργασία με την Ελλάδα.

Το κρίσιμο σημείο, ωστόσο, βρίσκεται αλλού: στην προσπάθεια της Αγκυρας να συνδέσει το χωροταξικό των ΑΠΕ με ζητήματα κυριαρχίας και δικαιωμάτων στο Αιγαίο.

Η Διακήρυξη των Αθηνών στο τουρκικό κάδρο

Η τουρκική ανακοίνωση παραπέμπει και στη Διακήρυξη των Αθηνών για τις Σχέσεις Φιλίας και Καλής Γειτονίας της 7ης Δεκεμβρίου 2023.

Η Αγκυρα υποστηρίζει ότι τα προβλήματα μεταξύ των δύο χωρών πρέπει να αντιμετωπίζονται με βάση το Διεθνές Δίκαιο, την ισότητα και την καλή γειτονία, ζητώντας μια «ειλικρινή και ολοκληρωμένη προσέγγιση».

Η αναφορά στη Διακήρυξη των Αθηνών έχει πολιτική σημασία, καθώς η Τουρκία επιχειρεί να παρουσιάσει την ελληνική χωροταξική πολιτική στο Αιγαίο ως ζήτημα που θα έπρεπε να αποτελεί αντικείμενο συνεννόησης μεταξύ των δύο χωρών.

Η ελληνική θέση, ωστόσο, είναι ότι η θέσπιση κανόνων για τη χωροθέτηση έργων ΑΠΕ αποτελεί άσκηση εσωτερικής αρμοδιότητας και ενεργειακού σχεδιασμού, χωρίς να συνιστά ρύθμιση ζητημάτων κυριαρχίας.

Το πραγματικό διακύβευμα

Πίσω από τη συγκεκριμένη αντιπαράθεση βρίσκεται ένα ευρύτερο ζήτημα: η αυξανόμενη σημασία του Αιγαίου στον ενεργειακό σχεδιασμό της Ελλάδας.

Η ανάπτυξη υπεράκτιων αιολικών πάρκων, οι νέες ενεργειακές διασυνδέσεις και η γενικότερη στροφή προς τις ΑΠΕ προσδίδουν στις θαλάσσιες περιοχές μεγαλύτερη οικονομική και στρατηγική αξία.

Αυτό εξηγεί και την τουρκική ευαισθησία απέναντι σε κάθε ελληνική πρωτοβουλία που αποτυπώνει ενεργειακές ή χωροταξικές ζώνες στο Αιγαίο. Η Αγκυρα δεν περιορίζεται στην κριτική της ενεργειακής πολιτικής, αλλά φροντίζει να καταστήσει σαφές ότι δεν αναγνωρίζει οποιαδήποτε ελληνική ενέργεια την οποία θεωρεί ότι μπορεί να δημιουργήσει προηγούμενο ως προς τις δικές της διεκδικήσεις.

Για την ελληνική πλευρά το ζητούμενο είναι διπλό. Από τη μία, να προχωρήσει ο σχεδιασμός για την πράσινη μετάβαση και την αξιοποίηση του τεράστιου αιολικού δυναμικού της χώρας. Από την άλλη, να διασφαλιστεί ότι οι ενεργειακές επενδύσεις δεν θα μετατραπούν σε νέο πεδίο ελληνοτουρκικής έντασης.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

Οριστικό «όχι» του ΣτΕ στον 13ο και 14ο μισθό στο Δημόσιο – Όλο το σκεπτικό

Άδειασαν οι παραλίες, «αδειάζουν» και οι τσέπες: Το σοκ της πρώτης αγοράς μετά τις διακοπές