100.6 FM KnossosFM
13:39 | 17/10/2026
newsroom ekriti.gr
Οι αστρονόμοι που μελετούν λευκούς νάνους εντόπισαν για πρώτη φορά ένα άστρο που θα φαινόταν πράσινο στο ανθρώπινο μάτι, σύμφωνα με νέα μελέτη.
Ενώ το χρώμα των περισσότερων άστρων εξαρτάται από τη θερμοκρασία τους και περιορίζεται σε λίγες αποχρώσεις, οι λευκοί νάνοι, δηλαδή τα πυκνά υπολείμματα άστρων παρόμοιων με τον Ήλιο που έχουν πεθάνει, μπορούν να εκπέμπουν φως σε ένα εντυπωσιακά ευρύ φάσμα χρωμάτων, δήλωσε την Πέμπτη ο επικεφαλής της μελέτης, Mark Hollands, αστροφυσικός στο Πανεπιστήμιο του Warwick στην Αγγλία.
«Τα χρώματα που μπορούν να έχουν τα συνηθισμένα άστρα είναι ουσιαστικά μόνο το πορτοκαλί, το λευκό ή το μπλε», ανέφερε ο Hollands στο CNN.
«Διαπιστώσαμε ότι το ίδιο ισχύει και για τους περισσότερους λευκούς νάνους. Ωστόσο, υπάρχουν ορισμένες ιδιαίτερες περιπτώσεις στις οποίες οι φυσικές διεργασίες στα εξωτερικά στρώματα αυτών των άστρων είναι τόσο ασυνήθιστες, ώστε προκαλούν σημαντικές αποκλίσεις στο φάσμα τους», εξήγησε.
Οι αποκλίσεις αυτές οφείλονται στην αλληλεπίδραση του ηλίου που υπάρχει στην ατμόσφαιρά τους με ίχνη άλλων στοιχείων. Η σύσταση αυτή διαφέρει από λευκό νάνο σε λευκό νάνο, ανάλογα με τα υλικά που έχουν αλληλεπιδράσει με το άστρο κατά τη διάρκεια της ζωής του.
Για παράδειγμα, στην επιφάνειά τους μπορεί να εντοπιστούν σίδηρος, μαγνήσιο και νάτριο, στοιχεία που συναντώνται συχνά στα πετρώματα. Η παρουσία τους ενδέχεται να αποτελεί ένδειξη ενός πρώην πλανητικού συστήματος στην περιοχή ή να οφείλεται σε «κάτι σαν έναν αστεροειδή που πλησιάζει υπερβολικά τον λευκό νάνο», εξήγησε ο Hollands.
«Διαλύεται σε σκόνη και, στη συνέχεια, αυτά τα πετρώδη σωματίδια και τα υπολείμματα πέφτουν πάνω στον λευκό νάνο», ανέφερε.
«Έπειτα, το υλικό αυτό αναμειγνύεται με τα εξωτερικά στρώματα του άστρου και μπορούμε να μετρήσουμε από τι αποτελούνταν τα πετρώματα», πρόσθεσε.
«Έτσι, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τον λευκό νάνο ως ένα είδος διαγνωστικού εργαλείου για να μελετήσουμε τη χημική σύσταση των υλικών από τα οποία αποτελούνται οι πλανήτες», σημείωσε.
«Ο λευκός νάνος διαλύει τους πλανήτες και εμείς μπορούμε να δούμε τι υπήρχε στο εσωτερικό τους, καθώς και τις αναλογίες των διαφορετικών στοιχείων. Αυτό μας δίνει στοιχεία για τον τρόπο με τον οποίο σχηματίστηκαν αυτοί οι πλανήτες», δήλωσε ο Adam Burgasser, καθηγητής Αστρονομίας και Αστροφυσικής στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Σαν Ντιέγκο.
«Είναι σαν να βρισκόμαστε σε έναν τόπο εγκλήματος και να προσπαθούμε να συνθέσουμε την ιστορία από τα στοιχεία που έχουν απομείνει. Με αυτόν τον τρόπο μπορούμε να καταλάβουμε τι ήταν ο πλανήτης και πώς δημιουργήθηκε πριν από πάρα πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα».
Η σύνδεση με τον άνθρωπο
Για τη συγκεκριμένη μελέτη, ο Hollands εξέτασε τους 151 γνωστούς λευκούς νάνους που βρίσκονται σε απόσταση έως 20 παρσέκ από τη Γη, δηλαδή περίπου 65 έτη φωτός.
Στην περίπτωση του πράσινου άστρου, τα κυριότερα στοιχεία που εντοπίστηκαν είναι το ασβέστιο, το νάτριο και το λίθιο, σύμφωνα με τον Hollands.
«Αυτό το αντικείμενο μου κίνησε το ενδιαφέρον και με έκανε να θέλω να εξετάσω περισσότερο γιατί συσσωρεύεται πάνω του τόσο μεγάλη ποσότητα υλικού», δήλωσε ο Burgasser, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη.
«Μπορεί επίσης να κινήσει το ενδιαφέρον του κοινού και των επιστημόνων για ορισμένα από τα πιο ακραία αντικείμενα αυτού του δείγματος».
Ένα ακόμη αξιοσημείωτο άστρο είχε χρώμα που έμοιαζε «σχεδόν με ροζ του σολομού», εξαιτίας της υψηλής συγκέντρωσης μορίων άνθρακα, πρόσθεσε ο Hollands.
Παρότι κανένας λευκός νάνος δεν μπορεί να παρατηρηθεί απευθείας από τη Γη με γυμνό μάτι, ο Hollands κατάφερε να υπολογίσει το χρώμα τους χρησιμοποιώντας δεδομένα από τα αστρικά φάσματα.
Όπως εξηγούν οι ερευνητές, το φάσμα αποτελεί το «αποτύπωμα» που δημιουργείται όταν το φως ενός άστρου διαχωρίζεται ανάλογα με το μήκος κύματος, όπως ακριβώς ένα πρίσμα διαχωρίζει το ηλιακό φως στα χρώματα του ουράνιου τόξου.
Ο Hollands εξήγησε ότι η έρευνα φέρνει αυτά τα μακρινά διαστημικά αντικείμενα πιο κοντά στον άνθρωπο.
«Δημιουργεί μια ωραία ανθρώπινη σύνδεση με αυτά τα τόσο μακρινά αντικείμενα, τα οποία μερικές φορές σε κάνουν να αισθάνεσαι αποκομμένος από αυτά, ακόμη και όταν είσαι ερευνητής που τα μελετά», ανέφερε.
«Όταν, όμως, προσθέτεις μια ανθρώπινη διάσταση, όλα γίνονται πολύ πιο απτά».
Η παρατήρηση του πράσινου άστρου βασίζεται σε ήδη υπάρχοντα δεδομένα και ενδέχεται να μην προσφέρει εντελώς νέες γνώσεις για τους λευκούς νάνους. Ωστόσο, η μελέτη παρουσιάζει μια ενδιαφέρουσα προσέγγιση για την εξέταση αυτών των ουράνιων σωμάτων, σύμφωνα με την Agnès Kim, αστροφυσικό και καθηγήτρια Φυσικής στο Penn State Scranton, η οποία δεν συμμετείχε στην έρευνα.
«Η σύνδεση του φάσματος με αυτό που θα έβλεπε το ανθρώπινο μάτι είναι ένας συναρπαστικός συνδυασμός Φυσικής και Βιολογίας», έγραψε η Kim σε ηλεκτρονικό μήνυμα.
«Μου αρέσει η ιδέα ότι ορισμένα από αυτά τα άστρα θα φαίνονταν πράσινα αν βρίσκονταν αρκετά κοντά ώστε να μπορούμε να τα δούμε. Και ακόμη πιο διασκεδαστικό είναι ότι κάποια θα φαίνονταν ροζ».
Ο Burgasser πρόσθεσε ότι η ταξινόμηση των άστρων με βάση τη θερμοκρασία και τις ιδιότητες της ατμόσφαιράς τους μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμη για τη μελλοντική έρευνα.
«Ορισμένα έχουν μια απόχρωση μεταξύ μωβ και ροζ, ενώ άλλα είναι πρασινωπά ή γαλαζωπά. Αυτή η ταξινόμηση, την οποία χρησιμοποιούμε συστηματικά στην Αστρονομία, μας επιτρέπει να εστιάσουμε σε σημαντικά ερωτήματα: Γιατί αυτά τα αντικείμενα έχουν συγκεκριμένα χρώματα; Συνδέονται μεταξύ τους λόγω της σύστασής τους;», εξήγησε.
Όπως σημείωσε, οι επιστήμονες διαθέτουν ήδη αυτές τις πληροφορίες σε άλλες μορφές, αλλά η συγκεκριμένη προσέγγιση προσφέρει έναν πιο απλό τρόπο οργάνωσης των δεδομένων.
Ποια είναι τα επόμενα βήματα
Ο Hollands σχεδιάζει να συνεχίσει την ανάλυση περισσότερων φασμάτων λευκών νάνων. Οι εξελίξεις στις επιστημονικές τεχνικές αναμένεται να επιτρέψουν στους ερευνητές να μελετήσουν μια νέα ομάδα άστρων που βρίσκονται ακόμη πιο μακριά από τη Γη.
«Γνωρίζουμε λευκούς νάνους για τους οποίους δεν διαθέτουμε φασματικά δεδομένα», ανέφερε, προσθέτοντας ότι αυτό πρόκειται σύντομα να αλλάξει, καθώς αρκετές νέες φασματοσκοπικές έρευνες αναμένεται να αρχίσουν να παρέχουν δεδομένα.
«Θα έχουμε δεκαπλάσια αύξηση στον αριθμό των λευκών νάνων για τους οποίους διαθέτουμε φάσματα», δήλωσε.
«Και έτσι, αν είμαστε τυχεροί, μπορεί να περάσουμε από τον έναν ή τους δύο πράσινους λευκούς νάνους στους 10 ή ακόμη και στους 20».
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό RAS Techniques and Instruments (RASTI).
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
Θάνατος Μαζωνάκη: Αυτές οι ουσίες ανιχνεύτηκαν στον οργανισμό του τραγουδιστή
Σύνοδος ΕΕ: Χωρίς λευκό καπνό για την ενέργεια -Η ευρωπαϊκή αναβολή και η «ομπρέλα» Μητσοτάκη
