Επιστήμη

Δύο Έλληνες επιστήμονες εφιστούν την προσοχή στο «σύνδρομο του απατεώνα»

το σύνδρομο του απατεώνα

Η επιστημονική και ακαδημαϊκή κοινότητα πρέπει να δώσει περισσότερη προσοχή σε ένα αφανή αλλά υπαρκτό «σαμποτέρ», στο «σύνδρομο του απατεώνα» (imposter syndrome), που μπορεί να υποσκάψει την ψυχική υγεία και την επαγγελματική σταδιοδρομία αρκετών ανθρώπων. Αυτό επισημαίνουν με επιστολή τους στο κορυφαίο επιστημονικό περιοδικό "Science" ένας διεθνώς αναγνωρισμένος Έλληνας επιστήμονας, ο καθηγητής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών Γιώργος Χρούσος, και ο δρ Αλέξιος-Φώτιος Μεντής των Εργαστηρίων Δημόσιας Υγείας του Ελληνικού Ινστιτούτου Παστέρ και του Εργαστηρίου Μικροβιολογίας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.

Όσοι έχουν το εν λόγω σύνδρομο (γνωστό και ως «σύνδρομο της ψευδεπίγραφης επιτυχίας»), βασανίζονται από έναν ενδόμυχο αδικαιολόγητο φόβο ότι κάποια στιγμή θα αποκαλυφθούν πως είναι απατεώνες και κατατρύχονται από σκέψεις αυτοαμφισβήτησης και αναξιότητας, παρόλο που αποδεδειγμένα κατέχουν ταλέντα και παρουσιάζουν διάφορα επαγγελματικά ή άλλα επιτεύγματα. Όπως αναφέρουν οι δύο Έλληνες επιστήμονες, επειδή το εν λόγω σύνδρομο πλήττει κυρίως άτομα με υψηλά επιτεύγματα, γυναίκες και ανθρώπους από μειονότητες (φυλετικές, εθνοτικές, θρησκευτικές), συχνά σαμποτάροντας την καριέρα τους, έχει ως συνέπεια τα πανεπιστήμια και άλλοι ακαδημαϊκοί-ερευνητικοί φορείς να κινδυνεύουν από υποαντιπροσώπευση αυτών των ομάδων στο δυναμικό τους.

Γι' αυτό, η επιστολή καλεί τα ιδρύματα όχι μόνο να υιοθετούν πολιτικές εισδοχής και πρόσληψης που ευνοούν την ευρύτερη δυνατή εκπροσώπηση όλων των ομάδων του πληθυσμού, αλλά επίσης να πάρουν μέτρα που θα αναγνωρίζουν και θα καταπολεμούν το πρόβλημα του «συνδρόμου του απατεώνα».

Σε ατομικό επίπεδο, το σύνδρομο αυτό, τονίζουν, μπορεί να οδηγήσει σε ψυχολογικό άγχος, συναισθηματικά προβλήματα και σοβαρές ψυχικές διαταραχές, όπως χρόνιο στρες με δυσφορία, αγχώδεις διαταραχές, κατάθλιψη και χρήση ναρκωτικών ουσιών. Σε αρκετές περιπτώσεις το σύνδρομο εκδηλώνεται ήδη από το γυμνάσιο ή το πανεπιστήμιο.

Σε κοινωνικό επίπεδο, σύμφωνα με τους κ.κ. Χρούσο και Μεντή, το σύνδρομο μπορεί να εξηγεί σε ένα βαθμό τα μεγαλύτερα ποσοστά γυναικών και μειονοτικών που εγκαταλείπουν πρόωρα τα πεδία της επιστήμης, τεχνολογίας, μηχανικής και μαθηματικών (STEM), κάτι που έχει παρατηρηθεί διεθνώς.

Οι Έλληνες επιστήμονες καλούν τα ΑΕΙ και άλλους φορείς να αναδείξουν το πρόβλημα, να διασφαλίσουν την πρόσβαση των πασχόντων σε ψυχολογική υποστήριξη και να υλοποιήσουν άλλες υποστηρικτικές πολιτικές. Ζητούν από τους καθηγητές, τους επικεφαλής ερευνητές και τους ομότιμους συναδέλφους να ενθαρρύνουν τους φοιτητές και τους συνεργάτες τους να εστιάσουν στα πραγματικά δεδομένα της επιστημονικής απόδοσης τους και να θέτουν ρεαλιστικές προσδοκίες.

Παράλληλα, τονίζουν την ανάγκη να γίνουν σε θεσμικό επίπεδο ανοιχτές συζητήσεις για το πρόβλημα, ώστε τα αισθήματα που πηγάζουν από το «σύνδρομο του απατεώνα» να έλθουν στο φως και να αντιμετωπισθούν περισσότερο ως κοινές εμπειρίες παρά ως κάτι παθολογικό. Σχετικά προγράμματα θα μπορούσαν να γίνουν ακόμη και στα σχολεία της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, κάτι που θα βοηθήσει τη μελλοντική καριέρα των νέων.

Ο Γεώργιος Χρούσος είναι Διευθυντής της Πρώτης Παιδιατρικής Κλινικής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, ενώ από το 2010 κατέχει την έδρα της UNESCO στην Εφηβική Ιατρική του ίδιου Πανεπιστημίου. Πριν επιστρέψει στην Ελλάδα, ήταν Διευθυντής του Τμήματος Παιδιατρικής και Αναπαραγωγικής Ενδοκρινολογίας του Εθνικού Ινστιτούτου Υγείας του Παιδιού και της Ανθρώπινης Ανάπτυξης των ΗΠΑ και καθηγητής του Πανεπιστημίου Τζορτζτάουν στην Ουάσινγκτον. Έχει αναγνωρισθεί παγκοσμίως για την έρευνά του πάνω στους βιολογικούς μηχανισμούς του στρες και έχει ανοίξει νέους ορίζοντες σε ένα φάσμα χρόνιων διαταραχών, όπως η κατάθλιψη, το μεταβολικό σύνδρομο και οι αυτοάνοσες παθήσεις.

Επιστήμη

Κορωνοϊός: Οι ηλιόλουστες περιοχές έχουν λιγότερους θανάτους

λιακάδα

Οι περιοχές με περισσότερη λιακάδα εμφανίζουν λιγότερους θανάτους από κορωνοϊό, σύμφωνα με μια νέα διεθνή επιστημονική μελέτη, η οποία συσχετίζει το ηλιακό φως με τη θνητότητα της Covid-19. Η έρευνα δείχνει ότι η αυξημένη έκθεση στον ήλιο, ιδίως στην υπεριώδη ηλιακή ακτινοβολία UVA, μπορεί να αποτελέσει μια απλή παρέμβαση δημόσιας υγείας, αν και χρειάζεται περαιτέρω έρευνα πάνω στο θέμα.

Οι ερευνητές του πανεπιστημίου του Εδιμβούργου, με επικεφαλής τον δρ Ρίτσαρντ Γουέλερ, οι οποίοι έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο βρετανικό περιοδικό δερματολογίας «British Journal of Dermatology», συσχέτισαν τους θανάτους από την πανδημία στις ΗΠΑ το 2020, με τα επίπεδα ηλιοφάνειας σε 2.474 κομητείες της χώρας.

Διαπιστώθηκε ότι οι άνθρωποι που ζούσαν σε περιοχές με υψηλότερα επίπεδα λιακάδας και έκθεσης στις ακτίνες UVA (που αποτελούν το 95% του υπεριώδους φωτός του ήλιου), είχαν μικρότερο κίνδυνο θανάτου από Covid-19, σε σχέση με όσους ζούσαν σε περιοχές με μικρότερη ηλιοφάνεια. Η ανάλυση επαναλήφθηκε στη Βρετανία και στην Ιταλία με τα ίδια αποτελέσματα.

Η παρατηρούμενη μείωση στον κίνδυνο θανάτου από κορωνοϊό δεν μπορεί να εξηγηθεί από τα υψηλότερα επίπεδα βιταμίνης D, σύμφωνα με τους ερευνητές, καθώς στη μελέτη συμπεριλήφθηκαν μόνο περιοχές με ανεπαρκή επίπεδα ακτινοβολίας UVB, η οποία παράγει σημαντικές ποσότητες της εν λόγω βιταμίνης στο σώμα.

Μια πιθανή εξήγηση για το χαμηλότερο αριθμό θανάτων στις περιοχές με περισσότερη λιακάδα, είναι ότι η έκθεση στον ήλιο ωθεί το δέρμα να παράγει νιτρικό οξύ, το οποίο πιθανώς μειώνει την ικανότητα του κορονοϊού SARS-CoV-2 να αναπαράγεται, κάτι που έχει βρεθεί σε μερικές εργαστηριακές μελέτες.

Από την άλλη, προηγούμενη έρευνα από την ίδια επιστημονική ομάδα έχει δείξει ότι η αυξημένη έκθεση στον ήλιο συνδέεται με καλύτερη καρδιαγγειακή υγεία, χαμηλότερη αρτηριακή πίεση και λιγότερα εμφράγματα. Με δεδομένο ότι η καρδιαγγειακή νόσος, ως υποκείμενο νόσημα, αποτελεί γνωστό παράγοντα κινδύνου για θάνατο από Covid-19, αυτό μπορεί να εξηγεί επίσης τα ευρήματα της νέας μελέτης, σύμφωνα με τους ερευνητές.

«Υπάρχουν ακόμη τόσα πολλά που δεν καταλαβαίνουμε για την Covid-19, η οποία έχει προκαλέσει τόσους θανάτους παγκοσμίως. Τα νέα αυτά προκαταρκτικά ευρήματα αναδεικνύουν την έκθεση στον ήλιο ως ένα τρόπο για την πιθανή μείωση του κινδύνου θανάτου», δήλωσε ο δρ Γουέλερ.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

ΗΠΑ - CDC: Είναι περιττή η συχνή απολύμανση των επιφανειών για τον κορωνοϊό

Έρευνα: Οι ασθενείς με στεφανιαία νόσο έχουν τριπλάσια πιθανότητα διαβήτη

Βάση Γουρνών: Ζωηρό ενδιαφέρον από 10 υποψήφιους επενδυτές