Αντιμέτωπη με μία από τις σοβαρότερες κρίσεις των τελευταίων δεκαετιών βρίσκεται η ελληνική κτηνοτροφία – η οποία έχει ήδη στοχοποιηθεί με το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ – καθώς η ταυτόχρονη εξάπλωση της ευλογιάς προβάτων και η απειλή του αφθώδους πυρετού δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα για την παραγωγή, την αγορά και τον καταναλωτή.

Με το Πάσχα να πλησιάζει οι φόβοι για ελλείψεις αμνοεριφίων στην αγορά και αυξήσεις τιμών εντείνονται, με τις ενδείξεις να συγκλίνουν στο ότι το φετινό εορταστικό τραπέζι θα είναι ακριβότερο, ενώ δεν αποκλείονται και φαινόμενα αισχροκέρδειας.

Το πρόβλημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις ενόψει των εορτών. Η ελληνική αγορά απαιτεί κάθε χρόνο περίπου 500.000 έως 550.000 αμνοερίφια για να καλύψει τη ζήτηση της εορταστικής περιόδου. Φέτος, ωστόσο, εκτιμάται ότι θα υπάρξει έλλειμμα της τάξης των 150.000 ζώων, γεγονός που δημιουργεί εύλογες ανησυχίες.

«Έτσι όπως εξελίσσονται τα πράγματα το σίγουρο είναι ότι θα υπάρξει έλλειψη ελληνικών αμνοεριφίων. Σε αυτό πρέπει να υπολογίσουμε και τα σχεδόν 70.000 αμνοερίφια που διοχετεύονται στην εγχώρια αγορά από τη Λέσβο και τα οποία φέτος θα λείψουν λόγω των περιοριστικών μέτρων από τον αφθώδη πυρετό», εξηγεί στον ΟΤ ο πρόεδρος του Συνδέσμου Ελληνικής Κτηνοτροφίας (ΣΕΚ) Δημήτρης Μόσχος.

Η κάλυψη του κενού μέσω εισαγωγών παραμένει και φέτος ανοιχτή, ωστόσο συνοδεύεται από ερωτήματα για την ποιότητα, το κόστος και την επάρκεια των διαθέσιμων ποσοτήτων. «Πόσες εισαγωγές έχουν κλειστεί και πόσα αμνοερίφια θα έρθουν από τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία για να καλυφθούν τα κενά δεν το γνωρίζουμε ακόμα», προσθέτει ο κ. Μόσχος.

Πώς φτάσαμε στην κρίση – Ξεπέρασαν τις 480 χιλ. οι θανατώσεις

Η κρίση ξεκίνησε με την εμφάνιση της ευλογιάς προβάτων το καλοκαίρι του 2024, όταν ένα επιθετικό στέλεχος πέρασε από την Τουρκία στη Θράκη. Η αρχική εκτίμηση ήταν ότι η νόσος θα περιοριζόταν μέσω των ευρωπαϊκών πρωτοκόλλων «ριζικής εκρίζωσης», δηλαδή της άμεσης θανάτωσης όλων των ζώων σε μολυσμένα κοπάδια, της απολύμανσης των εγκαταστάσεων και της δημιουργίας ζωνών προστασίας.

Ωστόσο, η εφαρμογή του μέτρου αποδείχθηκε ανεπαρκής. Αντί να ανακοπεί, η διασπορά της νόσου επεκτάθηκε σε όλη τη χώρα, οδηγώντας σε εκατοντάδες χιλιάδες θανατώσεις ζώων και στο κλείσιμο χιλιάδων κτηνοτροφικών μονάδων.

Τα στοιχεία για την επιδημιολογική πορεία της ευλογιάς προβάτων από την εμφάνισή της τον Αύγουστο του 2024 έως και τις 8 Μαρτίου 2026 είναι αποκαλυπτικά: 2.128 επιβεβαιωμένα κρούσματα, 484.135 ζώα έχουν θανατωθεί, ενώ 2.636 εκτροφές έχουν μολυνθεί..

Παράλληλα, η εμφάνιση κρουσμάτων αφθώδους πυρετού – μίας εξαιρετικά μεταδοτικής νόσου που πλήττει όχι μόνο αιγοπρόβατα αλλά και βοοειδή και χοίρους– εντείνει την ανησυχία. Ειδικά στη Λέσβο, όπου επιβλήθηκαν αυστηρά περιοριστικά μέτρα, η τοπική οικονομία δοκιμάζεται σκληρά, με τους κτηνοτρόφους να βρίσκονται μπροστά στον κίνδυνο να χάσουν τα κοπάδια τους και την παραγωγή τους.

Υπό κατάρρευση η κτηνοτροφία

Ωστόσο, η κρίση δεν αφορά μόνο την υγειονομική διάσταση. Οι οικονομικές επιπτώσεις για τους κτηνοτρόφους είναι ήδη δραματικές. Όπως επισημαίνει στον ΟΤ ο πρόεδρος του ΣΕΚΑ, το κόστος παραγωγής έχει εκτοξευθεί, ενώ οι αποζημιώσεις είτε καθυστερούν είτε δεν επαρκούν για να καλύψουν τις απώλειες. «Ακόμα και 10 ευρώ/κιλό να πληρωθούν οι παραγωγοί για το αρνί το Πάσχα, το ποσό αυτό δεν φτάνει να καλύψει το κόστος παραγωγής που έχει εκτοξευθεί», τονίζει.

Την ίδια στιγμή, ο εγκλεισμός των ζώων, η αύξηση των ζωοτροφών, το υψηλό κόστος ενέργειας και οι ελλείψεις εργατικών χεριών στην κτηνοτροφία δημιουργούν ένα ασφυκτικό περιβάλλον, που οδηγεί πολλούς παραγωγούς στην εγκατάλειψη του επαγγέλματος.

Και σε όλα αυτά έρχονται να προστεθούν οι ελλιπείς και καθυστερημένες αποζημιώσεις, που εντείνουν την οικονομική ασφυξία των κτηνοτρόφων. Χαρακτηριστικά όπως αναφέρει στον ΟΤ ο πρόεδρος του ΣΕΚ, αν και το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ανακοινώνει μέτρα για τους κτηνοτρόφους, αυτά ακόμα δεν έχουν προχωρήσει. «Συγχρόνως ακούμε την ηγεσία του υπουργείου να ανακοινώνει χρηματοδοτήσεις και δάνεια για την περιβόητη ανασύσταση των κοπαδιών μας. Όμως με αυτόν τον τρόπο ανασύσταση δεν μπορεί να γίνει. Επομένως, το μέλλον προδιαγράφεται δυσοίωνο για την κτηνοτροφία και δεν αναμένεται να ανακάμψει τα επόμενα χρόνια», σημειώνει ο κ. Μόσχος.

Πώς διαχειρίστηκε η κρίση στην κτηνοτροφία

Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται και η διαχείριση της κρίσης από την πλευρά της πολιτείας. Επιστημονικοί και επαγγελματικοί φορείς επισημαίνουν καθυστερήσεις, ελλείψεις συντονισμού και υποστελέχωση των κτηνιατρικών υπηρεσιών, που περιόρισαν την αποτελεσματικότητα των μέτρων.

Η στρατηγική της μαζικής θανάτωσης ζώων («stamping out») αμφισβητείται, ιδιαίτερα όταν δεν εφαρμόζεται άμεσα, καθώς οι καθυστερήσεις μπορεί να συμβάλλουν στη διασπορά του ιού αντί να την περιορίζουν.

Παράλληλα, τίθενται ερωτήματα για την απουσία ενός ολοκληρωμένου σχεδίου πρόληψης και ελέγχου, καθώς και για τη μη αξιοποίηση σύγχρονων εργαλείων, όπως ο οργανωμένος εμβολιασμός με τεχνολογία που επιτρέπει τη διάκριση μεταξύ εμβολιασμένων και νοσούντων ζώων.

Χαρακτηριστική είναι η παρέμβαση του Γεωτεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος (ΓΕΩΤΕΕ), το οποίο δεν αποδίδει τη σημερινή κατάσταση σε περιστασιακούς παράγοντες, αλλά σε μία αλληλουχία λανθασμένων επιλογών των τελευταίων ετών από πλευράς του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥΠΑΑΤ) μεταξύ των οποίων είναι:

• Η ολιγωρία στη συγκρότηση και πλήρη ενεργοποίηση κρίσιμων δομών διαχείρισης κρίσεων, όπως το Εθνικό Κέντρο Ελέγχου Κρίσης.
• Η λήψη πρόχειρων και μη τεκμηριωμένων επιδημιολογικά μέτρων.
• Η αποδυνάμωση και υποστελέχωση των δημόσιων κτηνιατρικών δομών (Περιφερειών και Κτηνιατρικών Εργαστηρίων), που άφησαν τη χώρα απροστάτευτη.
• Ο παραγκωνισμός του διαπιστευμένου δικτύου κτηνιατρικών εργαστηρίων του ΥΠΑΑΤ, με την αποστολή δειγμάτων στο Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης, αντί να ενισχυθεί το Κτηνιατρικό Κέντρο Θεσσαλονίκης και το Ινστιτούτο Κτηνιατρικών Ερευνών του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, καθώς και η ολιγωρία λήψης των ενδεδειγμένων μέτρων, όπως στον Έβρο, που αφέθηκε χωρίς ουσιαστική ενίσχυση από τον Αύγουστο του 2024.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

Χανιά: Κατολίσθηση στα Μεγάλα Χωράφια – Αποκολλήθηκαν βράχοι λόγω της έντονης βροχόπτωσης

25η Μαρτίου: Ολοκληρώθηκε η μεγάλη στρατιωτική παρέλαση -Η εντυπωσιακή επίδειξη των Ενόπλων Δυνάμεων (εικόνες, βίντεο)