Παραλίες για λίγους: Γιατί η προσβασιμότητα των ΑμεΑ παραμένει «όνειρο» στην Ελλάδα

Για χιλιάδες ανθρώπους με αναπηρία το καλοκαιρινό μπάνιο δεν είναι αυτονόητο. Οι υποδομές υπάρχουν σε αρκετές παραλίες, αλλά η πρόσβαση συχνά σταματάει λίγα μέτρα πριν από την ακτή. Και το 2026 αυτό δεν μπορεί να θεωρείται φυσιολογικό. Για τους περισσότερους η απόφαση για ένα μπάνιο στη θάλασσα είναι υπόθεση λίγων λεπτών. Μαγιό, πετσέτα, αντηλιακό και φύγαμε για παραλία.

Για έναν άνθρωπο με κινητικά προβλήματα όμως, η ίδια έξοδος μπορεί να απαιτεί ολόκληρη διαδικασία: να βρεθεί προσβάσιμη παραλία, να υπάρχει κατάλληλος χώρος στάθμευσης, διάδρομος μέχρι το νερό, μηχανισμός εισόδου στη θάλασσα, τουαλέτα, ντους και, κυρίως, η βεβαιότητα ότι όλα αυτά θα λειτουργούν όταν φτάσει εκεί.

Η Ελλάδα έχει κάνει βήματα τα τελευταία χρόνια. Ειδικά συστήματα αυτόνομης πρόσβασης έχουν εγκατασταθεί σε εκατοντάδες παραλίες και η εικόνα είναι σαφώς καλύτερη σε σχέση με το παρελθόν. Το πρόβλημα είναι ότι η ύπαρξη ενός μηχανισμού στην παραλία δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με προσβασιμότητα. Και αυτό ακριβώς είναι το σημείο στο οποίο κρίνεται η πραγματικότητα.

•  Τι σημαίνει, για παράδειγμα, ένα σύστημα πρόσβασης στη θάλασσα, όταν για να φτάσει κάποιος σε αυτό πρέπει να περάσει πάνω από άμμο, πέτρες ή ένα πρόχειρο μονοπάτι;
•  Τι σημαίνει ένας μηχανισμός που υπάρχει αλλά παραμένει εκτός λειτουργίας;
•  Τι σημαίνει μια «προσβάσιμη παραλία» χωρίς προσβάσιμο πάρκινγκ, αποδυτήρια ή τουαλέτα;

Στην πράξη, σημαίνει ότι η πρόσβαση παραμένει μισή. Οι καταγγελίες που έχουν καταγραφεί και το φετινό καλοκαίρι από την Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία (ΕΣΑμεΑ) είναι ενδεικτικές. Σε αρκετές περιοχές συστήματα που υπήρχαν τα προηγούμενα χρόνια αφαιρέθηκαν, αλλού ο εξοπλισμός παραμένει ανενεργός, ενώ έχουν καταγραφεί καθυστερήσεις στην εγκατάσταση υποδομών και προβλήματα λειτουργίας. Στα νησιά του βορειοανατολικού Αιγαίου, μάλιστα, σύμφωνα με τη Συνομοσπονδία, λειτουργούν λιγότερα από τα μισά των διαθέσιμων συστημάτων.

Δικαίωμα στην πρόσβαση

Το παράδοξο είναι ότι δεν μιλάμε πλέον για ένα άγνωστο ή τεχνικά δύσκολο εγχείρημα. Υπάρχουν λύσεις, υπάρχει τεχνογνωσία και υπάρχουν χρηματοδοτικά εργαλεία. Το γνωστό Seatrac, για παράδειγμα, αποτελεί ελληνική τεχνολογική λύση που επιτρέπει σε ανθρώπους με κινητικές δυσκολίες να μπαίνουν και να βγαίνουν από τη θάλασσα με μεγαλύτερη αυτονομία. Παράλληλα, τα τελευταία χρόνια έχουν διατεθεί σημαντικά ποσά για τη δημιουργία προσβάσιμων παραλιών.

Άρα, το ερώτημα πλέον δεν είναι αν μπορούμε. Είναι αν θέλουμε να λειτουργούν όλα όπως πρέπει. Διότι η προσβασιμότητα δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μια καλοκαιρινή «παροχή» που προστίθεται σε μια παραλία για να ενισχυθεί η τουριστική της εικόνα. Δεν είναι διακοσμητικό στοιχείο, ούτε ένα ακόμα κουτάκι που πρέπει να τσεκαριστεί για να αποκτήσει ένας προορισμός μια καλή αξιολόγηση. Είναι δικαίωμα.

• Όταν ένας άνθρωπος χωρίς αναπηρία φτάνει σε μια παραλία και βρίσκει μια κατεστραμμένη ντουζιέρα ή ένα κλειστό αποδυτήριο, πιθανότατα θα ενοχληθεί και θα συνεχίσει τη μέρα του.
•  Όταν όμως ένας άνθρωπος που εξαρτάται από συγκεκριμένες υποδομές φτάσει στην ίδια παραλία και διαπιστώσει ότι ο μηχανισμός δεν λειτουργεί, η επιλογή του περιορίζεται δραματικά. Μπορεί να μην μπορέσει να κολυμπήσει.

Κάπου εδώ η συζήτηση πρέπει να φύγει από τη λογική της «εξυπηρέτησης των ΑμεΑ» και να περάσει στη λογική της ισότιμης συμμετοχής στον δημόσιο χώρο. Δεν ζητείται ειδική μεταχείριση. Ζητείται να μπορεί ένας πολίτης να κάνει κάτι τόσο απλό όσο το να πάει στη θάλασσα. Άλλωστε το ζήτημα αφορά πολύ περισσότερους από όσους χρησιμοποιούν αναπηρικό αμαξίδιο.

Η προσβασιμότητα αφορά ηλικιωμένους, ανθρώπους με προσωρινά προβλήματα κινητικότητας, οικογένειες με παιδιά, ανθρώπους που δυσκολεύονται να περπατήσουν σε μεγάλες αποστάσεις. Μια παραλία σχεδιασμένη για περισσότερους ανθρώπους είναι τελικά μια καλύτερη παραλία για όλους.

Παράδειγμα προς μίμηση η Ευρώπη

Στην Ευρώπη η τάση είναι να αντιμετωπίζεται η προσβασιμότητα ως ολοκληρωμένη εμπειρία και όχι ως ένας μεμονωμένος μηχανισμός. Υπάρχουν παραλίες όπου η πρόσβαση περιλαμβάνει διαδρομές, χώρους στάθμευσης, τουαλέτες, ντους, ειδικά αμαξίδια και εκπαιδευμένο προσωπικό. Η γαλλική πιστοποίηση Handiplage, για παράδειγμα, αξιολογεί όχι μόνο τις υποδομές, αλλά και την υποστήριξη που παρέχεται στους επισκέπτες.

Η Ελλάδα δεν χρειάζεται να ανακαλύψει ξανά τον τροχό. Χρειάζεται να σταματήσει να θεωρεί ολοκληρωμένο ένα έργο τη στιγμή που τοποθετείται ένας μηχανισμός στην άμμο. Χρειάζεται έλεγχο λειτουργίας, συντήρηση, ενημέρωση, σαφή σήμανση, οργάνωση και υπευθυνότητα. Χρειάζεται να γνωρίζει ο πολίτης πριν ξεκινήσει από το σπίτι του αν η παραλία που επέλεξε είναι πράγματι προσβάσιμη και όχι απλώς καταγεγραμμένη ως τέτοια.

Και πάνω απ’ όλα χρειάζεται μια διαφορετική αντίληψη: η θάλασσα δεν είναι προνόμιο όσων μπορούν να φτάσουν μόνοι τους στην ακτή. Το καλοκαίρι δεν μπορεί να είναι εποχή αποκλεισμού. Μια χώρα που συχνά διαφημίζει τη θάλασσα ως το μεγαλύτερο φυσικό της αγαθό, το ελάχιστο που οφείλει να εξασφαλίσει είναι να μπορούν όσο το δυνατόν περισσότεροι άνθρωποι να την απολαύσουν. Όχι στα χαρτιά, όχι στις φωτογραφίες των εγκαινίων, όχι μόνο όταν όλα λειτουργούν τέλεια. Αλλά κάθε μέρα. Διότι μια πραγματικά προσβάσιμη παραλία δεν είναι εκείνη που έχει απλώς μια ράμπα ή ένα μηχάνημα. Είναι εκείνη που, όταν φτάσεις, σε αφήνει να μπεις στη θάλασσα.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

Πάνω από 300.000 οι εργαζόμενοι συνταξιούχοι εξαιτίας ακρίβειας και χαμηλών συντάξεων

Ηράκλειο: Ρεκόρ από την πρώτη μέρα του Αυγούστου στο «Νίκος Καζαντζάκης», πάνω από τα 10 εκατ. οι επιβάτες και φέτος