Εκατονταπυλιανή: 99 πόρτες φανερές, μία "σφραγισμένη" - Το μεγάλο μυστικό της Παναγίας

Στην καρδιά της Παροικιάς, σε μικρή απόσταση από το λιμάνι του νησιού, ορθώνεται ένα από τα σπουδαιότερα και πιο καλοδιατηρημένα παλαιοχριστιανικά μνημεία της ελληνικής επικράτειας: Ο ναός της Παναγίας Εκατονταπυλιανής.

Κάθε χρόνο, χιλιάδες πιστοί συρρέουν για να προσκυνήσουν τη χάρη Της, όμως πέρα από τη βαθιά θρησκευτική κατάνυξη, ο ναός κουβαλά στις πλάτες του έναν από τους πιο γοητευτικούς θρύλους της ελληνικής παράδοσης.

Σύμφωνα με το λαϊκό μύθο που επιβιώνει ανά τους αιώνες, ο ναός διαθέτει ενενήντα εννέα φανερές πόρτες. Η εκατοστή πύλη παραμένει κλειστή, σφραγισμένη και αόρατη στο ανθρώπινο μάτι.

Η παράδοση αναφέρει χαρακτηριστικά πως η μυστική αυτή πόρτα θα αποκαλυφθεί και θα ανοίξει διάπλατα μόνο «όταν οι Έλληνες πάρουν την Πόλη», συνδέοντας άρρηκτα το κυκλαδίτικο μνημείο με τους εθνικούς πόθους και τους θρύλους για την Κωνσταντινούπολη.

Η ιστορική αλήθεια και η ετυμολογία

Παρά τη ρομαντική διάσταση του θρύλου, οι ιστορικοί και οι λόγιοι δίνουν μια διαφορετική, πιο γήινη εξήγηση για το όνομα του ναού. Η επικρατέστερη επιστημονική άποψη θέλει την αρχική ονομασία να είναι «Καταπολιανή». Το όνομα αυτό προέρχεται από τη γεωγραφική του θέση, καθώς ο ναός βρισκόταν «κατά την πόλη», δηλαδή προς το μέρος του αρχαίου οικισμού.

Η μετονομασία σε «Εκατονταπυλιανή» φαίνεται πως ήταν μια επινόηση των λογίων του 17ου αιώνα. Στόχος τους ήταν να προσδώσουν ακόμη μεγαλύτερο μεγαλείο και αίγλη στο αρχιτεκτονικό αυτό αριστούργημα, μιμούμενοι την ονομασία της ξακουστής Εκατόπυλου Θήβας της αρχαίας Αιγύπτου.

Ένα τάμα από την εποχή του Βυζαντίου

Η ιστορία του χτισίματος του ναού είναι εξίσου εντυπωσιακή. Η παράδοση θέλει το αρχικό κτίσμα να είναι έργο του Αυτοκράτορα Μεγάλου Κωνσταντίνου, ο οποίος υλοποίησε το τάμα της μητέρας του, Αγίας Ελένης.Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού της προς τους Αγίους Τόπους, η Αγία Ελένη αναγκάστηκε να καταφύγει στην Πάρο λόγω μιας σφοδρής θαλασσοταραχής. Εκεί, προσευχόμενη στην προστάτιδα της Κωνσταντινούπολης, την Παναγία, υποσχέθηκε να χτίσει μια μεγαλόπρεπη εκκλησία αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου αν ολοκλήρωνε το ταξίδι της.

Έτσι, τον 4ο αιώνα, θεμελιώθηκε η τρίκλιτη βασιλική που αποτελεί σήμερα το καμάρι των Κυκλάδων.Είτε κανείς επιλέξει την ιστορική ερμηνεία είτε τον εθνικό θρύλο, η Παναγία Εκατονταπυλιανή παραμένει ένας διαχρονικός φάρος πίστης, ιστορίας και πολιτισμού στο Αιγαίο.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

Ρέθυμνο - Παναγία Χαρακιανή: Εκεί όπου το τάμα γίνεται δρόμος