H Μεγάλη Παρασκευή συμβολίζει τα συμβάντα της δίκης του Ιησού από τον Πόντιο Πιλάτο , την μαρτυρική πορεία Του προς τον Γολγοθά, την Σταύρωση του και τελικά την Ταφή του.

Η τελετή της Αποκαθήλωσης, γίνεται στις εκκλησίες μας, το μεσημέρι της μεγάλης Παρασκευής μαζί με την αναπαράσταση της ταφής.

Το βράδυ στις εκκλησίες ψάλλονται τα εγκώμια

Τα Εγκώμια της Μεγάλης Παρασκευής είναι σύντομα τροπάρια (185 συνολικά) που ψάλλονται κατά την Ακολουθία του Επιταφίου Θρήνου, το βράδυ της Μεγάλης Παρασκευής (Όρθρος Μεγάλου Σαββάτου). 

Το βράδυ τελείται η περιφορά του Επιταφίου. Οι καμπάνες των εκκλησιών χτυπούν πένθιμα όλη τη διάρκεια της ημέρας. Λόγω του πένθους της ημέρας οι νοικοκυρές δεν ασχολούνται με τις δουλειές του σπιτιού, αποφεύγοντας ακόμη και το μαγείρεμα. Με λουλούδια που μαζεύουν ή αγοράζουν, γυναίκες και παιδιά πηγαίνουν στις εκκλησίες για να στολίσουν τον Επιτάφιο.

Τα εγκώμια χωρίζονται σε τρεις στάσεις, κάθε μία με τη δική της μουσική απόχρωση και κεντρικό θέμα:

Οι Τρεις Στάσεις

Στάση Πρώτη (Ήχος πλ. α’)

Ξεκινά με το πασίγνωστο «Η ζωή εν τάφω».

Θέμα: Η κατάπληξη της κτίσης μπροστά στον θάνατο του Δημιουργού.

Χαρακτηριστικός στίχος: «Ἡ ζωὴ ἐν τάφῳ κατετέθης, Χριστέ, καὶ ἀγγέλων στρατιαὶ ἐξεπλήττοντο, συγκατάβασιν δοξάζουσαι τὴν σήν.»

Στάση Δευτέρα (Ήχος πλ. α’)

Ξεκινά με το «Άξιόν εστι».

Θέμα: Ο θρήνος και η υμνολογία για την ταφή του Κυρίου.

Χαρακτηριστικός στίχος: «Ἄξιόν ἐστι μεγαλύνειν σε τὸν Ζωοδότην, τὸν ἐν τῷ Σταυρῷ τὰς χεῖρας ἐκτείναντα, καὶ συντρίψαντα τὸ κράτος τοῦ ἐχθροῦ.»

Στάση Τρίτη (Ήχος γ’)

Ξεκινά με το «Αι γενεαί πάσαι».

Θέμα: Ο θρήνος της Παναγίας και η προσμονή της Ανάστασης.

Χαρακτηριστικός στίχος: «Αἱ γενεαὶ πᾶσαι, ὕμνον τῇ Ταφῇ σου, προσφέρουσι Χριστέ μου.»

Ο θρήνος της Παναγίας: «Ὦ γλυκύ μου ἔαρ, γλυκύτατόν μου τέκνον, ποῦ ἔδυ σου τὸ κάλλος;»

Τα έθιμα της ημέρας

Στην Κρήτη συνηθίζουν να βράζουν σαλιγκάρια και να πίνουν το ζουμί τους, που είναι σαν χολή. Το μεσημέρι, μετά την Αποκαθήλωση του Κυρίου,νεαρά κορίτσια στολίζουν τον επιτάφιο με ανοιξιάτικα λουλούδια (βιολέτες, τριαντάφυλλα και μενεξέδες) και φτιάχνουν στεφάνια ή γιρλάντες, ενώ ψέλνουν το μοιρολόι της Παναγίας.

Μετά το στολισμό του επιταφίου οι πιστοί προσέρχονται στις εκκλησίες για να προσκυνήσουν και, όπως συνηθίζεται, άντρες, γυναίκες και παιδιά περνάνε από κάτω όχι μόνο “για να τους πιάσει η χάρη”, αλλά για να δηλώσουν υποταγή, ομολογία στον Χριστό.

Όλη την ημέρα οι καμπάνες χτυπούν πένθιμα σε όλη την Ελλάδα και παραδοσιακά απαγορεύεται πάσα εργασία και γίνεται αυστηρότατη νηστεία και απαγορεύεται και η κατάποση του λαδιού.

Σε πολλές περιοχές της Ελλάδας εκείνη τη μέρα, φτιάχνεται ένα ομοίωμα του Ιούδα το οποίο είτε καίγεται είτε πυροβολείται και εν συνεχεία καίγεται. Επίσης την ίδια μέρα πολλοί πιστοί επισκέπτονται τους τάφους συγγενών και φίλων ή πραγματοποιείται η εκταφή των νεκρών αν έχει περάσει το απαιτούμενο διάστημα.

Εκτός από την εκκλησία, η ημέρα συνοδεύεται από παραδόσεις που ενισχύουν το πένθος:

Αποχή από εργασίες: Θεωρείται αμαρτία να γίνονται βαριές δουλειές ή γλέντια.

Επίσκεψη σε νεκροταφεία: Οι άνθρωποι επισκέπτονται τους τάφους των δικών τους, συνδέοντας το Θείο Πάθος με τη δική τους απώλεια.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

Μεγάλη Πέμπτη: "Σήμερον κρεμάται επί ξύλου..." - Τα 4 Μεγάλα Γεγονότα πριν τη Σταύρωση