14ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων: Συγκλονιστικές ταινίες, κοινωνικά μηνύματα και δημιουργικές δράσεις για μικρούς και μεγάλους»

Το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων διανύει ήδη τη δεύτερη εβδομάδα του. Με πλήθος μαθητές και μαθήτριες να συμμετέχουν σε εργαστήρια, να παρακολουθούν πρωινές προβολές, να παίρνουν ρόλο κινηματογραφιστών και δημιουργών, να εκφράζονται και να συμμετέχουν ενεργά. Με τους δημιουργούς των ταινιών, μυθοπλασίας, ντοκιμαντέρ και animation, να γεμίζουν την πόλη των Χανίων και να είναι σε απευθείας διάλογο με το κοινό. 

Συγκλόνισε η ταινία ΝΑΖΑ των ισραηλινών Γιουβάλ Αμπραχάμ και Ρέιτσελ Ζορ σε μια από τις σπάνιες προβολές της. Παρά τη βροχή, ο κόσμος σχημάτισε τεράστιες ουρές, γεγονός που ώθησε τη διοργάνωση να παραχωρήσει τη μεγάλη αίθουσα του Πνευματικού Κέντρου για μια δεύτερη προβολή σε μια επίσης κατάμεστη αίθουσα. ΝΑΖΑ στον ισραηλινό στρατό σημαίνει παράπλευρες απώλειες και η ταινία, βασισμένη εξολοκλήρου σε μαρτυρίες αξιωματούχων του στρατού, φέρνει τον θεατή συγκλονιστικά αντιμέτωπο με ζητήματα συνείδησης, πολέμου και ανθρώπινης (απ)αξίας.

Μεγάλη ήταν επίσης η απήχηση που είχε στο κοινό η ταινία Wheel to Live της Βίκυς Αναστασιάδου, η οποία βραβεύτηκε πρόσφατα στη Δράμα. Ο ήρωας της ταινίας, Νίκος Τσογγίδης, τόνισε ότι ο ίδιος χρειάστηκε να ξεπεράσει πολλά ταμπού και ότι χρειάζεται πολλή ορατότητα ακόμα και κατανόηση του κόσμου για τις δυσκολίες της κοινότητας, ενώ ο παραγωγός της ταινίας, Κωστής Παναγιωτόπουλος, είπε ότι υπάρχουν πολλές ιστορίες να ειπωθούν και δεν πρέπει να το βάζουμε κάτω, αλλά να βρίσκουμε τρόπο να τις λέμε.

Μ ένα ακόμα θέμα ταμπού καταπιανόταν η ταινία «Ιστορίες ενός ψέματος» της Όλιας Βεροιοπούλου. Όπως είπε ο πατέρας της και ήρωας της ταινίας, Θανάσης Βεροιόπουλος, είπε ότι στην Ελλάδα μεγαλώσαμε σε σπίτια όπου η λέξη καρκίνος δεν αναφερόταν ποτέ, οι δε Έλληνες γιατροί δεν είναι εκπαιδευμένοι σε αυτό. Η δε κόρη του και σκηνοθέτιδα της ταινίας, μίλησε για τη μετατόπιση της σχέσης πάτερα - κόρης με την κάμερα ανάμεσά τους, αλλά και τη μετατόπιση της δικής της στάσης απέναντι στο ζήτημα.

Μεγάλο ενδιαφέρον συγκέντρωσε η προβολή της ταινίας «Σας πιστεύουμε» που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της συνεργασίας του φεστιβάλ με τον Δικηγορικό Σύλλογο Χανίων. Η ταινία εκτυλισσόταν σε αίθουσα ακροάσεων δικαστηρίου και αφορούσε υπόθεση σεξουαλικής κακοποίησης από τον γονέα και κατάθεσης της άποψης των παιδιών. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, το 20% των παιδιών κακοποιούνται σεξουαλικά στην παιδική τους ηλικία, το 10% το καταγγέλλει και μόλις το 2% δικαιώνεται. Ακολούθησε συζήτηση, κατά την οποία η Πρόεδρος του Συλλόγου, Αγάπη Μικρού, μίλησε για σχετικές πρωτοβουλίες του Δικηγορικού Συλλόγου, τη συνεργασία με το Υπουργείο Δικαιοσύνης, προγράμματα και δράσεις όπως εικονικές ποινικές δικές ανηλίκων, προώθηση φιλικής προς τα παιδιά δικαιοσύνης και την ακρόαση παιδιού σε αποφάσεις επιμέλειας. Ο πρωτοδίκης δικαστής Ζήσης Δουγαλης μίλησε για το συμφέρον του παιδιού και το δικαίωμα επικοινωνίας που αφορά το παιδί όχι τους γονείς. Μίλησε επίσης για τη δυνατότητα ακρόασης των παιδιών από τον δικαστή, αλλά και την έλλειψη προσωπικού σε κοινωνικές υπηρεσίες και στήριξης προς την οικογένεια και τα παιδιά.

Ο διευθυντής του φεστιβάλ, Ματθαίος Φραντζεσκάκης, τόνισε τη συνειδητή και συνεπή επιλογή του φεστιβάλ να πορεύεται δίπλα στα παιδιά και την εκπαίδευση, στα διεθνή πρότυπα της UNESCO και τα εκπαιδευτικά πρότυπα ευρωπαϊκών χωρών. 

Το παιδί και τα δικαιώματά του ήταν στο επίκεντρο περαιτέρω συζητήσεων που διοργάνωσε το φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων:

Μεγάλη συμμετοχή εκπαιδευτικών κάθε βαθμίδας συγκέντρωσε η συζήτηση «Πολιτισμός, Σχολείο και Ψυχική Υγεία. Η περίπτωση του Κινηματογράφου» με τον Γιώργο Νικολαΐδη, ψυχίατρο και διευθυντή του Ινστιτούτου Υγείας του Παιδιού, ο οποίος αναφέρθηκε μεταξύ άλλων στη συστημική βία προς παιδιά και εκπαιδευτικούς, τις αντίξοες συνθήκες διαβίωσης των εκπαιδευτικών σε τουριστικές κοινωνίες, το ρόλο της Τέχνης στην έκφραση των παιδιών και την ανάπτυξη της ψυχικής τους υγείας σε ένα περιβάλλον που κατά τα λοιπά αποτρέπει την έκφραση της διαφορετικότητας και του συναισθήματος. Όπως είπε, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τον Κινηματογράφο για να μάθουν τα παιδιά να διακρίνουν πώς περνούν τα υπόγεια μηνύματα. Μίλησε για το ασφυκτικό εκπαιδευτικό πλαίσιο που έχει ανάγκη από μικρές ανάσες δημιουργικών ασχολιών, αλλά και τον πολύ σημαντικό ρόλο των εκπαιδευτικών, που, ιδιαίτερα στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, είναι οι πιο σημαντικοί Άλλοι μετά τους γονείς. Τόνισε επίσης τον αρνητικό αντίκτυπο που έχει η εξαφάνιση των κοινωνικών/ανθρωπιστικών μαθημάτων.

Ο Σταύρος Γρόσδος, επιστημονικός συνεργάτης του φεστιβάλ, μίλησε για τον Κινηματογράφο ως γέφυρα πολιτισμού και γνωριμίας με διαφορετικές κουλτούρες, συμπεριφορές, τρόπους ζωής αλλά και μέσο που επιτρέπει στα παιδιά να έρθουν με ασφάλεια σε επαφή με διάφορα συναισθήματα. Τόνισε την αξία της δημιουργίας ταινιών από τους ίδιους τους μαθητές με την αίθουσα να γίνεται ένα tableau vivant, καθώς και τη σημασία να ακούμε πώς προσλαμβάνουν μια ταινία τα ίδια τα παιδιά και να μπορούμε να διαχειριστούμε τα ζητήματα που θέτει, αλλά και να προωθούμε τη δημιουργία ταινιών με προσωπικές τους ιστορίες. Μίλησε τέλος για την αξία των προγραμμάτων διαμεσολάβησης. «Η κοινωνία εγκατέλειψε προσπάθεια να παιδεύει, όχι να εκπαιδεύσει τα παιδιά», είπε χαρακτηριστικά. 

Η Χαρά Ανδρεάδου, εκπαιδευτικός, τέως σχολική σύμβουλος, χαρακτήρισε τους εκπαιδευτικούς «δημιουργούς συνδέσεων» και είπε ότι το ζητούμενο είναι η συγκατοίκηση στο ίδιο βλέμμα και η μετατόπιση από την ατομικότητα στη συλλογικότητα. «Οι ενήλικες μιλάμε πολύ για τα παιδιά, αλλά πολύ λιγότερο μαζί τους. Το σινεμά μας δίνει δυνατότητα να αντιστρέψουμε αυτή τη διαδικασία», είπε.

Στην ίδια θεματική ήταν και η παρουσίαση του βιβλίου ενός από τα τιμώμενα πρόσωπα του φετινού φεστιβάλ, του δημιουργού κόμικς, εικαστικού Γιώργου Μπότσου που έκανε και το εικαστικό της διοργάνωσης και η έκθεση με έργα του οποίου φιλοξενείται στο Πνευματικό Κέντρο Χανίων. Οι εκδόσεις Πυξίδα του φεστιβάλ ανέλαβαν την επικαιροποιημένη επανέκδοση του βιβλίου του, «Πέτρα ψαλίδι χαρτί», που πρωτοκυκλοφόρησε είκοσι χρόνια πριν και ασχολείται με τα δικαιώματα του παιδιού, όπως αυτά ορίζονται στη Διεθνή Σύμβαση του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα του Παιδιού που κύρωσε η χώρα μας με νόμο αυξημένης τυπικής ισχύος το 1992.

Όπως τόνισε ο δημιουργός, πρόκειται για ένα βιβλίο για την παιδικότητα, απαλλαγμένο από στεγνά νομικά κείμενα, αλλά μέσα από ιστορίες παιδιών, το οποίο είναι ανάγκη να το διαβάσουν και οι ενήλικες. Δήλωσε ευτυχισμένος για τη συνεργασία με το φεστιβάλ και τη δουλειά που γίνεται με τα παιδιά και χαρακτήρισε σπουδαίο επίτευγμα τη δημιουργία και θεατών με κριτήριο και όχι μόνον καλλιτεχνών. «Το σύστημα θέλει να σε πείσει ότι όλα είναι χαμένα και να μην αγωνίζεσαι. Αλλά δεν είναι όλα χαμένα, ούτε είναιι ουτοπίες. Είμαι αισιόδοξος, δεν μπορεί να νικήσει η βία», είπε χαρακτηριστικά. 

Ο δε ψυχίατρος Γιώργος Νικολαΐδης επισήμανε ότι στη χώρα μας κυρώνουμε διεθνείς συμβάσεις, αλλά μετά δεν κάνουμε απολύτως τίποτα για την υλοποίηση των δεσμεύσεών μας. Μίλησε για το ξεπερασμένο ιδρυματικό πλαίσιο και τις παιδικές δομές, που περιλαμβάνουν συστημική και κυριολεκτική βία. Τόνισε ότι τα παιδιά είναι υποκείμενο και όχι αντικείμενο προστασίας και ότι στη σύγχρονη εποχή του διαδικτύου είναι απελπισμένο διάβημα να προσπαθείς να κρατήσεις τα παιδιά μακριά. «Έχουν δει πολύ περισσότερα από αυτά που νομίζουμε. Έχουν εκτεθεί στα πάντα. Το στοίχημα είναι αν θα ακούσουν και κάτι άλλο», είπε, αναφερόμενος μεταξύ άλλων στη σημασία της σύγχρονης σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης.

Η διεθνής γλώσσα του Animation απασχολεί ιδιαίτερα τη φετινή έκδοση του φεστιβάλ. Μεταξύ άλλων πραγματοποιείται ένα αφιέρωμα στο κινεζικό animation ως γέφυρα πολιτιστικών ανταλλαγών και διαλόγου μεταξύ Κίνας και Ελλάδας. Στο πρόγραμμα «Ποιητική Αρμονία» παρουσιάστηκαν επιλεγμένα έργα animation με πρωτότυπα ζωγραφισμένα σχέδια σε σινική μελάνη, από την καθηγήτρια Yu Jin και τους φοιτητές της από κινεζικές σχολές τεχνών. Σε ένα κοινό, ως επί το πλείστον νεανικό, η καθηγήτρια εξέφρασε τη χαρά και τιμή της να μοιράζεται δουλειές σπουδαστών της στην Ελλάδα, το «λίκνο του πολιτισμού» και τόνισε ότι πρόκειται για δύο αρχαίους πολιτισμούς, διαφορετικούς και μακρινούς, αλλά με πολλά κοινά που τους δίνεται η ευκαιρία επικοινωνίας. Ο διάλογος συνεχίστηκε με εργαστήρια και masterclasses και σε σχολεία, όπως στο τμήμα γραφιστικής σε ΕΠΑΛ, ενώ εκφράστηκε η πρόθεση να συνεχιστούν οι επισκέψεις και οι ανταλλαγές σπουδαστών.

Το πρόγραμμα συνεχίζεται με τις «Προσωπικές Προοπτικές», ένα αναδρομικό αφιέρωμα στον Joe Chang, ανεξάρτητο δημιουργό animation με έδρα τον Καναδά, ο οποίος θα βρίσκεται στα Χανιά, θα μιλήσει και θα τιμηθεί στην τελετή λήξης.

Παραμένοντας στο animation, συνεχίζονται τα εργαστήρια δημιουργίας «Σκουπιδοκαλικάντζαρων» με υπεύθυνο τον καθηγητή Σπύρο Σιάκα, τα οποία περιλαμβάνουν 40 ατομικές δημιουργίες και συλλογικές συνθέσεις από διαφορετικές ηλικίες και διαφορετικές δημιουργικές φωνές. Οι δημιουργίες ενώνονται με πυρήνα τη μεγάλου μήκους ταινία animation «Η Σκιά του Καλικάντζαρου», λίγο πριν από την πρεμιέρα της ως ολοκληρωμένης διαδραστικής κινηματογραφικής εμπειρίας, όπου οι θεατές γίνονται συνδημιουργοί, συνεχίζοντας και εμπλουτίζοντας τον αφηγηματικό της κόσμο. 

Ο Σιάκας υλοποίησε εργαστήρι animation και για τα πιο μεγάλα παιδιά, στο Δημοτικό Γηροκομείο Χανίων, όπου αξιοποιήθηκε η διαδραστική πλατφόρμα KALIKATZLAB και το καινοτόμο φορητό σύστημα stop motion, δίνοντας στους συμμετέχοντες τη δυνατότητα να εκφραστούν με εικόνες, σκίτσα, λέξεις και μαντινάδες. «Μας κάνετε να νιώσουμε ότι είμαστε ακόμα ζωντανοί. Ότι υπάρχουμε», ήταν η χαρακτηριστική φράση ενός παππού στο τέλος του εργαστηρίου.

Επίσης πραγματοποιούνται εργαστήρια για κάθε ηλικία, με τίτλο «Θέλω το χανιώτικο καρέ σου», εμπνευσμένα από την πρόσφατη δράση της ASIFA Hellas «Θέλω το καρέ σου», με τον βραβευμένο δημιουργό Δημήτρη Αρμενάκη και τον Κώστα Φιρινίδη.

Στο masterclass του Νίκου Καβουκίδη, ο θρυλικός διευθυντής φωτογραφίας έκανε μια σπάνια ιστορική αναδρομή στην πορεία του, συνυφασμένη με την ιστορία του νέου ελληνικού κινηματογράφου. Μίλησε για τη σχέση με τον Φίνο, τον Φώσκολο, τον Κούνδουρο και εμβληματικούς ηθοποιούς, επιμένοντας στη σημασία της παιδείας. Λείπει μια Ακαδημία Τεχνών, είπε, τονίζοντας ότι το φεστιβάλ Χανίων λειτουργεί σαν μια τέτοια ακαδημία. Ανέλυσε επίσης ζητήματα φωτισμού, φωτογραφίας και την αισθητική του κάδρου. Ο Καβουκίδης ξεκίνησε με την Αστέρω στα 15 του χρόνια και συνέχισε με πολλές ταινίες, ενώ, όπως είπε, αντιμετώπιζε πάντα την τηλεόραση σαν κινηματογραφική ταινία. «Με λένε μάγο του φωτός κλπ, εγώ θέλω μόνο να με λένε δάσκαλο», είπε. «Κάθε νέα δουλειά που κάνω, νιώθω σαν πρωτάρης. Θέλω να δοκιμάζω κι άλλα πράγματα κάθε φορά». Στο φεστιβάλ προβάλλεται η νέα του ταινία, «Ο Μίκης, οι Λαμπράκηδες και η Ειρήνη».

Το φεστιβάλ συνεχίζεται με προβολές ταινιών μυθοπλασίας και ντοκιμαντέρ μεγάλου και μικρού μήκους από την Ελλάδα και το εξωτερικό παρουσία των δημιουργών τους. Απόψε θα απολαύσουμε τη συναυλία της Melentini, που ζει μεταξύ Αθήνας και Βερολίνου και δημιουργεί μεταξύ άλλων μουσική για κινηματογράφο. Συνεχίζονται και οι προβολές και τα εργαστήρια για παιδιά, οι δημιουργίες των ίδιων των παιδιών, το εργαστήρι Story Lab σε συνεργασία με το Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, εργαστήριο για το λογοτεχνικό κείμενο ως σενάριο με το παράδειγμα του Ζορμπά του Αντώνη Νικολόπουλου (Soloup), εκθέσεις, VR Screenings, κ.ά.

Η Τελετή Λήξης και οι απονομές βραβείων και αναμνηστικών διπλωμάτων θα πραγματοποιηθούν την Κυριακή 1η Νοεμβρίου στις 11π.μ.

Για αναλυτικές πληροφορίες σχετικά με το πρόγραμμα του φεστιβάλ, επισκεφθείτε τον ιστότοπο https://chaniafilmfestival.com/ 

Φωτογραφίες από μέχρι τώρα δράσεις του φεστιβάλ μπορείτε να βρείτε ΕΔΩ. Στιγμιότυπα του φεστιβάλ βρίσκετε ΕΔΩ

Το 14ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων και τα Εκπαιδευτικά του Προγράμματα: 

    τελούν υπό την Αιγίδα και Υποστηρίζονται από τη Βουλή των Ελλήνων

    τελούν υπό την Αιγίδα των Υπουργείων Πολιτισμού, Παιδείας - Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Τουρισμού

    έχουν ως Στρατηγικό και Οικονομικό Υποστηρικτή το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου, Οπτικοακουστικών Μέσων και Δημιουργίας [ΕΚΚΟΜΕΔ]

    υποστηρίζονται από το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Χανίων

    αποτελούν συνδιοργάνωση της Περιφέρειας Κρήτης, των Δήμων Χανίων, Πλατανιά και Κισσάμου και του Πνευματικού Κέντρου Χανίων 

    σχεδιάζονται και υλοποιούνται από την Πολιτιστική Εταιρεία Κρήτης

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Στα Χανιά η φωτογραφική έκθεση «APOCOSMOS έξω από τον κόσμο και τον χρόνο» του Γιώργου Πατρουδάκη

Πάμε? Το πολιτιστικό ημερολόγιο του Δήμου Ηρακλείου από 30/10 έως 5/11

Ηράκλειο: Εκδήλωση μνήμης και τιμής για τον δάσκαλο Αιμίλιο Καρφόπουλο στην Παναγίτσα Μασταμπά