Στενά του Ορμούζ: Γιατί το Ιράν κινδυνεύει να χάσει το μεγαλύτερο γεωπολιτικό του όπλο

Για δεκαετίες, τα Στενά του Ορμούζ αποτελούσαν το ισχυρότερο στρατηγικό πλεονέκτημα του Ιράν. Η δυνατότητα της Τεχεράνης να απειλεί τη διέλευση ενός σημαντικού μέρους του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου λειτουργούσε ως μοχλός πίεσης απέναντι στις μεγάλες δυνάμεις και στις πετρελαιοπαραγωγές χώρες του Κόλπου. Όμως, σύμφωνα με το Bloomberg, η ίδια αυτή στρατηγική ενδέχεται σήμερα να επιταχύνει την αποδυνάμωση του συγκεκριμένου πλεονεκτήματος.

Η κλιμάκωση των επιθέσεων σε δεξαμενόπλοια και η αβεβαιότητα γύρω από την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας έχουν κινητοποιήσει τις χώρες της περιοχής και τους μεγαλύτερους εισαγωγείς πετρελαίου, οι οποίοι αναζητούν πλέον μόνιμες λύσεις για να μειώσουν την εξάρτησή τους από το Ορμούζ. Αν αυτή η τάση επιβεβαιωθεί, μέσα στα επόμενα χρόνια το πέρασμα ίσως πάψει να αποτελεί το μοναδικό «σημείο συμφόρησης» της παγκόσμιας αγοράς ενέργειας.

Το ισχυρότερο χαρτί της Τεχεράνης

Πριν από την έναρξη της σημερινής κρίσης, από τα Στενά του Ορμούζ διέρχονταν περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων ημερησίως. Από αυτά, περίπου 3 εκατομμύρια βαρέλια αντιστοιχούσαν στις ιρανικές εξαγωγές, ενώ τα υπόλοιπα προέρχονταν κυρίως από τη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κουβέιτ και το Ιράκ.

Αυτό ακριβώς έδινε στο Ιράν τη γεωπολιτική του ισχύ. Ακόμη και χωρίς να κλείσει πλήρως τα Στενά, μπορούσε να αυξήσει το κόστος μεταφοράς, να προκαλέσει αναστάτωση στις αγορές και να οδηγήσει τις τιμές του πετρελαίου σε έντονες διακυμάνσεις.

Η πίεση αυτή γίνεται ακόμη πιο αποτελεσματική σε περιόδους στρατιωτικής έντασης, καθώς οι ασφαλιστικές εταιρείες αυξάνουν τα ασφάλιστρα, αρκετοί πλοιοκτήτες αποφεύγουν την περιοχή και οι αγορές προεξοφλούν πιθανές ελλείψεις στην προσφορά.

Οι ίδιοι οι Ιρανοί αναγνωρίζουν τον κίνδυνο

Το ενδιαφέρον είναι ότι οι προειδοποιήσεις για τον κίνδυνο απώλειας αυτού του πλεονεκτήματος δεν προέρχονται μόνο από δυτικούς αναλυτές.

Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, έχει επισημάνει δημόσια ότι η αξία του Ορμούζ εξαρτάται από τη συνεχή αύξηση της εμπορικής κίνησης και όχι από τη μείωσή της. Με άλλα λόγια, όσο περισσότερα πλοία χρησιμοποιούν το πέρασμα, τόσο μεγαλύτερη είναι και η στρατηγική σημασία του για την Τεχεράνη.

Εάν, αντίθετα, οι πετρελαιοπαραγωγές χώρες αποκτήσουν αξιόπιστες εναλλακτικές διαδρομές, τότε η δυνατότητα του Ιράν να επηρεάζει την παγκόσμια αγορά ενέργειας θα περιοριστεί αισθητά.

Η μεγάλη στροφή στους αγωγούς

Ήδη η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα χρησιμοποιούν υφιστάμενους αγωγούς για να παρακάμπτουν μέρος των εξαγωγών τους από το Ορμούζ, μεταφέροντας περίπου 5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως προς λιμάνια εκτός του Περσικού Κόλπου.

Το επόμενο βήμα είναι η σημαντική αύξηση αυτής της δυναμικότητας.

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα προωθούν την ολοκλήρωση νέων έργων που θα αυξήσουν τη δυνατότητα μεταφοράς αργού προς την ακτή του Ομάν, μειώνοντας περαιτέρω την ανάγκη διέλευσης από τα Στενά. Παράλληλα εξετάζεται και νέα επέκταση του δικτύου, η οποία θα μπορούσε να περιορίσει ακόμη περισσότερο τις ποσότητες που διέρχονται από το Ορμούζ.

Αντίστοιχα, η Σαουδική Αραβία μελετά την ενίσχυση του αγωγού Ανατολής–Δύσης και την επέκταση των εξαγωγικών της δυνατοτήτων μέσω της Ερυθράς Θάλασσας. Εφόσον προχωρήσουν τα σχετικά έργα, η χερσαία μεταφορική ικανότητα του βασιλείου μπορεί να αυξηθεί κατά ακόμη 2 έως 4 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως πριν από το τέλος της δεκαετίας.

Διαβάστε επίσης:

«Αχτίδα ελπίδας» στη Βενεζουέλα: Γάτα διασώθηκε από τα συντρίμμια 1 μήνα μετά τον σεισμό

Ρωσία: Άνευ προηγουμένου σφυροκόπημα στην Ουκρανία - Η μαζικότερη πυραυλική επίθεση από την αρχή του πολέμου