Η γιορτή της Ζωοδόχου Πηγής γιορτάζεται κάθε χρόνο την Παρασκευή της Διακαινησίμου. Πρόκειται για μία από τις νεώτερες εορτές της ορθοδόξου χριστιανοσύνης, η οποία καθιερώθηκε τον 19ο αιώνα, ως επέτειος των εγκαινίων του νέου ιερού ναού και του παρεκκλησίου προς τιμήν της Παναγίας της Ζωοδόχου Πηγής στο Βαλουκλή ή Μπαλουκλή της Κωνσταντινούπολης.

Ποιοι Γιορτάζουν σήμερα

Αδριανή, Αδριανός.

Ζωή, Ζησούλα, Ζωΐτσα, Ζωούλα, Ζωζώ, Ζώης, Ζήσης, Ζήσιμος, Ζωοπηγή, Θεοπηγή.

Πηγή, Κρήνη, Κρηνιώ, Πηγούλα, Πηγίτσα.

Παναγιώτης, Πάνος, Πανούσος, Παναγής, Πανάγος, Γιώτης, Πανίκος, Τάκης, Παναγιώτα, Γιώτα, Παναγιούλα, Παναγούλα, Πάνη, Τότα, Τούλα, Πέγκυ.

Πολυζώης, Πολυζώη, Χρυσοπηγή.

Σύμφωνα με την παράδοση υπήρχε μία θαυματουργή πηγή έξω από τα τείχη της Κωνσταντινούπολης προς την πύλη της Σηλυβρίας (νυν Μπαλουκλή, από τα ψαράκια που υπήρχαν στην πηγή, μπαλούκ=ψάρι στα τουρκικά). Το 474 ο βυζαντινός αυτοκράτορας Λέων ο Θραξ ανήγειρε προς τιμή της Παναγίας περικαλλή ναό πλησίον της πηγής, το ιαματικό νερό της οποίας είχε θεραπεύσει πολλούς ασθενείς, κυρίως από αποστήματα, δυσουρίες και αιμορραγίες. Θρυλείται ότι μεταξύ των αποθεραπευθέντων ασθενών ήταν και ο αυτοκράτορας Ιουστινιανός, ο οποίος έπασχε από δυσουρία, και για να τιμήσει την Παναγία έκτισε την εκεί μονή της Ζωοδόχου Πηγής από τα οικοδομικά υλικά που περίσσευσαν από την ανέγερση της Αγίας Σοφίας.

Τα μετέπειτα χρόνια, τα κτίσματα του ναού και της μονής της Ζωοδόχου Πηγής υπέστησαν μεγάλες φθορές από εχθρικές επιδρομές και σεισμούς. Τις μεγαλύτερες καταστροφές υπέστησαν κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας, όταν κατεδαφίσθηκαν και τα οικοδομικά υλικά τους χρησιμοποιήθηκαν για την ανέγερση του τεμένους του Σουλτάν Βαγιαζίτ. Οι χριστιανοί της Κωνσταντινούπολης δεν έπαυαν να επισκέπτονται τα ερείπια του ναού της Ζωοδόχου Πηγής, να τελούν λειτουργίες, κυρίως κατά την Παρασκευή της Διακαινησίμου και να επιζητούν το θαυματουργό ιαματικό νερό.

Το 1833 ο πατριάρχης Κωνστάντιος Α’ πέτυχε να λάβει άδεια ανοικοδομήσεως του ναού από τον σουλτάνο Μαχμούτ Β’. Τα εγκαίνια του νέου ναού έγιναν στις 2 Φεβρουαρίου 1835 από τον πατριάρχη Κωνστάντιο Β’. Τα επόμενα χρόνια, ιδρύθηκαν σε πολλές πόλεις της ορθοδόξου χριστιανοσύνης ναοί αφιερωμένοι στη Ζωοδόχο Πηγή, με πιο γνωστό αυτόν της Αθήνας, που βρίσκεται στην οδό Ακαδημίας.

Λαογραφία

Την εβδομάδα της Διακαινησίμου στη Δεσκάτη Γρεβενών πραγματοποιούνται τα Πασχαλόγιορτα, τα οποία κορυφώνονται με το δρώμενο του «ξεπροβοδίσματος της Πασχαλιάς», την Παρασκευή της εορτής της Ζωοδόχου Πηγής. Οι κάτοικοι αποχαιρετούν το Πάσχα στην κεντρική πλατεία, χορεύοντας σε ομόκεντρους ξεχωριστούς κύκλους αντρών και γυναικών και τραγουδώντας χωρίς τη συνοδεία μουσικών οργάνων. Η «Αντρομάνα» είναι το αποκορύφωμα αυτών των χορών. Σχηματίζεται από νέους άντρες σε μορφή τρίπατης ανθρώπινης πυραμίδας, τη στιγμή που αλλάζει ο ρυθμός των τραγουδιών, ο οποίος αλλάζει και γίνεται γρηγορότερος. Το δρώμενο είναι ενταγμένο από το 2026 στον Εθνικό Κατάλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας.

ΔΙΑBAΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Ηράκλειο: Ισχυροί άνεμοι «έριξαν» δέντρα - Επιχείρηση της Πυροσβεστικής

Ιράν: Περισσότεροι από 26.000.000 πολίτες θέλουν να καταταγούν στον στρατό εθελοντικά