Η λεγόμενη τρίτη ηλικία αποτελεί κρίσιμη περίοδος στη ζωή ενός ανθρώπου, καθώς συνδυάζει τη συσσωρευμένη εμπειρία με την ανάγκη για υποστήριξη και αναγνώριση. Ωστόσο, δεν αντιλαμβάνονται όλοι αυτό το στάδιο της ζωής του ανθρώπου με τη συγκεκριμένη λογική, με αποτέλεσμα να εκδηλώνονται περιστατικά κακοποίησης και βίας ενάντια σε αυτά τα άτομα.

Φέτος, στις 15 Ιουνίου, με σκοπό τον σεβασμό, εκτίμηση και προστασίας των ατόμων της τρίτης ηλικίας, τιμάται η Παγκόσμια Ημέρα Ευαισθητοποίησης για την Κακοποίηση Ηλικιωμένων.

Η Ιστορία της Παγκόσμιας Ημέρας Ευαισθητοποίησης για την Κακοποίηση Ηλικιωμένων

Η Παγκόσμια Ημέρα Ευαισθητοποίησης για την Κακοποίηση Ηλικιωμένων αναγνωρίστηκε επίσημα από τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών τον Δεκέμβριο του 2011 (ψήφισμά της A/RES/66/127), κατόπιν αιτήματος του Διεθνούς Δικτύου για την Πρόληψη της Κακοποίησης Ηλικιωμένων, το οποίο καθιέρωσε για πρώτη φορά τον σχετικές εκδηλώσεις τον Ιούνιο του 2006.

Το ψήφισμα καλεί όλα τα κράτη μέλη, τους οργανισμούς του συστήματος των Ηνωμένων Εθνών και άλλους διεθνείς και περιφερειακούς οργανισμούς, καθώς και τις ανθρώπινες κοινωνίες, να τιμούν αυτήν την ημέρα με τον κατάλληλο τρόπο για την καταπολέμηση του φαινομένου.

Τι είναι η κακοποίηση ηλικιωμένων

Η κακοποίηση ηλικιωμένων δεν περιορίζεται στη σωματική βία, αλλά μπορεί να είναι συναισθηματική και σεξουαλική. Αφορά εξίσου άτομα τα οποία παραμελούνται και άτομα που παραμελούν τα ίδια τον εαυτό τους. Ορισμένες καταστάσεις που οδηγούν συνήθως στην κακοποίηση ενός ηλικιωμένου ατόμου περιλαμβάνουν: κοινωνική απομόνωση, οικονομικό ή συναισθηματικό στρες και άνοια.

Εκτός των παραγόντων που οδηγούν στην κακοποίηση ενός ηλικιωμένου ατόμου, μείζονος σημασίας είναι και ο αντίκτυπος που έχουν τέτοιες πράξεις, με τα κακοποιημένα άτομα να έχουν διπλάσιες πιθανότητες να νοσηλευτούν, τέσσερις φορές περισσότερες πιθανότητες να πάνε σε οίκους ευγηρίας και τρεις φορές περισσότερες πιθανότητες να χάσουν τη ζωή τους.

Σκοπός και Μηνύματα της Ημέρας

Η Παγκόσμια Ημέρα Ευαισθητοποίησης για την Κακοποίηση Ηλικιωμένων τιμάται με σκοπό να αναδείξει μία από τις χειρότερες εκδηλώσεις ηλικιακού ρατσισμού και ανισότητας στην κοινωνία μας, την κακοποίηση ηλικιωμένων.

Σκοπός της Παγκόσμιας Ημέρας προσφέρει τη δυνατότητα σε κάθε ενδιαφερόμενο μέρος να προωθήσει μια καλύτερη κατανόηση της κακοποίησης και της παραμέλησης των ηλικιωμένων, ευαισθητοποιώντας τις κοινότητες σχετικά με τις πολιτισμικές, κοινωνικές, οικονομικές και δημογραφικές διεργασίες που επηρεάζουν την κακοποίηση, την παραμέληση και την εκμετάλλευση των ηλικιωμένων.

Πώς Τιμάται η Παγκόσμια Ημέρα Ευαισθητοποίησης για την Κακοποίηση Ηλικιωμένων

Για το 2026, η Παγκόσμια Ημέρα σηματοδοτεί μια εκδήλωση των Ηνωμένων Εθνών στην έδρα τους στη Νέα Υόρκη, παράλληλα με μια σημαντική διεθνή συνάντηση για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία.

Από τη μία πλευρά, οι φετινές δράσεις αφορούν το συνεχώς αυξανόμενο ποσοστό ηλικιωμένων ατόμων που αναπτύσσουν αναπηρίες σε αυτό το στάδιο της ζωής τους, με τις συντονισμένες δράσεις για το πρόβλημα να κρίνονται αναγκαίες. Από την άλλη, θίγεται το ζήτημα της υποαναγνώρισης και ελλιπούς αναφοράς περιστατικών κακοποίησης των ηλικιωμένων. Αυτό το ζήτημα έχει άμεση σύνδεση με την ορατότητα αυτών των ατόμων, όπως και την έλλειψη υποστήριξης ή πρόσβασης σε σχετικές υπηρεσίες.

Όπως κρίνει ο ΟΗΕ, η αντιμετώπιση αυτού του ζητήματος απαιτεί πολλά περισσότερα από απλή ευαισθητοποίηση. Απαιτεί ισχυρότερα συστήματα που μπορούν να αποτρέψουν την κακοποίηση και να ανταποκριθούν αποτελεσματικά όταν συμβαίνει, σεβόμενα παράλληλα την αξιοπρέπεια, την ανεξαρτησία και τα δικαιώματα των ηλικιωμένων.

Η Σκληρή Πραγματικότητα της Κακοποίησης Ηλικιωμένων

Μολονότι δεν υπάρχει πληθώρα δεδομένων για την κακοποίηση των ηλικιωμένων, μία μελέτη από το 2017 αποτελεί μία από τις πιο αξιόπιστες για να αντιληφθούμε τη σοβαρότητα του φαινομένου. Η εν λόγω μελέτη, βασίστηκε σε στοιχεία από 52 μελέτες σε 28 χώρες, συμπεριλαμβανομένων 12 χωρών χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος.

Στα βασικά ευρήματα αυτής της μελέτης συναντάμε τα κάτωθι:

15,7% των ατόμων ηλικίας 60 ετών και άνω υπέστησαν κάποια μορφή κακοποίησης

Σημειώθηκε ότι μόνο 1 στις 24 περιπτώσεις κακοποίησης ηλικιωμένων πιθανώς αναφέρθηκε, εν μέρει επειδή οι ηλικιωμένοι συχνά φοβούνται να αναφέρουν περιπτώσεις κακοποίησης στην οικογένεια, τους φίλους ή τις αρχές

Στις επιμέρους μορφές κακοποίησης, αυτές συνοψίζονται ως εξής: ψυχολογική κακοποίηση (11,6%), οικονομική κακοποίηση (6,8%), παραμέληση (4,2%), σωματική κακοποίηση (2,6%), σεξουαλική κακοποίηση (0,9%)

Το μέλλον, όμως, προβλέπεται δυσοίωνο, καθώς, οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για αύξηση των περιστατικών κακοποίησης ηλικιωμένων. Ειδικότερα, υπάρχει πρόβλεψη, ότι μέχρι το 2050, ο παγκόσμιος πληθυσμός των ατόμων ηλικίας 60 ετών και άνω θα υπερδιπλασιαστεί, από 900 εκατομμύρια το 2015 σε περίπου 2 δισεκατομμύρια, με τη συντριπτική πλειοψηφία των ηλικιωμένων να ζει σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος. Εάν το ποσοστό των θυμάτων κακοποίησης ηλικιωμένων παραμείνει σταθερό, ο αριθμός των θυμάτων θα αυξηθεί ραγδαία λόγω της γήρανσης του πληθυσμού, φτάνοντας τα 320 εκατομμύρια θύματα έως το 2050.

Αναγνώριση Κακοποίησης ενός Ηλικιωμένου

Ένα βασικό κομμάτι της καταπολέμησης του φαινομένου, αποτελεί η αναγνώριση της κακοποίησης. Σημάδια και συμπτώματα που θα πρέπει να θυμάστε, περιλαμβάνουν:

Σημάδια σωματικής κακοποίησης: τραύματα σε διάφορα στάδια επούλωσης, τραύματα σε ασυνήθιστα σημεία, σπασμένα οστά, κατάγματα, γρατζουνιές και δαγκώματα χωρίς εξήγηση.

Σημάδια ψυχολογικής ή συναισθηματικής κακοποίησης: φόβος ή ανησυχία, αποφυγή κοινωνικών συναθροίσεων, υπερβολικά χαμηλή αυτοεκτίμηση, αίσθημα ανικανότητας, ακραίες αλλαγές στη συμπεριφορά.

Σημάδια οικονομικής εκμετάλλευσης: ανεξήγητες οικονομικές συναλλαγές, απώλεια χρημάτων ή περιουσιακών στοιχείων, ξαφνικές αλλαγές σε διαθήκες ή πληρεξούσια έγγραφα, ανεξήγητες οικονομικές δυσκολίες ενώ δεν προκύπτουν σοβαροί λόγοι.

Σημάδια σεξουαλικής κακοποίησης: μώλωπες, τραύματα ή αιμορραγία γύρω ή στα σημεία των γεννητικών οργάνων, διάγνωση ΣΜΝ χωρίς εξήγηση, αίσθημα ντροπής ή ανησυχίας από το ηλικιωμένο άτομο.

Σημάδια παραμέλησης: έλλειψη προσωπικής υγιεινής, ανεξήγητη απώλεια βάρους, ανεξήγητες ασθένειες ή ελλείψεις φαρμάκων, κακές συνθήκες διαβίωσης στην οικία του ηλικιωμένου ατόμου.

Τι να Κάνετε αν Υποψιάζεστε Κακοποίηση Ηλικιωμένου Ατόμου

Στην περίπτωση που υποψιάζεστε ότι ένας ηλικιωμένος υφίσταται κακοποίηση, είναι σημαντικό να λάβετε μέτρα για να τον προστατεύσετε. Μερικές συμβουλές δράσης περιλαμβάνουν:

Μιλήστε με το ηλικιωμένο άτομο σε ασφαλές και ιδιωτικό περιβάλλον

Αφουγκραστείτε πραγματικά αυτά που θα σας πει και δείξτε έμπρακτα ότι μπορείτε να το βοηθήσετε

Καταγράψτε τυχόν σημειώσεις για ανησυχητικά σημάδια που παρατηρήσατε

Αν γνωρίζετε άλλους ανθρώπους που βρίσκονται κοντά στο ηλικιωμένο άτομο, όπως μέλη της οικογένειας ή φίλους, μιλήστε μαζί τους για τις ανησυχίες σας

Συγκεντρώστε περισσότερες πληροφορίες για την κατάσταση

Εφόσον απαιτούνται πιο άμεσα μέτρα για την αντιμετώπιση της κατάστασης, μπορείτε να δράσετε αναλόγως:

• Επικοινωνήστε με τις αρμόδιες αρχές, όπως την αστυνομία, τις κοινωνικές υπηρεσίες η την Εθνική Τηλεφωνική Γραμμή SOS 1065 για αναφορά της κακοποίησης
• Βοηθήστε το θύμα να βρει υποστήριξη, όπως συμβουλευτική, νομική βοήθεια ή καταφύγιο αν χρειάζεται
• Ενθαρρύνετε το ηλικιωμένο άτομο να μιλήσει με έναν επαγγελματία υγείας ή κοινωνικό λειτουργό
• Αν η κακοποίηση είναι άμεση και σοβαρή, βεβαιωθείτε ότι το θύμα είναι ασφαλές
• Εάν χρειαστεί, βοηθήστε το ηλικιωμένο άτομο μετακινηθεί σε ένα ασφαλές μέρος

Πηγές: un.org, worldelderabuseawareness.com, ncea.usc.edu

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

Δολοφονία Δασκαλάκη: Προφυλακίστηκαν οι δύο, διαφωνία για τον 57χρονο πατέρα

Κρήτη: Σοβαρά τραυματισμένοι και οι δύο μετά από τροχαία με πατίνι και μηχανή