Μαργαρίτα Παπανδρέου: Το τελευταίο αντίο από την οικογένεια και τον πολιτικό κόσμο

Το τελευταίο αντίο στη Μαργαρίτα Παπανδρέου, που έφυγε από τη ζωή την Παρασκευή 18 Σεπτεμβρίου σε ηλικία 103 ετών, λένε συγγενείς, φίλοι και άνθρωποι που συμπορεύτηκαν μαζί της στη μακρά δημόσια διαδρομή της.

Η πολιτική κηδεία πραγματοποιείται αυτή την ώρα, στο Α’ Νεκροταφείο Αθηνών, σύμφωνα με την τελευταία ανακοίνωση της οικογένειας. Επικήδειο θα εκφωνήσουν οι γιοι της Μαργαρίτας, Νίκος και Ανδρίκος Παπανδρέου, ο εγγονός της Κώστας Κατσανέβας και εκ μέρους του προέδρου του ΠΑΣΟΚ Νίκου Ανδρουλάκη, ο οποίος απουσιάζει στο εξωτερικό, η Άννα Διαμαντοπούλου.

«Εκ μέρους όλης της οικογένειάς μας, σας ευχαριστώ θερμά που είστε σήμερα εδώ. Η μάνα μας, η Μαργαρίτα, δεν γεννήθηκε Ελληνίδα. Έγινε Ελληνίδα. Αγάπησε βαθιά την Ελλάδα, την υπηρέτησε και αγωνίστηκε γι’ αυτήν», είπε στον αποχεραιτισμό του ο Γιώργος Παπαδρέου.

»Πάνω απ’ όλα, συνδέθηκε με τις Ελληνίδες, που την υιοθέτησαν, την αγκάλιασαν και στάθηκαν δίπλα της στους κοινούς αγώνες για την ισότητα, την αξιοπρέπεια, την απελευθέρωση και την ειρήνη. Αν μας παρακολουθεί σήμερα, είμαι βέβαιος πως χαμογελά. Για τη συγκινητική συμπαράσταση προς την οικογένειά μας και για τα τόσα μηνύματα αγάπης και σεβασμού προς την ίδια και τους αγώνες της».

»Μηνύματα από την Ελλάδα και από όλον τον κόσμο, ιδιαίτερα από τις γυναίκες στην Κύπρο, την Τουρκία και τη Μέση Ανατολή, με τις οποίες πορεύτηκε για την ειρήνη. Σε αυτή τη λιτή τελετή, όπως η ίδια θα ήθελε, θα ακούσουμε δύο λόγια από μέλη της οικογενειας μας και από ανθρώπους αγωνίστηκαν μαζί της», πρόσθεσε συγκινημένος καλώντας -εκ μέρους του ΠΑΣΟΚ- Άννα Διαμαντοπούλου και τη στενή της φίλη, Φωτεινή Σιανού, να μιλήσει για εκείνη.

«Σε ευχαριστούμε μαμά, σε αγαπώ»: Το αντίο του Αντρίκου Παπανδρέου

«Θέλω να μιλήσω στη Μαργαρίτα, στη μαμά μας» είπε στον συγκινητικό επικήδειο για τη μητέρα του, ο γιος της Αντρίκος.

«Μαμά μας έμαθες να αγαπάμε, να αντέχουμε να αναγνωρίζουμε τα λάθη μας, να στεκόμαστε δίπλα τους άλλους και να μην ξεχνάμε τι έχει αξία στη ζωή. Πάνω από όλα μας έμαθες να αγαπάμε τη ζωή και να νοιαζόμαστε βαθιά για τους άλλους ανθρώπους και αυτό θα προσπαθήσουμε να κρατήσουμε ζωντανό μέσα μας» συνέχισε.

«Ακόμα δεν ξέρουμε πως κατάφερνες να δώσεις τόσα σε τόσους ανθρώπους και συγχρόνως να κάνεις εμάς να νιώθουμε ότι τα έχουμε όλα. Σε ευχαριστούμε μαμά, σε αγαπώ», κατέληξε.

«Δεν ήσουν η κλασική γιαγιά»

Ιδιαίτερα συγκινητικός ήταν ο αποχαιρετισμός της Μαργαρίτας Γιώργου Παπανδρέου στη γιαγιά της.

«Αγαπημένη μου γιαγιά, our yiayia, για τον κόσμο ήσουν η Μαργαρίτα Παπανδρέου, μια δυνατή γυναίκα που αγωνίστηκε για την ειρήνη μεταξύ των λαών και για τα δικαιώματα των γυναικών. Ένας αγώνας που παραμένει σήμερα επίκαιρος όσο ποτέ. Εκείνη που μου έλεγε πως εμείς οι γυναίκες πρέπει να αλληλοστηριζόμαστε, να μη σαμποτάρουμε η μία την άλλη», ανέφερε.

«Για μένα ήσουν η γιαγιά μου, δυναμική και ευαίσθητη. Με ρωτούσες για τη δουλειά μου και αν είμαι ευτυχισμένη. Δεν ήσουν η κλασική γιαγιά. Ήσουν μια γιαγιά που μας παρακινούσε να αμφισβητούμε, να αναρωτιόμαστε, να σκεφτόμαστε, να εξελισσόμαστε. Και πάνω απ’ όλα, να χορεύουμε. Η αγαπημένη σου γιορτή ήταν η Ημέρα των Ευχαριστιών.

Χαιρόσουν να μας έχεις όλους μαζί. Θυμάμαι τα μεγάλα τραπέζια, που κρατούσαν ώρες, με συζητήσεις για την πολιτική και τις κοινωνικές αδικίες, αλλά και με χιούμορ και γέλια. Και στο τέλος, χορός», πρόσθεσε η κόρη του Γιώργου Παπανδρέου.

«Αγαπούσες τη θάλασσα όσο τίποτα. Ελπίζω εκεί που πας να κολυμπάς, να την αγναντεύεις, να διαβάζεις και να γράφεις. Να ακούς τους αγαπημένους σου Elvis και Frank Sinatra, αλλά και την Billie Holiday — μια γυναίκα που, μέσα από τη φωνή της, τολμούσε να ακουστεί σε έναν κόσμο που συχνά ήθελε τις γυναίκες σιωπηλές. Κι εγώ θα ακούω το “I’ll Be Seeing You” και θα σε θυμάμαι. Σαν μια υπόσχεση πως θα σε ξαναβρίσκω σε όσα αγαπούσες. Σ’ αγαπώ», είπε με λυγμούς.

Η οικογένεια έχει ζητήσει από όσους επιθυμούν να τιμήσουν τη μνήμη της να μην καταθέσουν στεφάνια αλλά να πραγματοποιήσουν δωρεές στο «Κέντρο Διοτίμα», οργάνωση με πολυετή δράση για την υποστήριξη των γυναικών και την αντιμετώπιση της έμφυλης βίας.

Διαμαντοπούλου: «Της χρωστούμε πολλά»

«Η Μαργαρίτα Παπανδρέου άφησε το αποτύπωμά της στη μεγάλη αλλαγή, στη μεγαλύτερη αλλαγή που έγινε από ιδρύσεως ελληνικού κράτους όσον αφορά τις γυναίκες στην Ελλάδα. Υπήρξε η ιδρύτρια μιας λαϊκής γυναικείας οργάνωσης με 40.000 μέλη, της μεγαλύτερης στην Ευρώπη, που έφτασε σε κάθε χωριό, σε κάθε πόλη, σε κάθε γειτονιά».

»Επίσης, άφησε το αποτύπωμά της στο διεθνές φεμινιστικό και ειρηνιστικό κίνημα και είναι από τις γυναίκες που μνημονεύονται, από τη Σουηδία που ξεκίνησε πρώτη θεσμική φεμινιστική πολιτική ως μία από τις θεμελιώτριές της. Σήμερα την χαιρετούμε, την αποχαιρετούμε και της χρωστούμε πολλά», είπε η Άννα Διαμαντοπούλου.

Ο Γιώργος Παπανδρέου δέχθηκε εκ μέρους όλης της οικογένειας συλλυπητήρια τηλεφωνήματα και μηνύματα από τον Ισπανό πρωθυπουργό και προσωπικό του φίλο Πέδρο Σάντσεθ, ηγετικά στελέχη ευρωσοσιαλιστών και ευρωπαίους αξιωματούχους, καθώς και από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κώστα Τασούλα, την προκάτοχό του Κατερίνα Σακελλαροπούλου, τον πρόεδρο της Βουλής Νικήτα Κακλαμάνη, σύσσωμη την ηγεσία και τα στελέχη του ΠΑΣΟΚ, τον Αλέξη Τσίπρα, τον Αντώνη Σαμαρά, την Ντόρα Μπακογιάννη, πολλούς υπουργούς (Δένδια, Μενδώνη κ.α) και άλλους πολιτικούς και κοινωνικούς παράγοντες.

Ο Λαλιώτης άφησε λουλούδια στους τάφους των Παπανδρέου, Γεννηματά και Αλευρά πριν την κηδεία

Σε μια συμβολική κίνηση λίγο πριν από την πολιτική κηδεία της Μαργαρίτας Παπανδρέου, ο Κώστας Λαλιώτης άφησε ένα λουλούδι στους τάφους του ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ, Ανδρέα Παπανδρέου, του αείμνηστου Γιώργου Γεννηματά, όπου βρίσκεται θαμμένη και η κόρη του, Φώφη Γεννηματά, καθώς και στους τάφους του Γιάννη Αλευρά και του Ζιλ Ντασέν.

Μια ζωή συνδεδεμένη με το γυναικείο κίνημα

Η Μαργαρίτα Παπανδρέου υπήρξε μία από τις πλέον αναγνωρίσιμες προσωπικότητες του ελληνικού γυναικείου κινήματος. Ίδρυσε και διετέλεσε επί οκτώ χρόνια πρόεδρος της Ένωσης Γυναικών Ελλάδας (ΕΓΕ), ενώ είχε ενεργό συμμετοχή στους αγώνες για την ισότητα των φύλων και σε πρωτοβουλίες για την ειρήνη.

Η δράση της συνδέθηκε με μια περίοδο σημαντικών θεσμικών αλλαγών για τις Ελληνίδες, όπως η κατάργηση της προίκας, η καθιέρωση του πολιτικού γάμου, οι αλλαγές στο οικογενειακό δίκαιο και η νομιμοποίηση των αμβλώσεων.

Ο γιος της και πρώην πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου, αποχαιρετώντας τη μητέρα του, αναφέρθηκε σε μια γυναίκα που παρέμεινε «μαχήτρια ως το τέλος», με βαθιά πίστη στη δικαιοσύνη, την ειρήνη και την ισότητα των γυναικών, αλλά και στη μεγάλη οικογενειακή αγκαλιά που, όπως έγραψε, ένωνε παιδιά, εγγόνια και δισέγγονη.

Η Μαργαρίτα Παπανδρέου γεννήθηκε στις ΗΠΑ το 1923 και εγκαταστάθηκε στην Ελλάδα το 1961. Υπήρξε σύζυγος του Ανδρέα Παπανδρέου από το 1951 έως το 1989 και μητέρα του Γιώργου, του Νίκου, της Σοφίας και του Ανδρέα Παπανδρέου.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

Υπάρχει κρυμμένος πλανήτης στο ηλιακό μας σύστημα; Τι απαντούν οι αστρονόμοι

Παγκόσμιο φαινόμενο ο Γιώργος Μαζωνάκης: Ξεπέρασε Μπίλι Άιλις και Κάνιε Γουέστ στη διεθνή κατάταξη