Ο ψεύτης αποκαλύπτεται από τις σωστές ερωτήσεις και όχι από το βλέμμα του

Υπάρχουν συμπεριφορές που θεωρούνται συχνά σημάδια ψεύδους, όπως το να αποφεύγει κάποιος το βλέμμα, να κινεί νευρικά τα χέρια του ή να δαγκώνει τα χείλη του. Η επιστήμη δείχνει ότι η γλώσσα του σώματος δεν αποτελεί αξιόπιστο τρόπο εντοπισμού ενός ψεύτη. Αντίθετα, μεγαλύτερη σημασία έχουν οι απαντήσεις του και ο τρόπος που ανταποκρίνεται σε δύσκολες ερωτήσεις.

Όπως εξηγεί στο Science Focus η Δρ. Σάρον Λιλ, ψυχολόγος στο Πανεπιστήμιο του Πόρτσμουθ και ειδικός στην ανίχνευση ψεύδους, η εξαπάτηση απαιτεί έντονη νοητική προσπάθεια. Ο ψεύτης πρέπει να θυμάται τι έχει ήδη πει, να αποφεύγει τις αντιφάσεις, να παρακολουθεί τον συνομιλητή του και ταυτόχρονα να ελέγχει τη συμπεριφορά του. Έρευνες με μαγνητική τομογραφία δείχνουν επίσης ότι η αλήθεια μπορεί να εμφανίζεται αρχικά αυθόρμητα και στη συνέχεια να καταστέλλεται.

Η πίεση αυτή, όμως, δεν σημαίνει απαραίτητα νευρικές κινήσεις. Μάλιστα, ένας ψεύτης μπορεί να παραμένει πιο ακίνητος, προσπαθώντας να ελέγξει τον εαυτό του.

Οι ερωτήσεις που δυσκολεύουν τον ψεύτη

Μια αποτελεσματική τεχνική είναι να ζητηθεί από κάποιον να αφηγηθεί το ίδιο περιστατικό περισσότερες από μία φορές. Όσοι λένε την αλήθεια μπορούν να προσθέσουν νέες λεπτομέρειες, ενώ όσοι κατασκευάζουν μια ιστορία συχνά την κρατούν σύντομη και σταθερή για να αποφύγουν τις αντιφάσεις.

Ακόμη μεγαλύτερη δυσκολία προκαλεί η αντίστροφη αφήγηση: «Πες μου τι συνέβη, ξεκινώντας από το τέλος». Ένας άνθρωπος που θυμάται πραγματικά ένα γεγονός μπορεί να ανατρέξει στη μνήμη του, ενώ κάποιος που έχει επινοήσει μια ιστορία πρέπει να αναδιατάξει τη σειρά των γεγονότων. Χρήσιμες είναι επίσης οι απρόβλεπτες ερωτήσεις για λεπτομέρειες, όπως η διαρρύθμιση ενός χώρου ή ποιοι βρίσκονταν εκεί. Τέτοιες πληροφορίες είναι δύσκολο να έχουν προετοιμαστεί εκ των προτέρων. 

Σε γενικές γραμμές, το να εντοπιστεί ένας ψεύτης δεν είναι πάντα εύκολο, αλλά δεν είναι και ακατόρθωτο. 

Διαβάστε επίσης 

Στο Met, ένας πάπυρος 2.300 ετών δείχνει μια άλλη «Οδύσσεια»

Λέιζερ εναντίον κουνουπιών: Η νέα τεχνολογία με τεχνητή νοημοσύνη που εντυπωσιάζει την Κίνα