Μια απρόσμενη αλλά ιδιαίτερα αποτελεσματική λύση στην αντιμετώπιση της ερημοποίησης φαίνεται να προσφέρει ένα από τα μεγαλύτερα είδη χελώνας στον κόσμο. Ερευνητές που απελευθέρωσαν εκατοντάδες αφρικανικές γιγάντιες χελώνες σε περιοχές νότια της Σαχάρας διαπίστωσαν ότι τα ζώα συνέβαλαν σημαντικά στην αποκατάσταση της βλάστησης και της τοπικής βιοποικιλότητας.

Τα αποτελέσματα της έρευνας αναδεικνύουν τον σημαντικό ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν ορισμένα είδη στην αναγέννηση υποβαθμισμένων οικοσυστημάτων, ακόμη και στις πιο άνυδρες περιοχές του πλανήτη.

Πώς οι γιγάντιες χελώνες άλλαξαν το τοπίο στη Σαχάρα

Στην περιοχή του Σαχέλ, τη μεταβατική ζώνη ανάμεσα στη Σαχάρα και τις σαβάνες της Αφρικής, οι ακραίες θερμοκρασίες και η έλλειψη υγρασίας δυσκολεύουν την ανάπτυξη βλάστησης.

Για την αντιμετώπιση του προβλήματος, επιστήμονες απελευθέρωσαν περίπου 500 χελώνες του είδους Centrochelys sulcata, γνωστές και ως αφρικανικές χελώνες με προέκταση. Πέντε χρόνια αργότερα, δορυφορικές εικόνες κατέγραψαν σημαντική αύξηση της βλάστησης σε περιοχές όπου προηγουμένως κυριαρχούσε η ξηρασία.

Η χελώνα των 100 κιλών που λειτουργεί ως «φυσικός εκσκαφέας»

Η Centrochelys sulcata θεωρείται η μεγαλύτερη χελώνα ξηράς της Αφρικής και μία από τις μεγαλύτερες παγκοσμίως. Τα αρσενικά άτομα μπορούν να ξεπεράσουν τα 100 κιλά, ενώ διαθέτουν μια ιδιαίτερα σημαντική ικανότητα: σκάβουν βαθιά λαγούμια στο έδαφος.

Τα λαγούμια αυτά φτάνουν σε βάθος έως και 15 μέτρων και λειτουργούν ως φυσικά καταφύγια απέναντι στις ακραίες θερμοκρασίες.

Παράλληλα, η σκαπτική δραστηριότητα των χελωνών:

• Βελτιώνει τον αερισμό του εδάφους.
• Επιτρέπει στο νερό της βροχής να διεισδύει βαθύτερα.
• Αυξάνει τη συγκράτηση υγρασίας.
• Δημιουργεί ευνοϊκές συνθήκες για τη βλάστηση.

Το παράδειγμα της Σενεγάλης

Η συμβολή των χελωνών στην αποκατάσταση οικοσυστημάτων δεν είναι νέα ανακάλυψη.

Από το 1992, η περιβαλλοντική οργάνωση S.O.S. (Save Our Sulcata) υλοποιεί προγράμματα προστασίας, αναπαραγωγής και επανένταξης του είδους στη Σενεγάλη.

Στο καταφύγιο Village des Tortues στο Noflaye φιλοξενούνται περισσότερες από 300 χελώνες, ενώ αρκετές έχουν ήδη επιστρέψει στο φυσικό τους περιβάλλον, συμβάλλοντας στη βελτίωση των τοπικών οικοσυστημάτων.

Πώς επιστρέφει η βλάστηση στις άνυδρες περιοχές

Τα λαγούμια και οι σωροί χώματος που δημιουργούν οι χελώνες σχηματίζουν μικροπεριβάλλοντα με αυξημένη υγρασία και σταθερότερες συνθήκες θερμοκρασίας.

Σε αυτές τις περιοχές μπορούν να βλαστήσουν σπόροι που μεταφέρονται από τον άνεμο ή βρίσκονται ήδη στο έδαφος, δημιουργώντας νέες εστίες βλάστησης.

Με την πάροδο του χρόνου:

• Εμφανίζονται περισσότερα φυτά.
• Αυξάνεται η παρουσία εντόμων και μικροοργανισμών.
• Επιστρέφουν πουλιά και μικρά ζώα.
• Ενισχύεται η βιοποικιλότητα της περιοχής.

Οι πράσινες αυτές ζώνες έχουν γίνει πλέον ορατές ακόμη και από δορυφορικές λήψεις.

Ελπίδα για την αντιμετώπιση της ερημοποίησης

Οι επιστήμονες καταγράφουν ποσοστά επιβίωσης που ξεπερνούν το 80% στις ομάδες χελωνών που παρακολουθούνται, γεγονός που ενισχύει τις ελπίδες για την περαιτέρω αξιοποίηση του είδους σε προγράμματα περιβαλλοντικής αποκατάστασης.

Τα ευρήματα δείχνουν ότι η φύση μπορεί να προσφέρει αποτελεσματικές λύσεις απέναντι στην ερημοποίηση και την κλιματική αλλαγή, με έναν απροσδόκητο σύμμαχο: τη γιγάντια αφρικανική χελώνα.

Γιατί η ανακάλυψη θεωρείται σημαντική

Καθώς η ερημοποίηση επηρεάζει ολοένα και περισσότερες περιοχές του πλανήτη, οι επιστήμονες αναζητούν βιώσιμες και χαμηλού κόστους λύσεις για την αποκατάσταση των οικοσυστημάτων.

Η περίπτωση της Centrochelys sulcata αποδεικνύει ότι η προστασία και επανεισαγωγή ορισμένων ειδών μπορεί να λειτουργήσει ως φυσικός μηχανισμός αναγέννησης του περιβάλλοντος, συμβάλλοντας τόσο στην επιστροφή της βλάστησης όσο και στην ενίσχυση της βιοποικιλότητας.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Καστελόριζο: Ανακαλύφθηκε νέο είδος εντόμου σε σπηλιά – Το όνομά του εμπνεύστηκε από τον «Άρχοντα των Δακτυλιδιών»

Το μυστήριο του Τριγώνου των Βερμούδων «λύθηκε» καθώς ειδικός «εξηγεί» τις εξαφανίσεις πλοίων

Ελπίδα για τους ασθενείς: Πειραματικό εμβόλιο κατά του καρκίνου μπορεί να εξαφανίσει όγκους