Η ηφαιστειακή δραστηριότητα στη Σαντορίνη αρχίζει πριν από περίπου 2 εκατομμύρια χρόνια, όταν οι πρώτες εκρήξεις δημιούργησαν την αρχική μορφή του νησιού. Σταδιακά, το ηφαίστειο υπήρξε υπεύθυνο για τις συνεχείς εκρήξεις που σχημάτισαν τα διάφορα νησιά της Σαντορίνης, καθώς και τη διάσημη καλντέρα.

Η πιο σημαντική και καταστροφική ηφαιστειακή έκρηξη στην ιστορία της Σαντορίνης συνέβη γύρω στο 1600 π.Χ., η οποία θεωρείται μία από τις πιο ισχυρές εκρήξεις που έχουν καταγραφεί στην ιστορία της Γης. Αυτή η έκρηξη κατέστρεψε τον αρχαίο πολιτισμό της Θήρας (γνωστός και ως Μινωικός πολιτισμός), που ήταν ήδη σε μεγάλη ακμή. Οι συνέπειες αυτής της έκρηξης, που περιλάμβαναν την απελευθέρωση τεράστιων ποσοτήτων ηφαιστειακής τέφρας και τη δημιουργία μιας μεγάλης θαλάσσιας καταβόθρας (καλντέρας), επηρέασαν ολόκληρη την περιοχή του Αιγαίου και ενδεχομένως συντέλεσαν στην κατάρρευση του Μινωικού πολιτισμού.

Στη διάρκεια των επόμενων αιώνων, το ηφαίστειο παρουσίασε περιοδική δραστηριότητα με διάφορες εκρήξεις. Στην αρχή του 19ου αιώνα, το ηφαίστειο του Νέου Καστελιού (στην καλντέρα της Σαντορίνης) ξαναενεργοποιήθηκε και δημιουργήθηκε μια νέα νησίδα, γνωστή ως "Νέα Καλντέρα". Η ηφαιστειακή δραστηριότητα συνεχίστηκε για αρκετές δεκαετίες, με εκρήξεις που συνέβαλαν στο σχηματισμό νέων νησίδων και τη συνεχιζόμενη δραστηριότητα του ηφαιστείου. 

Η τελευταία έκρηξη στη Νέα Καμένη ήταν τη δεκαετία του 1950, ωστόσο λίγα χρόνια πριν, στη δεκαετία του 1920 είχε σημειωθεί κι άλλη δραστηριότητα. Μάλιστα από την έκρηξη του 1925 δημιουργήθηκαν νέες νησίδες με τη Σαντορίνη να παίρνει τη μορφή που έχει σήμερα. 

Πρόσφατα ο καθηγητής Τριαντάφυλλος Σολδάτος, ανάρτησε το παραπάνω εντυπωσιακό βίντεο που παρουσιάζει τις εκρήξεις του ηφαιστείο το 1925. Οπως επισημαίνεται η καταγραφή σε φιλμ έγινε από τον καθηγητή Ορυκτολογίας Γεώργιο Γεωργαλά και προέρχεται από το αρχείο Εργαστηρίου Ορυκτολογίας-Γεωλογίας του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών.

Σημειώνει δε στην ανάρτηση που συνοδεύει το βίντεο πως: «Η δραστηριότητα άρχισε τον Αύγουστο του 1925 στην περιοχή των Κόκκινων Νερών με αύξηση της θερμοκρασίας της θάλασσας, έντονη αλλαγή στο χρώμα των νερών και ταυτόχρονη καθίζηση των ανατολικών ακτών της Νέας Καμένης. Πολύ γρήγορα εμφανίστηκαν πίδακες νερού και υδρατμών και οι πρώτες λάβες. Λίγο αργότερα η δραστηριότητα μετατοπίστηκε 200 μ. νοτιοδυτικά σχηματίζοντας τον θόλο και τους κρατήρες της Δάφνης, όνομα προς τιμήν του πρώτου πολεμικού πλοίου που κατέφτασε μετά την έκρηξη. Ακολούθησε μια εκρηκτική φάση με ισχυρές φρεατομαγματικές εκρήξεις που σχημάτιζαν εκρηκτικές στήλες από στάχτη και ηφαιστειακές βολίδες ύψους έως 3,2 χλμ. Η φάση αυτή συνεχίστηκε μέχρι τον Ιανουάριο του 1926, οπότε και σταμάτησε για τέσσερις μήνες. Τον Μάιο του 1926 μία σύντομη δραστηριότητα παρήγαγε φρεατικές εκρήξεις συνοδευόμενες από μικρές πυροκλαστικές ροές.

Ακολούθησε μια δεύτερη παύση για ενάμισι χρόνο, την οποία διαδέχτηκε τον Ιανουάριο του 1928 μία έντονη εκρηκτική φάση από τέσσερις ισχυρές φρεατομαγματικές εκρήξεις. Επακόλουθη εκρηκτική και εκχυτική διαδικασία σχημάτισε έναν νέο θόλο λάβας, τον Ναυτίλο, που πήρε το όνομά του από το ομώνυμο υποβρύχιο στο μυθιστόρημα του Ιουλίου Βερν «20.000 λεύγες κάτω από τη θάλασσα», όταν αυτό αναδύθηκε στα νερά της Σαντορίνης. Ο θόλος αυτός δεν φαίνεται σήμερα, διότι καλύφθηκε από τις λάβες της επόμενης έκρηξης του 1939-1941. Στο τέλος της έκρηξης του 1925-1928 ο όγκος της λάβας, που υπολογίστηκε στα 100.000.000 κυβικά μέτρα, σχημάτισε δύο βραχίονες επιφάνειας 0,8 τετρ.χλμ. περίπου που περιέβαλαν τη Μικρή Καμένη και την ένωσαν με τη Νέα Καμένη.»

Ο μεγαλύτερος σεισμός του 20ου αιώνα σε ολόκληρη την Ευρώπη

Το 1956 σημειώθηκε στην Σαντορίνη σεισμός μεγέθους 7,5 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ που άφησε πίσω του 53 νεκρούς και πάνω από 100 τραυματίες. Ο σεισμός της 9ης Ιουλίου του 1956 χαρακτηρίστηκε ως ένας από τους μεγαλύτερους σεισμούς του 20ου αιώνα και σχεδόν ισοπέδωσε τη Σαντορίνη προκαλώντας έκρηξη του ηφαιστείου της Θήρας και τεράστιο παλιρροϊκό κύμα.

Το τσουνάμι έφθασε τα 25μ. στη νοτιοανατολική ακτή της Αμοργού, τα 20μ. στη βορειοδυτική ακτή της Αστυπάλαιας και τα 10μ. στη Φολέγανδρο, ενώ ήταν ασθενέστερο σε άλλες ακτές του Νοτίου Αιγαίου μέχρι και τη Σμύρνη. Το τσουνάμι, με τις εντυπωσιακές του δυνάμεις, έφτασε μέχρι τα παράλια της Κρήτης, προκαλώντας πολλές καταστροφές.

Από το τσουνάμι μία γυναίκα έχασε τη ζωή της στην Κάλυμνο, σύμφωνα με τα δημοσιεύματα της εποχής. Το τσουνάμι εξασθενημένο έφθασε μέχρι την Καλαμάτα και κατέστρεψε πολλές μικρές βάρκες που βρίσκονταν στο λιμάνι. 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Σεισμός: Πως επηρεάζει την ψυχολογία μας - Οι "σωτήριες" κινήσεις που πρέπει να κάνετε