Η σάτιρα ανέκαθεν αποτελούσε αναπόσπαστο κομμάτι του πολιτικού διαλόγου, από τις αριστοφανικές κωμωδίες μέχρι τα σημερινά memes στα κοινωνικά δίκτυα. 

Στο πλαίσιο μιας προεκλογικής εκστρατείας, η σάτιρα δεν είναι απλώς ψυχαγωγία είναι ένα στρατηγικό όπλο που μπορεί να αποδομήσει έναν αντίπαλο κόμμα ή  έναν υποψήφιο. 

Η σάτιρα λειτουργεί αποτελεσματικά όταν καταφέρνει να αναδείξει μια «κρυμμένη» αλήθεια ή μια αντίφαση του αντιπάλου με τρόπο που η τυπική πολιτική ρητορική αδυνατεί. 

Ένα εύστοχο σατιρικό σχόλιο μπορεί να «κολλήσει» μια αρνητική ετικέτα σε έναν υποψήφιο, η οποία τον ακολουθεί μέχρι την κάλπη. Όταν το χιούμορ χρησιμοποιείται σωστά, μειώνει το κύρος του αντιπάλου, καθιστώντας τα επιχειρήματά του λιγότερο σοβαρά στα μάτια της κοινής γνώμης.

Η σάτιρα φέρνει καρπούς υπό συγκεκριμένες συνθήκες.

Όταν στοχεύει στο Συναίσθημα γιατί το γέλιο δημιουργεί μια αίσθηση οικειότητας και κοινότητας.  Αν ένας υποψήφιος χρησιμοποιήσει τη σάτιρα ή ακόμα και την αυτοσαρκαζόμενη διάθεση, μπορεί να σπάσει τον "πάγο" με το εκλογικό σώμα, ειδικά με τους νέους. 

Σε σωστό χρόνο γιατί η σάτιρα πρέπει να αντανακλά το τρέχον κοινωνικό κλίμα.  Αν η κοινωνία είναι οργισμένη, η υπερβολικά ανάλαφρη σάτιρα μπορεί να θεωρηθεί προσβλητική. Να είναι αληθινή γιατί η πιο επιτυχημένη σάτιρα βασίζεται σε μια δόση αλήθειας.  Αν η κριτική είναι παντελώς ανυπόστατη, μετατρέπεται σε απλή λασπολογία και χάνει τη δύναμή της. Παρά την αποτελεσματικότητά της, η σάτιρα είναι δίκοπο μαχαίρι. 

Αν θεωρηθεί κακόβουλη, υπερβολικά επιθετική ή αν προσβάλει ευαίσθητες κοινωνικές ομάδες, μπορεί να προκαλέσει αντίθετα αποτελέσματα, πλήττοντας την αξιοπιστία αυτού που τη χρησιμοποιεί. 

Επίσης, η υπερβολική χρήση της μπορεί να οδηγήσει σε έναν «ευτελισμό» του πολιτικού λόγου, όπου η ουσία των προγραμμάτων χάνεται πίσω από τα αστεία. Η μονόπλευρη σάτιρα, αποκλειστικότητα του καιρού μας, όταν δηλαδή ένα κόμμα ή ένα πρόσωπο γίνεται ο μοναδικός στόχος της και ως το απόλυτο όπλο  εξόντωσης της, συχνά φέρνει τα αντίθετα αποτελέσματα.

Συσπειρώνει τους οπαδούς του κόμματος, θεωρούν "μαύρη προπαγάνδα" τα λεγόμενα και προσέρχονται μαζικά στην κάλπη, δίνοντας την δική τους απάντηση.

Η μονόπλευρη σάτιρα αποδίδει μόνο όταν γίνεται με λεπτό, χειρουργικό τρόπο και σποραδικά. Διαφορετικά κινδυνεύει να ηρωοποίηση τον στόχο και να εκθέσει τον εμπνευστή της ως εμμονικό και προκατειλλημένο και το Μέσον που τον φιλοξενεί, συνένοχο.

Η σάτιρα είναι δίκοπο μαχαίρι  και θέλει προσοχή για να μη γυρίσει μπούμεραγκ!

*Ο Θανάσης Παπαμιχαήλ είναι Επικοινωνιολόγος-Συγγραφέας Οδηγών Πολιτικής Αυτοβελτίωσης (Σ.Ο.Π.Α.)

Τα άρθρα που δημοσιεύονται στην κατηγορία «Απόψεις» εκφράζουν τον/την συντάκτη/τριά τους και οι θέσεις δεν συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη του ekriti.gr

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Τα "μοιραία" λάθη των υποψήφιων Βουλευτών! του Θανάση Παπαμιχαήλ*