Υπάρχουν στιγμές που δεν ανήκουν σε κανέναν. Δεν είναι για μετάδοση, δεν είναι για αναπαραγωγή, δεν είναι για κατανάλωση. Είναι στιγμές ιερές, ωμές, ανθρώπινες. Στιγμές που κανείς δεν εύχεται να ζήσει – μια μάνα να αντικρίζει νεκρό το παιδί της και ο κόσμος, όπως τον ήξερε, τελειώνει.
Κι όμως, αυτές οι στιγμές βρίσκουν τον δρόμο τους στο διαδίκτυο.
Απόψε, ένα τέτοιο βίντεο κυκλοφόρησε ευρέως: μια γυναίκα, διαλυμένη, ουρλιάζει «το παιδί μου» μπροστά στο άψυχο σώμα του γιου της, θύμα μιας στυγερής δολοφονίας. Δεν είναι απλώς μια είδηση. Είναι ένας ανθρώπινος σπαραγμός, καταγεγραμμένος και προσφερόμενος σε κοινή θέα.
Κάπου, ανάμεσα στους τίτλους και τα «δείτε το βίντεο», χάνεται κάτι ουσιαστικό: η αξιοπρέπεια του πόνου.
Η δημοσιογραφία έχει καθήκον να ενημερώνει. Να φωτίζει τα γεγονότα, να αναδεικνύει την αλήθεια, να θέτει ερωτήματα. Όχι να μετατρέπει τον ανθρώπινο πόνο σε θέαμα. Όχι να μετατρέπει μια μάνα που θρηνεί σε «περιεχόμενο». Γιατί εκεί, η ενημέρωση σταματά και αρχίζει η εκμετάλλευση.
Κάθε τέτοιο βίντεο δημιουργεί μια λεπτή, αλλά επικίνδυνη μετατόπιση: από τη συμπόνια στη συνήθεια. Από το σοκ στην κατανάλωση. Από τον άνθρωπο στο «κλικ». Και όσο περισσότερο εκτίθενται τέτοιες στιγμές, τόσο περισσότερο χάνεται η ευαισθησία μας. Ο πόνος γίνεται εικόνα. Και η εικόνα γίνεται απλώς άλλη μία ανάρτηση.
Αν αυτή η γυναίκα ήταν η μητέρα μας; Αν αυτός ο σπαραγμός ανήκε σε κάποιον δικό μας άνθρωπο; Θα αντέχαμε να γίνει viral; Θα δεχόμασταν να μετρηθεί σε προβολές; Η απάντηση είναι προφανής.
Και όμως, όταν πρόκειται για «άλλον», τα όρια μοιάζουν να χαλαρώνουν. Σαν να ξεχνάμε ότι ο πόνος δεν γίνεται λιγότερο πραγματικός επειδή δεν μας αφορά άμεσα. Σαν να ξεχνάμε ότι πίσω από κάθε «είδηση» υπάρχει μια ζωή που διαλύθηκε.
Δεν είναι θέμα λογοκρισίας. Είναι θέμα μέτρου. Και κυρίως, είναι θέμα σεβασμού!
Και κάπου εδώ, η ευθύνη δεν ανήκει μόνο σε όσους δημοσιεύουν, αλλά και σε όσους καταναλώνουν. Σε όλους εμάς που, έστω από περιέργεια, πατάμε «play».
Ίσως, τελικά, το πραγματικό ερώτημα να μην είναι πόσα κλικ αξίζει ο σπαραγμός μιας μάνας. Αλλά πόσα κλικ χρειάζονται για να χάσουμε την ανθρωπιά μας.