Αφιερωματα

H μεγαλύτερη μέρα του έτους και η πρώτη επίσημη μέρα του καλοκαιριού

αγάπη έρωτας καλοκαιρι

Η σημερινή Κυριακή είναι η μεγαλύτερη μέρα του 2020, αλλά και η πρώτη επίσημη μέρα του καλοκαιριού, καθώς το βράδυ του Σαββάτου λίγο μετά τα μεσάνυχτα (στις 00:43 ώρα Ελλάδας) έλαβε χώρα το θερινό ηλιοστάσιο. Από την άλλη, σήμερα είναι η πρώτη μέρα του χειμώνα στο νότιο ημισφαίριο. Από εδώ και πέρα, στο βόρειο ημισφαίριο οι μέρες θα μικραίνουν σταδιακά, στην αρχή ανεπαίσθητα και από τον Αύγουστο πιο αισθητά, ενώ οι νύχτες θα μεγαλώνουν αντίστοιχα.

Ο Ήλιος «στέκεται» σήμερα στο βορειότερο σημείο του στον ουρανό, όπως τον παρατηρεί κάποιος από το βόρειο ημισφαίριο του πλανήτη μας, όπου βρίσκεται και η Ελλάδα. Όμως στο άνω άκρο του ημισφαιρίου μας, στη βόρεια Σκανδιναβία πάνω από τον Αρκτικό κύκλο, σήμερα δεν θεωρείται η αρχή αλλά μάλλον το μέσο του καλοκαιριού, καθώς στη διάρκεια του θερινού ηλιοστασίου υπάρχει το φαινόμενο του «ήλιου του μεσονυκτίου».

Τα ηλιοστάσια και οι ισημερίες, που ορίζουν αστρονομικά τη διάρκεια των εποχών του έτους, συμβαίνουν επειδή οι ημέρες του έτους δεν έχουν ίση διάρκεια μεταξύ τους. Η αιτία είναι ότι η Γη περιφέρεται γύρω από τον Ήλιο και ο άξονας περιστροφής της παρουσιάζει κλίση σχεδόν 23,4 μοιρών. Αν δεν υπήρχε αυτή η κλίση, δεν θα υπήρχαν οι εποχές και η μέρα θα διαρκούσε πάντα 12 ώρες, ενώ ο Ήλιος θα ακολουθούσε κάθε μέρα το ίδιο «μονοπάτι» πάνω από τη Γη.

Εξαιτίας όμως της κλίσης του άξονα περιστροφής, τη μισή χρονιά (από την εαρινή έως την φθινοπωρινή ισημερία) το βόρειο ημισφαίριο «γέρνει» προς τον Ήλιο, με αποκορύφωμα στο θερινό ηλιοστάσιο το οποίο συμβαίνει μεταξύ της 20ής και της 22ας Ιουνίου, ενώ την άλλη μισή χρονιά το νότιο ημισφαίριο «γέρνει» περισσότερο προς τον Ήλιο, με αποκορύφωμα στο χειμερινό ηλιοστάσιο.

Σύμφωνα με την αστροφυσικό Φιόρη-Αναστασία Μεταλληνού του Εθνικού Αστεροσκοπείο Αθηνών, στον 5ο αι. π.Χ. ο αστρονόμος Μέτωνας, παρατηρώντας από τον λόφο της Πνύκας στην Αθήνα την κίνηση του Ήλιου κατά τη διάρκεια του έτους, υπολόγισε με μεγάλη ακρίβεια τη διάρκεια των εποχών. Το όργανο που χρησιμοποίησε ονομάζονταν ηλιοτρόπιο, του οποίου διασώζεται η βάση του και μπορεί κανείς να τη δει στον λόφο της Πνύκας.

Ο Μέτωνας είχε παρατηρήσει ότι κατά το θερινό ηλιοστάσιο ο Ήλιος ανέτειλε πάνω από τον Λυκαβηττό, καθώς τον παρατηρούσε από το αρχαίο παρατηρητήριο του στην Πνύκα. Έξι μήνες αργότερα, κατά το χειμερινό ηλιοστάσιο, τον παρατηρούσε να ανατέλλει από την κορυφή του Υμηττού. Σύμφωνα με το Αττικό ημερολόγιο, το έτος ξεκινούσε στην αρχαία Αθήνα μετά το θερινό ηλιοστάσιο. Είχε 12 μήνες, αφιερωμένους έναν σε κάθε θεό, με κάθε μήνα να ξεκινά με τη Νέα Σελήνη.

Από την άλλη, ο Ερατοσθένης, σημαντικός μαθηματικός και γεωγράφος του 3ου αι. π.Χ., είχε την ιδέα, χρησιμοποιώντας τη θέση του Ηλίου στο θερινό ηλιοστάσιο, να πραγματοποιήσει ένα πείραμα σε δυο διαφορετικές πόλεις της Αιγύπτου και να υπολογίσει την περίμετρο της Γης.

Αφιερωματα

Εορτολόγιο 20 Οκτωβρίου: Σήμερα γιορτάζει ο Άγιος Γεράσιμος ο εν Κεφαλληνία

Αγιος Γερασιμος

Ο Άγιος Γεράσιμος ο Νοταράς είναι άγιος της ανατολικής Ορθοδόξου Εκκλησίας και γνωστός ως πολιούχος άγιος της Κεφαλονιάς. Γεννήθηκε στα Τρίκαλα Κορινθίας το 1506.

Ο Άγιος Γεράσιμος εκοιμήθη την 15η Αυγούστου του 1579

Επειδή την ημέρα αυτή γιορτάζεται η κοίμηση της Θεοτόκου, η γιορτή του Άγιου Γεράσιμου είναι ακριβώς την επόμενη μέρα. Ο Άγιος Γεράσιμος γιορτάζεται επίσης και στις 20 Οκτωβρίου, η οποία μέρα αποτελεί και επίσημη αργία στο νησί της Κεφαλονιάς. Η πρώτη ανακομιδή του σώματος του Αγίου Γεράσιμου έγινε 2 χρόνια και 2 μήνες μετά την κοίμηση του, στις 20 Οκτωβρίου του 1581, ενώ οι Ενετοί όμως θορυβημένοι από την αφθαρσία του σώματος του ζήτησαν να ταφεί ξανά ώστε να συμπληρωθούν τα 3 χρόνια.

Το σκίνωμα του Αγ. Γερασίμου
Το σκίνωμα του Αγ. Γερασίμου

Η δεύτερη ανακομιδή του σώματος γίνεται μετά από 6 μήνες και το αποτέλεσμα είναι το ίδιο. Γι’ αυτό το λόγο θεσπίστηκε η κυριώνυμος εορτή του Άγιου Γεράσιμου στις 20 Οκτωβρίου και όχι στις 15 Αυγούστου. Η Μονή του Αγίου Γερασίμου Κεφαλονιάς βρίσκεται στο οροπέδιο των Ομαλών και αποτελεί το σπουδαιότερο θρησκευτικό μνημείο του νησιού. Ιδρύθηκε το 1560 από τον ίδιο τον Άγιο Γεράσιμο, που λίγο μετά το θάνατό του, ανακηρύχθηκε πολιούχος της Κεφαλονιάς!

Λίγα λόγια για τη ζωή του Αγίου Γερασίμου

Ο Άγιος Γεράσιμος ήταν γόνος της αριστοκρατικής οικογένειας των Νοταράδων. Γεννήθηκε στα Τρίκαλα Κορινθίας το 1506. Οι γονείς του ονομάζονταν Δημήτριος και Καλή. Το πραγματικό του όνομα κανείς δε γνωρίζει με σιγουριά. Ο προπάππος του Λουκάς Νοταράς, υπήρξε ο τελευταίος πρωθυπουργός του Βυζαντίου και είχε συγγένεια – από το σόι της μητέρας του, με το Κωνσταντίνο Παλαιολόγο – το τελευταίο αυτοκράτορα. Ο νεαρός Νοταράς, αφού σπούδασε στα καλύτερα ιδρύματα της εποχής (στη Ζάκυνθο), περιόδευσε και σε όλους τους ιερούς τόπους της Ελλάδας. Κατόπιν πήγε στη Κωνσταντινούπολη, όπου και προσκύνησε τους τάφους των προγόνων του. Έγινε μοναχός στο Άγιο Όρος (σώζεται μέχρι σήμερα και το σπήλαιο που ασκήτευε στην έρημο της Καψάλας). Στους Αγίους Τόπους χειροτονείται Αρχιμανδρίτης και παρέμεινε για 12 χρόνια, υπηρετώντας στο ναό της Αναστάσεως. Λάτρης της ησυχίας έφυγε από εκεί και πέρασε στη Κρήτη, για να καταλήξει μετά στη Ζάκυνθο, όπου και παρέμεινε για ένα περίπου χρόνο.
Στη Κεφαλονιά επιστρέφει το 1555 και ασκητεύει σε ένα σπήλαιο στη περιοχή Λάσση, κοντά στο Αργοστόλι. Στα Ομαλά πηγαίνει 5 χρόνια μετά, όπου και ανακαινίζει το ξωκλήσι της Κοιμήσεως της Θεοτόκου και ιδρύει γυναικεία κοινοβιακή Μονή που την ονομάζει Νέα Ιερουσαλήμ. Χαρακτηριστική έμεινε η φράση του: «Τεκνία ειρηνεύετε εν εαυτοίς και μη τα υψηλά φρονείτε».

Το Ιερό Σπήλαιο του Αγίου Γερασίμου
Το Ιερό Σπήλαιο του Αγίου Γερασίμου

Ασκήτεψε στη Ζάκυνθο

Στη Ζάκυνθο ο Άγιος Γεράσιμος ασκήτεψε σε μια σπηλιά στον Άγιο Νικόλα Γερακαρίου όπου μέχρι σήμερα οι Ζακυνθινοί την ονομάζουν του Αγίου Γερασίμου. Υπάρχουν αναφορές ότι μπορεί να εφημέρευσε στην εκκλησία του Αγίου Λαζάρου. Την ίδια εποχή αυτή έχει γεννηθεί στη Ζάκυνθο και ο Άγιος Διονύσιος και κάποια παράδοση θέλει να τον έχει βαφτίσει ο άγιος Γεράσιμος. Πάντως το σίγουρο είναι ότι ο Άγιος Διονύσιος επηρεάστηκε από την προσωπικότητα του Άγιου Γεράσιμου που ήταν ήδη πολύ γνωστός στο νησί. Η εποχή της Ενετικής κυριαρχίας είναι δύσκολη και από θρησκευτική άποψη καθώς η καθολική εκκλησία προσπαθεί να αποκτήσει πιστούς από τον ντόπιο πληθυσμό. Ο Άγιος Γεράσιμος αποφασίζει να πάει στη Κεφαλονιά. Ασκητεύει πάλι σε σπήλαιο κοντά στο Αργοστόλι.

Στο σπήλαιο έμεινε για 5 χρόνια και 11 μήνες οπότε αποφασίζει να εγκατασταθεί στη περιοχή των ομαλών στους πρόποδες του Αίνου και να ιδρύσει ένα μοναστήρι. Εκεί αρχίζουν να συρρέουν οι πιστοί για να ακούσουν τη διδασκαλία του. Στη περιοχή των Ομαλών υπήρχε ένα ερημοκλήσι αφιερωμένο στην κοίμηση της Θεοτόκου το οποίο παραχώρησε στον Άγιο Γερασιμο μαζί με τα γύρω κτήματα, ο ιερέας της περιοχής Γεώργιος Βάλσαμος το 1561. Ο Άγιος ιδρύει μοναστήρι με το όνομα Νέα Ιερουσαλήμ με την άδεια και την ευλογία του επίσκοπου του νησιού Παχώμιου Μακρή. Από τότε η φήμη του εξαπλώνεται σε όλο το χριστιανικό κόσμο. Μετά από αίτηση του το πατριαρχείο θέτει η μονή υπό την υψηλή του προστασία.

ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΣΗΜΕΡΑ

Ποιος γιορτάζει σήμερα, 20 Οκτωβρίου

ΕΦΚΑ: Ιδιώτες και στην έκδοση επικουρικών συντάξεων

Κρήτη - κορωνοϊός: Από τα υψηλότερα ποσοστά εμβολιασμών στη χώρα

 

ESPA BANNER