Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο όταν πατάμε ξανά και ξανά αναβολή στο ξυπνητήρι

Η συνήθεια να πατάμε επανειλημμένα το κουμπί της αναβολής στο ξυπνητήρι θεωρείται εδώ και χρόνια επιβαρυντική για τον ύπνο. Ωστόσο, επιστημονική μελέτη του Πανεπιστημίου της Στοκχόλμης, που δημοσιεύθηκε το 2023 στο Journal of Sleep Research, δείχνει ότι τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά.

Το φαινόμενο που εξηγεί τη δυσκολία να σηκωθούμε το πρωί ονομάζεται sleep inertia (αδράνεια ύπνου). Πρόκειται για τη μεταβατική περίοδο μετά την αφύπνιση, κατά την οποία η συγκέντρωση, η προσοχή και η ταχύτητα αντίδρασης παραμένουν προσωρινά μειωμένες. Μπορεί να διαρκέσει λίγα λεπτά ή περισσότερο, ιδιαίτερα όταν δεν έχουμε κοιμηθεί αρκετά.

Τι έδειξε η επιστημονική έρευνα

Στην έρευνα συμμετείχαν αρχικά περισσότεροι από 1.700 άνθρωποι, ενώ στη συνέχεια 31 άτομα που συνήθιζαν να χρησιμοποιούν το snooze εξετάστηκαν σε εργαστηριακές συνθήκες.

Οι ερευνητές συνέκριναν δύο τρόπους αφύπνισης: το άμεσο ξύπνημα και τη χρήση αναβολής για συνολικά 30 λεπτά.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το snooze δεν επιδείνωσε σημαντικά τη διάθεση, την υπνηλία ή τα επίπεδα κορτιζόλης. Αντίθετα, σε ορισμένες γνωστικές δοκιμασίες οι συμμετέχοντες που χρησιμοποίησαν την αναβολή είχαν ελαφρώς καλύτερες επιδόσεις αμέσως μετά το τελικό ξύπνημα.

Παράλληλα, η πρακτική περιόρισε την πιθανότητα αφύπνισης από βαθύ ύπνο. Οι ερευνητές, ωστόσο, επισημαίνουν ότι το μικρό δείγμα δεν επιτρέπει γενικεύσεις για όλους.

Τα δέκα λεπτά αναβολής προσφέρουν πραγματική ξεκούραση;

Τα σύντομα διαστήματα ανάμεσα στα ξυπνητήρια δεν ισοδυναμούν με έναν ολοκληρωμένο κύκλο ύπνου. Επομένως, δεν μπορούμε να θεωρούμε ότι με δύο ή τρεις αναβολές αναπληρώνουμε ουσιαστικά τον ύπνο που χάσαμε.

Για ορισμένους ανθρώπους, οι διαδοχικές αφυπνίσεις λειτουργούν ως σταδιακή μετάβαση στην εγρήγορση. Για άλλους, οι επαναλαμβανόμενες διακοπές μπορεί να προκαλούν μεγαλύτερη δυσφορία.

Το σημαντικότερο, πάντως, είναι η συνολική διάρκεια του ύπνου. Οι περισσότεροι ενήλικες χρειάζονται περίπου 7-9 ώρες κάθε βράδυ, ενώ η συστηματική έλλειψή τους δεν μπορεί να αντισταθμιστεί με λίγα λεπτά αναβολής.

Πότε πρέπει να περιορίσουμε το snooze

Δεν υπάρχει επιστημονική απόδειξη ότι όλοι πρέπει να εγκαταλείψουν τη συγκεκριμένη συνήθεια. Αν μία ή δύο σύντομες αναβολές σε βοηθούν να ξυπνήσεις χωρίς να αισθάνεσαι χειρότερα, δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία ότι είναι από μόνες τους επιβλαβείς.

Αντίθετα, όταν χρειάζονται τέσσερα ή πέντε ξυπνητήρια κάθε πρωί, ενδέχεται να υπάρχει έλλειψη ύπνου ή ασυμφωνία ανάμεσα στο ωράριο και τον βιολογικό ρυθμό. Για παράδειγμα, όσοι έχουν βραδινό χρονότυπο συχνά δυσκολεύονται περισσότερο με την πρωινή αφύπνιση.

Η διατήρηση σταθερών ωρών ύπνου και ξυπνήματος, η έκθεση στο φυσικό φως το πρωί και η ήπια σωματική δραστηριότητα μπορούν να διευκολύνουν την αφύπνιση. Εάν, παρά τον επαρκή ύπνο, η εξάντληση και η έντονη υπνηλία επιμένουν, συνιστάται ιατρική αξιολόγηση.

Το συμπέρασμα; Το snooze δεν είναι απαραίτητα ο εχθρός του καλού ύπνου. Η ποσότητα και η ποιότητά του, ο βιολογικός ρυθμός και ο τρόπος αφύπνισης παίζουν καθοριστικότερο ρόλο από το αν θα πατήσουμε μία ή δύο φορές την αναβολή.

Διαβάστε επίσης 

Ζυμωμένο μέλι με σκόρδο: Το παραδοσιακό γιατροσόφι για το κρυολόγημα

Γιατί κάποιοι προτιμούν να γυρίζουν νωρίς στο σπίτι μετά από μια έξοδο