Άνοια: Η αλλαγή στην ομιλία που μπορεί να αποκαλύπτει προβλήματα στη γνωστική λειτουργία

Νέα επιστημονική μελέτη εξετάζει κατά πόσο η ταχύτητα και η συνολική ροή του λόγου μπορούν να προσφέρουν χρήσιμες ενδείξεις για τη γνωστική υγεία.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του StudyFinds, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Τορόντο και το Rotman Research Institute του Baycrest διερεύνησαν τη σχέση ανάμεσα στα χαρακτηριστικά της ομιλίας και τις γνωστικές αλλαγές που εμφανίζονται με την ηλικία.

Στόχος τους ήταν να διαπιστώσουν αν ορισμένα στοιχεία του καθημερινού λόγου θα μπορούσαν να συμβάλουν στην καλύτερη κατανόηση των αλλαγών που συνδέονται με τη γνωστική έκπτωση και την άνοια.

Στη μελέτη έλαβαν μέρος 125 υγιείς ενήλικες, ηλικίας 18 έως 85 ετών. Οι ερευνητές επιδίωξαν να κατανοήσουν αν ορισμένες πλευρές της καθημερινής ομιλίας μπορούν να συνδέονται με τη λειτουργία του εγκεφάλου και τις μεταβολές που σχετίζονται με την ηλικία.

Άνοια και ομιλία: Γιατί ο συνολικός ρυθμός μπορεί να έχει σημασία

Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν αρχικά να κάνουν ένα ειδικά σχεδιασμένο τεστ αναγνώρισης και κατονομασίας εικόνων. Έπρεπε να εντοπίζουν τι απεικονιζόταν σε κάθε εικόνα και να λένε την αντίστοιχη λέξη όσο πιο γρήγορα μπορούσαν.

Οι επιστήμονες κατέγραψαν, επίσης, τον τρόπο με τον οποίο μιλούσαν οι συμμετέχοντες, ζητώντας τους να περιγράψουν εικόνες με σύνθετες σκηνές. Έπειτα, εξέτασαν τις ηχογραφήσεις και αξιολόγησαν γνωστικές δεξιότητες, ανάμεσά τους την προσοχή και την ικανότητα να διαχειρίζεται κάποιος τους περισπασμούς.

Ένα από τα βασικά ευρήματα ήταν ότι οι παύσεις στην ομιλία δεν φάνηκε να συνδέονται από μόνες τους με τη γνωστική επίδοση, είτε εξεταζόταν πόσο συχνά εμφανίζονταν είτε πόσο διαρκούσαν.

Αντίθετα, οι ερευνητές εντόπισαν μεγαλύτερη σύνδεση με τον γενικό ρυθμό της ομιλίας. Αυτό σημαίνει ότι δεν έχει σημασία μόνο αν κάποιος σταματά περιστασιακά επειδή δυσκολεύεται να θυμηθεί μια λέξη, αλλά και το πόσο γρήγορα και ομαλά μιλά συνολικά σε μια συζήτηση.

Τι αποκάλυψε η ταχύτητα ανάκλησης των λέξεων

Σύμφωνα με τη μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Aging, Neuropsychology, and Cognition, η ταχύτητα με την οποία οι συμμετέχοντες έβρισκαν και ονόμαζαν τις εικόνες σχετιζόταν με τον ρυθμό της φυσικής ομιλίας τους.

Ειδικότερα, όσοι εντόπιζαν γρηγορότερα τις σωστές λέξεις στο τεστ είχαν την τάση να μιλούν επίσης πιο γρήγορα και με μεγαλύτερη ευχέρεια όταν περιέγραφαν τις σύνθετες εικόνες.

Ο Δρ. Jed Meltzer, ερευνητής στο Baycrest και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, σημειώνει ότι η ταχύτητα της ομιλίας θα μπορούσε να αποτελέσει ένα ακόμη στοιχείο κατά την αξιολόγηση της γνωστικής λειτουργίας.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η συγκεκριμένη μέτρηση μπορεί να χρησιμοποιηθεί αυτοτελώς για τη διάγνωση κάποιας νευρολογικής πάθησης. Θα μπορούσε, όμως, να συμπληρώνει άλλες εξετάσεις και να βοηθά στον εντοπισμό πρώιμων μεταβολών, όταν αξιολογείται σε συνδυασμό με τις υπόλοιπες γνωστικές δεξιότητες.

Οι ερευνητές εκτιμούν ακόμη ότι ο χρόνος που χρειάζεται κάποιος για να ανακαλέσει μια λέξη μπορεί να δώσει περισσότερες πληροφορίες από τα παραδοσιακά τεστ, τα οποία εστιάζουν κυρίως στο αν η απάντηση είναι σωστή ή λανθασμένη.

Πότε οι αλλαγές στην ομιλία χρειάζονται προσοχή

Το να ξεχάσει κάποιος περιστασιακά μια λέξη δεν σημαίνει ότι έχει άνοια. Τέτοιες στιγμές μπορεί να συμβούν σε κάθε ηλικία και να οφείλονται στην κούραση, στο άγχος, στην έλλειψη ύπνου ή σε μια προσωρινή δυσκολία συγκέντρωσης.

Υπάρχουν, ωστόσο, αλλαγές που αξίζει να αξιολογούνται από ειδικό, ιδιαίτερα όταν επαναλαμβάνονται και γίνονται σταδιακά πιο έντονες.

Πιο συγκεκριμένα, χρειάζεται προσοχή όταν:

• Η δυσκολία στην ανάκληση λέξεων εμφανίζεται όλο και συχνότερα.

• Οι παύσεις και οι διακοπές στη συζήτηση γίνονται πιο έντονες.

• Ο λόγος γίνεται συνολικά πιο αργός και λιγότερο ομαλός σε σχέση με το παρελθόν.

• Υπάρχει δυσκολία στην ολοκλήρωση προτάσεων ή στην έκφραση απλών σκέψεων.

• Τα προβλήματα στην επικοινωνία αρχίζουν να επηρεάζουν τις καθημερινές δραστηριότητες.

• Οι αλλαγές γίνονται αντιληπτές και από το οικογενειακό ή φιλικό περιβάλλον.

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι οι δυσκολίες αυτές δεν εμφανίζονται μεμονωμένα, αλλά αποτελούν μέρος μιας γενικότερης και προοδευτικής αλλαγής στη γνωστική λειτουργία.

Εάν παρατηρούνται τέτοιες μεταβολές, είναι σημαντικό να ζητείται ιατρική αξιολόγηση, ώστε να διερευνηθούν τα πιθανά αίτια.

Μπορεί η πιο αργή ομιλία να προβλέψει την άνοια;

Παρά τα ενδιαφέροντα ευρήματα, οι επιστήμονες διευκρινίζουν ότι η συγκεκριμένη έρευνα δεν αποδεικνύει πως η επιβράδυνση της ομιλίας αποτελεί απαραίτητα προειδοποιητικό σημάδι μελλοντικής γνωστικής έκπτωσης ή άνοιας.

Για να διαπιστωθεί αν οι αλλαγές στον ρυθμό ομιλίας προηγούνται πράγματι της εμφάνισης γνωστικών προβλημάτων, απαιτούνται μεγαλύτερες έρευνες που θα παρακολουθούν τους ίδιους ανθρώπους για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Μέσα από τέτοιες διαχρονικές μελέτες θα μπορέσουν οι επιστήμονες να εξετάσουν αν η επιβράδυνση στην ανάκληση λέξεων εμφανίζεται πριν από άλλες ενδείξεις γνωστικής εξασθένησης και αν μπορεί να αξιοποιηθεί ως αξιόπιστος δείκτης έγκαιρης ανίχνευσης.

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι το περιστασιακό ξέχασμα μιας λέξης δεν αποτελεί λόγο ανησυχίας. Εκείνο που χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή είναι η σταδιακή και αισθητή αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο κάποιος μιλά και επικοινωνεί, ιδιαίτερα όταν αυτή συνοδεύεται από άλλες δυσκολίες στην καθημερινότητά του.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

Ενδιάμεσες εκλογές ΗΠΑ: Η μάχη για το Κογκρέσο, τα σχέδια Τραμπ και η αντεπίθεση που ετοιμάζουν οι Δημοκρατικοί

Το «καμπανάκι» της Αρχής για το Ξέπλυμα Μαύρου Χρήματος για τις ΜΚΟ: Γιατί δεν είχε γίνει έλεγχος

Πολεοδομία Κατερίνης: Από τον Δεκέμβριο του 2025 δρούσε το κύκλωμα – Πώς «νομιμοποιούσε» τα χρήματα