Ο63χρονος Τοντ Ενγκελ είναι τυφλός. Στις καλές του μέρες, μπορεί να διακρίνει μόνο σκιές μέσα στο σκοτάδι. Σταμάτησε να οδηγεί, εγκατέλειψε τη δουλειά του και πλέον μένει κυρίως κλεισμένος μέσα στο σπίτι. Τέσσερις μήνες αφότου ο Ενγκελ άρχισε να παίρνει το Ozempic για τη θεραπεία του διαβήτη του, ξύπνησε ένα πρωί και δεν μπορούσε να δει από το δεξί του μάτι.
Ο οφθαλμίατρός του του είπε ότι η βλάβη ήταν μόνιμη, αλλά δεν μπόρεσε να εξηγήσει τι την προκάλεσε. Κανείς δεν υπέθεσε ότι το Ozempic μπορεί να είχε σχέση με αυτό, οπότε ο Ενγκελ συνέχισε να παίρνει το φάρμακο. Μήνες αργότερα, έχασε την όρασή του και από το άλλο μάτι. «Αν κάποιος μου είχε πει ότι υπάρχει πιθανότητα να συμβεί κάτι τέτοιο, δεν θα έπαιρνα ποτέ αυτό το φάρμακο», δήλωσε ο Ενγκελ. Το αν το Ozempic προκάλεσε την τύφλωση του Ενγκελ, πάντως, παραμένει υπό αμφισβήτηση.
Σε κάθε περίπτωση, ο 63χρονος συγκαταλέγεται πλέον μεταξύ των χιλιάδων ασθενών που έχουν ασκήσει αγωγή κατά των εταιρειών Novo Nordisk και Eli Lilly, ισχυριζόμενοι ότι δεν προειδοποιήθηκαν επαρκώς για τους κινδύνους των δημοφιλών φαρμάκων αδυνατίσματος GLP-1 που διαθέτουν στην αγορά.
Οι περισσότερες περιπτώσεις φαίνεται να αφορούν σοβαρές γαστρεντερικές βλάβες, αλλά ο κατάλογος των πιθανών επιπλοκών που βρίσκονται υπό εξέταση συνεχώς διευρύνεται. Οι εταιρείες επιμένουν ότι τα προϊόντα τους είναι ασφαλή.
Ακολουθεί μια επισκόπηση των τελευταίων ερευνητικών ευρημάτων σχετικά με τους πιθανούς κινδύνους των φαρμάκων GLP-1 καθώς και των στοιχείων που παραμένουν άγνωστα.
Γαστρεντερικό και πεπτικό σύστημα
Τα φάρμακα Ozempic και Wegovy της Novo περιέχουν σεμαγλουτίδη, μια συνθετική μορφή των GLP-1 που παράγει φυσιολογικά ο οργανισμός μας, η οποία ρυθμίζει το σάκχαρο του αίματος και δίνει σήμα για το αίσθημα κορεσμού. Τα φάρμακα Mounjaro και Zepbound της Lilly περιέχουν τιρζεπατίδη, η οποία στοχεύει στο GLP-1 και στο GIP, μια άλλη ορμονική οδό που εμπλέκεται στη διαδικασία της πέψης.
Οι γαστρεντερικές επιδράσεις ήταν από τις πρώτες και πιο συχνές σοβαρές επιπλοκές που αναφέρθηκαν όταν τα φάρμακα αυτά γνώρισαν ραγδαία αύξηση της δημοτικότητάς τους. Καθώς έχουν συσσωρευτεί καλύτερα δεδομένα, μερικά από τα πιο ανησυχητικά αρχικά σημάδια έχουν ενισχυθεί, ενώ άλλα έχουν εξασθενήσει. Μεταξύ των σημαντικότερων περιλαμβάνονται:
Προβλήματα του πεπτικού συστήματος: Η γαστροπάρεση, κατά την οποία το στομάχι αδειάζει με ασυνήθιστα αργό ρυθμό, έχει συνδεθεί με τα φάρμακα GLP-1. Ωστόσο, οι ερευνητές ανέφεραν ότι απαιτούνται ευρύτερες μελέτες για να προσδιοριστεί η συχνότητα εμφάνισής της και αν τα φάρμακα ευθύνονται για αυτήν. Η εντερική απόφραξη προκάλεσε επίσης αρχικά ανησυχίες, αλλά μια εκτεταμένη ανάλυση δεν διαπίστωσε συνολικά αυξημένο κίνδυνο.
Προβλήματα στη χοληδόχο κύστη και στο πάγκρεας: Οι χολόλιθοι αποτελούν έναν από τους πιο ξεκάθαρους κινδύνους, καθώς μια ανασκόπηση 55 κλινικών δοκιμών στις οποίες συμμετείχαν 106.395 άτομα κατέγραψε αύξηση κατά 46% στην εμφάνισή τους, αν και ο απόλυτος κίνδυνος ήταν μικρός. Η παγκρεατίτιδα εξακολουθεί να αναγράφεται στις προειδοποιητικές ετικέτες στις ΗΠΑ, αλλά οι κλινικές δοκιμές δεν έχουν αποδείξει σαφή αύξηση του κινδύνου.
Έμμηνος ρύση και σεξουαλική διάθεση
Εμμηνορροϊκές αλλαγές: Μετά την αύξηση της χρήσης των φαρμάκων GLP-1 έχουν καταγραφεί αναφορές για απροσδόκητη αιμορραγία και αλλαγές στους εμμηνορροϊκούς κύκλους. Μια μελέτη του Ιουλίου που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Obstetrics & Gynecology» και ανέλυσε τις αναφορές ανεπιθύμητων ενεργειών στον FDA, διαπίστωσε δυσανάλογα υψηλό αριθμό αναφορών για έντονη αιμορραγία ή αιμορραγία μεταξύ των εμμηνορροιών, εμμηνορροϊκούς θρόμβους και κύκλους χωρίς ωορρηξία μεταξύ των χρηστών της σεμαγλουτίδης. Η τιρζεπατίδη έδειξε επίσης ενδείξεις για ορισμένα προβλήματα αιμορραγίας.
Σεξουαλική ορμή: Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Ιανουάριο στο περιοδικό «Sexual Medicine Reviews» κατέγραψε ανάμεικτα ευρήματα. Ορισμένοι ασθενείς αναφέρουν μειωμένη λίμπιντο, στυτική δυσλειτουργία και δυσκολία στην επίτευξη οργασμού, ενώ άλλοι αναφέρουν βελτίωση της σεξουαλικής επιθυμίας ή της σεξουαλικής λειτουργίας. Ωστόσο, οι ερευνητές ανέφεραν ότι η αιτία δεν είναι σαφής. Οι αλλαγές θα μπορούσαν να οφείλονται στα φάρμακα ή στην απώλεια βάρους, στη βελτίωση της υγείας ή στη βελτίωση της εικόνας του σώματος.
Διατροφή και σώμα
Διατροφικές ελλείψεις και επιπτώσεις: Μια ανασκόπηση μελετών του 2025 που εξέταζε το θέμα εντόπισε έξι δημοσιεύσεις στις οποίες χρήστες φαρμάκων GLP-1 ανέφεραν διατροφικές ανεπάρκειες, μεατξύ των οποίων η έλλειψης βιταμίνης D, σιδήρου και ασβεστίου. Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Ιούλιο από ερευνητές του Πανεπιστημίου της Πενσιλβανίας διαπίστωσε ότι, μεταξύ 12.000 ενηλίκων με διαβήτη τύπου 2, η λήψη φαρμάκων GLP-1 συσχετίστηκε με αυξημένο κίνδυνο τριχόπτωσης σε σύγκριση με άλλα φάρμακα για τον διαβήτη. Η μελέτη ανέφερε, ωστόσο, ότι ο κίνδυνος παραμένει χαμηλός.
Οστεοπόρωση και κατάγματα: Μια προκαταρκτική μελέτη που παρουσιάστηκε σε ορθοπεδικό συνέδριο συνέδεσε τη χρήση GLP-1 με υψηλότερο κίνδυνο οστεοπόρωσης, ενώ μια άλλη μελέτη που πραγματοποιήθηκε φέτος σε περισσότερους από 46.000 ηλικιωμένους ενήλικες με διαβήτη διαπίστωσε ότι όσοι έλαβαν GLP-1 είχαν 11% υψηλότερο κίνδυνο καταγμάτων σε σύγκριση με όσους λάμβαναν άλλα φάρμακα για τον διαβήτη.
Καρκίνος
Τόσο για τη σεμαγλουτίδη όσο και για την τιρζεπατίδη, οι συσκευασίες περιέχουν μια ευδιάκριτη προειδοποίηση σχετικά με τους όγκους του θυρεοειδούς. Η προειδοποίηση αυτή προέρχεται από μελέτες σε αρουραίους και ποντίκια, στις οποίες τα φάρμακα προκάλεσαν αυτούς τους όγκους.
Μέχρι στιγμής, τα δεδομένα από τον άνθρωπο είναι πιο καθησυχαστικά. Μια ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Annals of Internal Medicine» τον Δεκέμβριο του 2025, η οποία αφορούσε 48 τυχαιοποιημένες δοκιμές ελεγχόμενες με εικονικό φάρμακο στις οποίες συμμετείχαν 94.245 άτομα, διαπίστωσε ότι τα φάρμακα GLP-1 πιθανώς έχουν ελάχιστη ή καμία επίδραση στον κίνδυνο καρκίνου του θυρεοειδούς, του παγκρέατος, του μαστού ή των νεφρών.
Ψυχιατρικές και συμπεριφορικές επιδράσεις
Στο διαδίκτυο, οι χρήστες GLP-1 περιγράφουν αντιδράσεις όπως ανηδονία, μια περίεργη αίσθηση ότι η ζωή έχει γίνει «μέτρια», άγχος, ευερεθιστότητα και έντονες μεταβολές στη διάθεση. Ωστόσο, τα επιστημονικά στοιχεία σχετικά με τις επιδράσεις στην ψυχική υγεία και τη συμπεριφορά παραμένουν περιορισμένα.
Αγχος ή κατάθλιψη: Ειδικοί ψυχικής υγείας και άλλοι ιατροί αναφέρουν ότι δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο τα GLP-1 εντείνουν το άγχος ή την κατάθλιψη, αν και ορισμένοι έχουν συστήσει προσοχή.
Διατροφικές διαταραχές: Τα GLP-1 έχουν βοηθήσει ορισμένους ασθενείς να διακόψουν τα ανθυγιεινά διατροφικά πρότυπα, ενώ σε άλλους ασθενείς παρατηρήθηκε επανεμφάνιση των διατροφικών διαταραχών μετά τη λήψη φαρμάκων απώλειας βάρους, ανέφερε η Ελίζαμπεθ Βάσεναρ, ιατρική διευθύντρια στο Eating Recovery Center και στο Pathlight Mood & Anxiety Center.
Μάτια
Δεν υπάρχουν στοιχεία που να υποδηλώνουν ένα γενικό πρόβλημα ασφάλειας για τα μάτια από τη χρήση των GLP-1, κάτι που αντισταθμίζει τα σπάνια αλλά σοβαρά προβλήματα όπως αυτό του Ενγκελ. Μια μελέτη του 2026 στην οποία συμμετείχαν 5,5 εκατομμύρια άτομα διαπίστωσε ότι η χρήση των φαρμάκων αυτών συσχετίζεται με χαμηλότερη συχνότητα εμφάνισης ωχράς εκφύλισης. Αν και το εύρημα αυτό δεν αποδεικνύει ότι τα φάρμακα έχουν προστατευτική δράση, προσθέτει ένα επιπλέον επίπεδο πολυπλοκότητας στον τρόπο με τον οποίο πρέπει να αντιμετωπίζονται.
Διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια: Μια πρώιμη δοκιμή με σεμαγλουτίδη προκάλεσε ανησυχία όταν έδειξε ότι η αμφιβληστροειδοπάθεια (στην οποία ο διαβήτης μπορεί να βλάψει τα μικροσκοπικά αιμοφόρα αγγεία του αμφιβληστροειδούς, προκαλώντας ενδεχομένως αιμορραγία, οίδημα και απώλεια όρασης) θα μπορούσε να επιδεινωθεί σε ορισμένους ασθενείς. Ωστόσο, μια ανασκόπηση 78 δοκιμών που δημοσιεύθηκε το 2025 στο περιοδικό JAMA Ophthalmology δεν διαπίστωσε συνολικά αυξημένο κίνδυνο διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας. Η πάθηση αυτή αναφέρεται ως κίνδυνος στις ετικέτες της σεμαγλουτίδης.
«Εγκεφαλικό επεισόδιο του ματιού»: Η μη αρτηριτική πρόσθια ισχαιμική οπτική νευροπάθεια εμφανίζεται όταν διακόπτεται η ροή του αίματος προς το οπτικό νεύρο, προκαλώντας ξαφνική απώλεια όρασης. Η ίδια μελέτη του περιοδικού JAMA Ophthalmology διαπίστωσε ότι οι χρήστες σεμαγλουτίδης είχαν υψηλότερες πιθανότητες εμφάνισης αυτής της νευροπάθειας, αν και οι ερευνητές επισήμαναν ότι οι περιπτώσεις ήταν τόσο σπάνιες που δεν διέθεταν επαρκή δεδομένα για να εξαγάγουν οριστικό συμπέρασμα. Ωστόσο, μια νεότερη μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Μάρτιο και αφορούσε 102.361 βετεράνους των ΗΠΑ ήταν πιο ανησυχητική, καθώς διαπίστωσε ότι οι χρήστες σεμαγλουτίδης είχαν περίπου διπλάσιο κίνδυνο «εγκεφαλικού του ματιού» σε σύγκριση με τους ασθενείς που ξεκινούσαν θεραπεία με ένα άλλο κοινό φάρμακο για τον διαβήτη.
Με πληροφορίες από Washington Post
Πηγή: kathimerini.gr
Διαβάστε επίσης:
Πώς επηρεάζει ο καθημερινός καφές το έντερο -Τι έδειξε επιστημονική έρευνα
Υψηλή πίεση το πρωί: Γιατί ανεβαίνει μόλις ξυπνάμε και πότε πρέπει να ανησυχήσουμε