Υγεία

Έρευνα: Άσθμα και αλλεργίες είναι συχνότερα στους εφήβους που ξαγρυπνούν

άσθμα

Οι έφηβοι που προτιμούν να μένουν ξύπνιοι έως αργά το βράδυ και μετά ξυπνούν αργά το πρωί είναι πιθανότερο να υποφέρουν από άσθμα, αλλεργική ρινίτιδα και άλλες αλλεργίες, σε σύγκριση με όσους συνομηλίκους τους κοιμούνται και ξυπνούν νωρίς, σύμφωνα με μία νέα επιστημονική έρευνα, η οποία για πρώτη φορά κάνει αυτήν τη συσχέτιση.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον ινδικής καταγωγής δρα Σουμπχαμπράτα Μόιτρα του Ινστιτούτου Παγκόσμιας Υγείας της Βαρκελώνης και του καναδικού Πανεπιστημίου της Αλμπέρτα, οι οποίοι έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο ευρωπαϊκό πνευμονολογικό περιοδικό «ERJ Open Research», μελέτησαν 1.684 εφήβους ηλικίας 13 έως 14 ετών στο πλαίσιο της μελέτης PERFORMANCE (Prevalence and Risk Factors of Asthma and Allergy-Related Diseases among Adolescents).

Τα συμπτώματα του άσθματος είναι γνωστό ότι συνδέονται στενά με το εσωτερικό «ρολόι» του σώματος, όμως αυτή είναι η πρώτη μελέτη που συσχετίζει τις ατομικές προτιμήσεις ύπνου με τον κίνδυνο άσθματος στους εφήβους. Η έρευνα, σύμφωνα με τους επιστήμονες, αναδεικνύει πόσο σημαντική είναι η ώρα του ύπνου για τους νέους και πώς επηρεάζει την υγεία των πνευμόνων τους. Η μελέτη βρήκε ότι η πιθανότητα άσθματος είναι περίπου τριπλάσια στους εφήβους που κοιμούνται αργά το βράδυ, σε σχέση με όσους κοιμούνται νωρίς. Επίσης, ο κίνδυνος αλλεργικής ρινίτιδας είναι διπλάσιος για τους πρώτους.

Όπως είπε ο δρ Μόιτρα, «το άσθμα και οι αλλεργικές παθήσεις είναι συχνές στα παιδιά και τους εφήβους σε όλον τον κόσμο και η συχνότητά τους αυξάνει. Γνωρίζουμε μερικές από τις αιτίες αυτής της αύξησης, όπως η έκθεση στη ρύπανση και στον καπνό του τσιγάρου, όμως είναι ανάγκη να βρούμε περισσότερες. Ο ύπνος και η ορμόνη του ύπνου μελατονίνη είναι γνωστό ότι επηρεάζουν το άσθμα, γι' αυτό θέλαμε να εξετάσουμε κατά πόσο η παραμονή των εφήβων ξύπνιων μέχρι αργά αυξάνει τον κίνδυνο άσθματος, κάτι που επιβεβαιώσαμε».

«Δεν μπορούμε να είμαστε βέβαιοι ότι το να παραμένουν ξύπνιοι έως αργά είναι αυτό που προκαλεί το άσθμα, όμως ξέρουμε ότι η ορμόνη του ύπνου μελατονίνη εμφανίζει διαταραχή σε όσους κοιμούνται αργά και αυτό, με τη σειρά του, μπορεί να επηρεάσει την αλλεργική αντίδραση των εφήβων. Γνωρίζουμε, επίσης, ότι τα παιδιά και οι νέοι που μένουν ξύπνιοι μέχρι αργά ολοένα περισσότερο εκτίθενται στο φως των κινητών τηλεφώνων, των υπολογιστών-ταμπλετών και άλλων συσκευών. Πιθανώς, ενθαρρύνοντας τους εφήβους να παρατήσουν τις συσκευές τους και να πέσουν στο κρεβάτι λίγο νωρίτερα, θα βοηθήσει να μειωθεί ο κίνδυνος άσθματος και αλλεργιών. Αυτό είναι κάτι που χρειάζεται περαιτέρω μελέτη», πρόσθεσε ο ίδιος.

Ο καθηγητής Τιερί Τρούστερς, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Πνευμονολογικής Εταιρείας, δήλωσε: «Είναι ανάγκη να μάθουμε περισσότερα πράγματα γιατί το άσθμα και οι αλλεργίες αυξάνονται στα παιδιά και τους εφήβους, ελπίζοντας ότι έτσι θα βρούμε τρόπους για να μειώσουμε αυτές τις παθήσεις. Η νέα μελέτη είναι η πρώτη που εξετάζει τον πιθανό ρόλο των διαφορετικών προτιμήσεων ύπνου μεταξύ των εφήβων, ανοίγοντας έναν ενδιαφέροντα και σημαντικό νέο δρόμο έρευνας. Σε κάθε περίπτωση, ξέρουμε ήδη ότι ο καλός ύπνος είναι σημαντικός για τη σωματική και ψυχική υγεία, συνεπώς πρέπει να συνεχίσουμε να ενθαρρύνουμε τους εφήβους να κοιμούνται καλά τα βράδια».

Υγεία

Μολυσμένο νερό πίνουν εκατομμύρια άνθρωποι

νερο υδρευση

Ζωή χωρίς νερό δεν νοείται. Κι όμως αυτό δεν είναι αυτονόητο όπως ακούγεται… Γιατί; Επειδή ο πιο πολύτιμος πόρος του πλανήτη είτε κατασπαταλάται, είτε μολύνεται σε πολλά μέρη του κόσμου.

Στην Ελλάδα η ποιότητα του πόσιμου νερού είναι σε υψηλά επίπεδα (ΕΕΑ 2016). Η ΕΕ, ωστόσο, αναγνωρίζει τους κινδύνους για την υποβάθμιση της ποιότητας των υδάτων αλλά και τις συχνές πιέσεις που δέχονται τα αποθέματα νερού σε όλη την Ευρώπη.

Σήμερα, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), 2 δισ. άνθρωποι καταναλώνουν πόσιμο νερό ρυπασμένο με περιττώματα, 785 εκατομμύρια εξακολουθούν να μην έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες ασφαλούς πόσιμου νερού, ενώ 2 δισ. άνθρωποι δεν έχουν πρόσβαση σε βασικές εγκαταστάσεις αποχέτευσης…

Μάλιστα, κατά τον ΠΟΥ, 1,9 εκατομμύρια θάνατοι και 123 εκατομμύρια σταθμισμένα λόγω αναπηρίας έτη ζωής θα μπορούσαν να αποφευχθούν μέσω της πρόσβασης σε καθαρό νερό, σε υπηρεσίες αποχέτευσης και κατάλληλες συνθήκες υγιεινής.

Στην ίδια μοίρα – σε πολλά μέρη του κόσμου – είναι και η ρύπανση του εδάφους, που επηρεάζει την ποιότητα του νερού, την ασφάλεια των τροφίμων και δρα αρνητικά στα οικοσυστήματα και την υγεία των ανθρώπων. 

Οι πηγές ρύπανσης

Οι σημαντικότερες πηγές ρύπανσης των υδάτων είναι τα αστικά λύματα, οι βιομηχανικές εκροές και η εκτεταμένη χρήση φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων στη γεωργία. Η αύξηση του πληθυσμού και η αστικοποίηση αυξάνει την παράγωγη αστικών λυμάτων τα οποία εναποτίθενται σε ποτάμια και άλλους υδάτινους αποδέκτες.

Η χρήση πλαστικών, όπως σακούλες πολυαιθυλενίου, και η ανεξέλεγκτη διάθεσή τους ως απορρίμματα επιβαρύνουν τα υδάτινα οικοσυστήματα. Η μεγάλη παραμονή τους στο νερό σε συνδυασμό με την πολύ αργή βιοαποικοδόμησή τους, αλλά και τη μετατροπή τους σε μικροπλαστικά (συνήθως μικρότερα από 5 mm) έχουν ως αποτέλεσμα τη βιοσυσσώρευσή τους στους οργανισμούς (ψάρια, οστρακοειδή κ.λπ.).

Και με αυτόν τον τρόπο, κατά τους ειδικούς, τα μικροπλαστικά, εκτός από το νερό καταλήγουν στον άνθρωπο μέσω της διατροφικής αλυσίδας. Μάλιστα, με βάση έρευνα (της περιβαλλοντικής οργάνωσης WWF) κατά μέσο όρο ο άνθρωπος καταναλώνει 5 γραμμάρια μικροπλαστικών την εβδομάδα.

Η ίδια έρευνα, βρήκε ότι η μεγαλύτερη πηγή κατανάλωσης μικροπλαστικών είναι το νερό (πολύ περισσότερο δε για όσους καταναλώνουν εμφιαλωμένο νερό και αναψυκτικά σε πλαστική συσκευασία) και ακολουθούν τα οστρακοειδή.

Οι υδατογενείς ασθένειες προκαλούνται κυρίως από την παρουσία παθογόνων οργανισμών. Ειδικότερα, εμφανίζονται ασθένειες που προκαλούνται από βακτήρια, ιούς και παράσιτα όπως η χολέρα, η σαλμονέλα, η ηπατίτιδα, η γαστρεντερίτιδα κ.ά. που στην πλειονότητά τους σχετίζονται με  εντερικές και κοιλιακές διαταραχές. Αλλες υδατογενείς ασθένειες που συνδέονται με τη ρύπανση των υδάτων προκαλούν αναπνευστικές ασθένειες, καρκίνο, νευρολογικές διαταραχές και καρδιαγγειακές νόσους. 

Καταστροφή καλλιεργειών

Επιπρόσθετα, κατά τους ειδικούς, το ακατάλληλο ποιότητας νερό δύναται να καταστρέψει τις καλλιέργειες και να μολύνει το φαγητό. Οι ρύποι διαταράσσουν την τροφική αλυσίδα όπως και τα βαρέα μέταλλα, ειδικά ο σίδηρος, που επηρεάζει το αναπνευστικό σύστημα των ψαριών.

Η δηλητηρίαση από βαρέα μέταλλα οδηγεί σε απώλεια μαλλιών, κίρρωση του ήπατος, νεφρική ανεπάρκεια και διαταραχές του νευρικού συστήματος. Αξίζει να σημειωθεί πως με βάση τις εκτιμήσεις του 2011, υπάρχουν περίπου 3 εκατομμύρια δυνητικά ρυπασμένες περιοχές στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο και τα Δυτικά Βαλκάνια (FAO 2018)

Μολονότι οι κύριες αιτίες ρυπάνσεως ποικίλουν στην Ευρώπη, η ανεπαρκής διαχείριση των αποβλήτων αναφέρεται μια από τις πλέον σημαντικές πηγές τοπικής ρύπανσης. Τα απόβλητα ρυπαίνουν το έδαφος με βιολογικό και χημικό φορτίο και οι ρυπογόνες ουσίες δύναται να διασκορπιστούν σε μεγάλες αποστάσεις.

Εξαιρετικό κίνδυνο στη ρύπανση των εδαφών είναι τα απόβλητα που περιέχουν ανθεκτικούς οργανικούς ρύπους και βαρέα μέταλλα, τα οποία εμφανίζονται σε μικρές ποσότητες, όμως η είσοδός τους στην τροφική αλυσίδα και η βιολογική τους συσσώρευση αποτελούν σημαντικό κίνδυνο για κάθε είδους ζωντανό  οργανισμό.

Η Ελλάδα και οι ΧΑΔΑ

Στην Ελλάδα εξακολουθεί να παραμένει ένα ποσοστό διάθεσης σε ΧΑΔΑ. Η χώρας μας έχει καταβάλει ως πρόστιμα για τις ΧΑΔΑ έως και το β’ εξάμηνο του 2019 το ποσό των 58,88 εκατομμυρίων ευρώ.

Στο μεταξύ, όπως επισημαίνεται στην έκθεση «Περιβάλλον και Υγεία 2019», εκτός από τα αστικά στερεά απόβλητα, θέματα παραβατικότητας στην Ελλάδα, σχετικά με την εδαφική διάθεση παρουσιάζουν και τα απόβλητα βιομηχανικής προέλευσης. Η έλλειψη υποδομών διαχείρισης των βιομηχανικών αποβλήτων στη χώρα μας έχει προκαλέσει τη συσσώρευσή τους στους χώρους των εγκαταστάσεων.