Γιατί αυξάνονται τα «γκρίζα διαζύγια» και τι είναι

Μια νέα πραγματικότητα διαμορφώνεται στις οικογενειακές σχέσεις στην Ελλάδα, καθώς αυξάνονται τα λεγόμενα «γκρι διαζύγια», δηλαδή οι χωρισμοί ανθρώπων που βρίσκονται στη μέση ή στην τρίτη ηλικία. Πρόκειται για ένα φαινόμενο που μέχρι πρόσφατα συνδεόταν κυρίως με χώρες της Δύσης, αλλά πλέον απασχολεί έντονα και την ελληνική κοινωνία.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της 64χρονης Κατερίνας, η οποία γνώρισε τον σύζυγό της στη Θεσσαλονίκη, κατά τη διάρκεια φοιτητικής διαδήλωσης για την πρώτη επέτειο του Πολυτεχνείου. Έγιναν ζευγάρι έξι μήνες αργότερα, παντρεύτηκαν και απέκτησαν δύο παιδιά. Ωστόσο, έπειτα από περίπου τέσσερις δεκαετίες κοινής ζωής, εκείνη αποφάσισε το 2015 να αποχωρήσει από το σπίτι.

Όπως εξηγεί, οι διαφορετικές αντιλήψεις για τα οικονομικά, την οικογένεια και την ανατροφή των παιδιών είχαν δημιουργήσει ένα βαθύ χάσμα μεταξύ τους. Παρότι είχαν προηγηθεί προσπάθειες συμβουλευτικής γάμου, δεν υπήρξε αποτέλεσμα. Καθοριστική για την ίδια αποδείχθηκε η ψυχοθεραπεία, που τη βοήθησε να επαναπροσδιορίσει τις ανάγκες της.

Σήμερα ζει μόνη, με περιορισμένο εισόδημα, αλλά δηλώνει ικανοποιημένη από την καθημερινότητά της, καθώς ασχολείται με τη γυμναστική, τη χορωδία και τους παραδοσιακούς χορούς, ενώ περνά χρόνο με τα εγγόνια της.

Γιατί αυξάνονται τα διαζύγια μετά τη μέση ηλικία

Το φαινόμενο διερευνούν ερευνητές του Πανεπιστημίου Πατρών, στην πρώτη έρευνα πεδίου που πραγματοποιείται στην Ελλάδα για τα «γκρι διαζύγια». Ο επίκουρος καθηγητής Μανόλης Μέντης και η υποψήφια διδάκτορας, κοινωνική λειτουργός και ψυχοθεραπεύτρια Μαριλένα Μαυροειδή έχουν ήδη συνομιλήσει με δεκάδες ανθρώπους που χώρισαν σε μεγαλύτερη ηλικία.

Όπως διαπιστώνουν, πρόκειται για μια εξελισσόμενη κοινωνική τάση, η οποία αφορά διαφορετικές οικονομικές και κοινωνικές ομάδες. Μάλιστα, στις περισσότερες περιπτώσεις την πρωτοβουλία του χωρισμού αναλαμβάνουν οι γυναίκες, είτε διαθέτουν οικονομική ανεξαρτησία είτε όχι.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, σημαντικό ρόλο παίζουν οι αλλαγές που συνοδεύουν τη μέση ηλικία: η συνταξιοδότηση, η αποχώρηση των παιδιών από το σπίτι, η απώλεια των γονέων και το αυξημένο προσδόκιμο ζωής.

Πολλοί άνθρωποι συνειδητοποιούν ότι έχουν μπροστά τους αρκετά χρόνια ζωής και δεν επιθυμούν πλέον να παραμένουν σε σχέσεις που δεν τους προσφέρουν συντροφικότητα και συναισθηματική ασφάλεια.

Ιδιαίτερα για τις γυναίκες, η απόφαση αυτή μοιάζει συχνά με μια δεύτερη ευκαιρία. Πολλές είχαν αφιερώσει μεγάλο μέρος της ζωής τους στην ανατροφή των παιδιών και στη φροντίδα του συζύγου, αφήνοντας σε δεύτερη μοίρα τις προσωπικές τους επιθυμίες. Όταν οι οικογενειακές υποχρεώσεις περιορίζονται, επιλέγουν να διεκδικήσουν ξανά την προσωπική τους ελευθερία.

Η φθορά του γάμου και η ανάγκη για μια νέα αρχή

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η απιστία δεν αποτελεί συνήθως τον βασικό λόγο των συγκεκριμένων χωρισμών. Αντίθετα, επανέρχεται συχνά στις μαρτυρίες των γυναικών η αίσθηση ότι είχαν αναλάβει σχεδόν αποκλειστικά τον ρόλο της φροντίστριας μέσα στην οικογένεια.

Αυτός ο άνισος καταμερισμός ευθυνών δημιουργεί σταδιακά συναισθηματική εξάντληση και απομάκρυνση. Δεν είναι τυχαίο ότι αρκετές γυναίκες δηλώνουν πως δεν επιθυμούν έναν δεύτερο γάμο, καθώς φοβούνται ότι θα βρεθούν ξανά στον ίδιο ρόλο.

Ένα διαφορετικό παράδειγμα αποτελεί ο 59χρονος Βασίλης, ο οποίος αποφάσισε να εγκαταλείψει τον γάμο του το 2020, έπειτα από χρόνια έντασης και αποξένωσης. Παρότι είχε αναλάβει μεγάλο μέρος της καθημερινής φροντίδας των δύο παιδιών τους, ένιωθε ότι η σύζυγός του απουσίαζε ουσιαστικά από την οικογενειακή ζωή.

Η κατάσταση είχε επηρεάσει ακόμη και την υγεία του, καθώς αντιμετώπισε προβλήματα καρδιακής αρρυθμίας. Με τη βοήθεια ψυχολόγου κατάφερε να αναγνωρίσει τα προσωπικά του όρια και να προχωρήσει στον χωρισμό. Σήμερα δηλώνει πιο αισιόδοξος, ενώ αναφέρει ότι η υγεία του έχει βελτιωθεί σημαντικά.

Τι δείχνουν τα στοιχεία για τα «γκρι διαζύγια»

Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, το ποσοστό των διαζυγίων στην Ελλάδα διαμορφώθηκε στο 42,4% των γάμων το 2024, ενώ ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αύξηση των χωρισμών στις μεγαλύτερες ηλικίες.

Τα στοιχεία για το 2025 καταγράφουν 1.143 διαζευγμένους άνδρες ηλικίας 60-64 ετών και 1.322 άνω των 65. Αντίστοιχα, οι γυναίκες που χώρισαν ήταν 665 στην ηλικιακή ομάδα 60-64 ετών και 636 στις ηλικίες άνω των 65.

Η σύγκριση με το 2017 δείχνει την ανοδική πορεία του φαινομένου. Τότε είχαν καταγραφεί 846 διαζύγια ανδρών ηλικίας 60-64 ετών και 138 σε άνδρες άνω των 75. Στις γυναίκες, οι αντίστοιχοι αριθμοί ήταν 398 και 43.

Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η πραγματική έκταση του φαινομένου είναι ακόμη μεγαλύτερη, καθώς αρκετά ζευγάρια επιλέγουν να ζουν χωριστά χωρίς να προχωρούν στην επίσημη λύση του γάμου, συχνά για οικονομικούς ή κληρονομικούς λόγους.

Αντίστοιχη τάση καταγράφεται και στις ΗΠΑ. Το 2022, ένα στα δέκα άτομα που έπαιρναν διαζύγιο ήταν ηλικίας 65 ετών και άνω, ενώ το ποσοστό των διαζευγμένων στην ίδια ηλικιακή ομάδα είχε φτάσει το 15,2%, σχεδόν τριπλάσιο σε σχέση με το 1990 (5,2%).

Οι προκλήσεις μετά τον χωρισμό

Παρά την αίσθηση απελευθέρωσης που μπορεί να προσφέρει ένα διαζύγιο σε μεγαλύτερη ηλικία, η νέα πραγματικότητα δεν είναι πάντα εύκολη. Η μοναξιά, η ανάγκη δημιουργίας νέων κοινωνικών σχέσεων και οι οικονομικές αλλαγές αποτελούν σημαντικές προκλήσεις.

Επιπλέον, ο χωρισμός μπορεί να επηρεάσει και τα ενήλικα παιδιά, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την οικογενειακή περιουσία και τη μελλοντική φροντίδα των ηλικιωμένων γονέων. Σε μια χώρα όπως η Ελλάδα, όπου η οικογένεια εξακολουθεί να αποτελεί βασικό πυλώνα κοινωνικής υποστήριξης, η διάσπαση του οικογενειακού δικτύου δημιουργεί πρόσθετες δυσκολίες.

Παρά τις προκλήσεις, τα «γκρι διαζύγια» αναδεικνύουν μια σημαντική κοινωνική αλλαγή: όλο και περισσότεροι άνθρωποι, ακόμη και μετά από δεκαετίες γάμου, επιλέγουν να μην αντιμετωπίζουν τον χωρισμό ως το τέλος της προσωπικής τους ζωής, αλλά ως μια ευκαιρία για μια διαφορετική αρχή.

Διαβάστε επίσης 

Ανακάλυψη-έκπληξη: Θησαυρός 3.000 ετών έκρυβε αντικείμενα από σίδηρο που ήρθε από το Διάστημα

Τόκιο: Κλέφτης επέστρεψε ρολόι αξίας 260.000 ευρώ μαζί με χειρόγραφη επιστολή συγγνώμης