Γιατί τα νιτρικά άλατα στο νερό που πίνουμε έχουν γίνει θέμα παγκόσμιας συζήτησης;

Το νερό είναι πηγή ζωής, αλλά το τελευταίο διάστημα μια συγκεκριμένη λέξη κυριαρχεί στις συζητήσεις για την ποιότητά του: τα νιτρικά άλατα

. Ενώ για δεκαετίες η προσοχή των αρχών ήταν στραμμένη στα βαρέα μέταλλα και τα μικρόβια, σήμερα τα νιτρικά έχουν εξελιχθεί σε ένα από τα μεγαλύτερα περιβαλλοντικά και υγειονομικά ζητήματα παγκοσμίως.

Τι είναι όμως αυτά τα άλατα και γιατί οι επιστήμονες κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου;

1. Η «αόρατη» απειλή της εντατικής γεωργίας

Η ρίζα του προβλήματος βρίσκεται στον τρόπο που παράγουμε την τροφή μας. Η μαζική χρήση χημικών λιπασμάτων και η διαχείριση των αποβλήτων από τις μεγάλες κτηνοτροφικές μονάδες έχουν οδηγήσει σε αυτό που οι ειδικοί ονομάζουν «νιτρορύπανση»

.

Όταν βρέχει, τα πλεονάσματα αυτών των ουσιών ξεπλένονται από το έδαφος και διεισδύουν βαθιά στον υδροφόρο ορίζοντα, μολύνοντας τις πηγές και τα πηγάδια από τα οποία υδροδοτούνται ολόκληρες πόλεις και χωριά.

2. Οι νέες επιστημονικές έρευνες: Πέρα από τους γνωστούς κινδύνους

Μέχρι πρόσφατα, η βασική ανησυχία για τα νιτρικά αφορούσε τα βρέφη. Στα μωρά κάτω των 6 μηνών, τα νιτρικά μπορούν να προκαλέσουν τη λεγόμενη μεθαιμοσφαιριναιμία (ή «Σύνδρομο του Μπλε Μωρού»)

, μια επικίνδυνη κατάσταση όπου το αίμα αδυνατεί να μεταφέρει οξυγόνο.

Ωστόσο, οι σύγχρονες επιδημιολογικές μελέτες διευρύνουν τη λίστα των κινδύνων για τους ενήλικες, συνδέοντας τη μακροχρόνια κατανάλωση νερού με νιτρικά με:

• Αυξημένο κίνδυνο καρκινογένεσης:
  Μέσα στο ανθρώπινο σώμα, τα νιτρικά μετατρέπονται σε νιτρώδη και, στη συνέχεια, σε νιτροζαμίνες – χημικές ενώσεις με ισχυρή καρκινογόνο δράση, κυρίως για το πεπτικό σύστημα (καρκίνος παχέος εντέρου και στομάχου).
• Προβλήματα στην εγκυμοσύνη:
  Έρευνες συσχετίζουν την έκθεση σε νιτρικά με πρόωρους τοκετούς και συγγενείς ανωμαλίες.
• Μεταβολικές διαταραχές:
  Υπάρχουν ενδείξεις που συνδέουν τη χρόνια έκθεση με δυσλειτουργίες του θυρεοειδούς αδένα και την εμφάνιση διαβήτη.

3. Είναι ασφαλή τα σημερινά νόμιμα όρια;

Αυτό είναι το σημείο που πυροδοτεί τη μεγαλύτερη παγκόσμια συζήτηση. Το θεσμοθετημένο όριο ασφαλείας στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι τα 50 mg/L

.

Πολλοί ανεξάρτητοι επιστήμονες και περιβαλλοντικοί φορείς υποστηρίζουν πλέον ανοιχτά ότι το όριο αυτό είναι παρωχημένο

. Θεσπίστηκε πριν από δεκαετίες με αποκλειστικό γνώμονα την προστασία των βρεφών από το «Σύνδρομο του Μπλε Μωρού» και δεν λαμβάνει υπόψη τις επιπτώσεις που έχει στον ενήλικο πληθυσμό η καθημερινή, μακροχρόνια λήψη νιτρικών, ακόμη και σε πολύ χαμηλότερες συγκεντρώσεις.

4. Γιατί είναι δύσκολο να αντιμετωπιστούν;

Τα νιτρικά άλατα αποτελούν πρόκληση γιατί δεν εντοπίζονται εύκολα από τον καταναλωτή: είναι εντελώς άοσμα, άχρωμα και άγευστα.

Το κυριότερο, όμως, είναι ότι δεν καταστρέφονται με το βράσιμο

. Αντίθετα, αν βράσουμε το νερό, ένα μέρος του εξατμίζεται, με αποτέλεσμα η συγκέντρωση των νιτρικών στο εναπομείναν νερό να αυξάνεται. Οι απλές κανάτες με φίλτρα άνθρακα συνήθως δεν επαρκούν· για την αποτελεσματική απομάκρυνσή τους απαιτούνται εξειδικευμένα και ακριβότερα συστήματα, όπως η αντίστροφη όσμωση

.

Συμπέρασμα: 

Η συζήτηση γύρω από τα νιτρικά άλατα δεν είναι μια απλή οικολογική ανησυχία, αλλά ένα σύνθετο πρόβλημα δημόσιας υγείας. Όσο η εντατική γεωργία συνεχίζει να επιβαρύνει το περιβάλλον, η ανάγκη για αυστηρότερους ελέγχους, επαναξιολόγηση των ορίων ασφαλείας και στροφή σε καθαρότερες μορφές παραγωγής γίνεται πιο επιτακτική από ποτέ.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Θάλασσα: Πώς θα καταλάβετε αν είναι καθαρή πριν μπείτε στο νερό – Τα σημάδια που πρέπει να προσέξετε

Σαρδέλες: Το οικονομικό ψάρι με την μεγάλη διατροφική αξία