Αρχαίοι Έλληνες : Πώς έχτισαν ένα τεχνητό λιμάνι στη Λιβύη και γιατί σήμερα βρίσκεται στον βυθό

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά λιμενικά έργα του αρχαίου ελληνικού κόσμου κρύβεται σήμερα κάτω από τα νερά της Μεσογείου, στη σημερινή Λιβύη.

Πρόκειται για την Απολλωνία, το λιμάνι της αρχαίας Κυρήνης, που δημιουργήθηκε πριν από περίπου 2.500 χρόνια, όταν οι Έλληνες άποικοι χρειάστηκε να εξασφαλίσουν στην αναπτυσσόμενη πόλη τους ασφαλή πρόσβαση στη θάλασσα.

Το φυσικό αγκυροβόλιο της περιοχής ήταν μικρό και εκτεθειμένο. Οι αρχαίοι μηχανικοί προχώρησαν έτσι σε μεγάλης κλίμακας παρεμβάσεις στην ακτογραμμή, λαξεύοντας βράχους, κατασκευάζοντας λιμενικές εγκαταστάσεις και αφαιρώντας περίπου 170.000 κυβικά μέτρα πέτρας.

Σήμερα, σημαντικό μέρος αυτών των κατασκευών βρίσκεται κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας.

Ένα λιμάνι που μεγάλωσε μαζί με την Κυρήνη

Η Κυρήνη ιδρύθηκε, σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, το 631 π.Χ. από Έλληνες αποίκους με επικεφαλής τον Βάττο, ο οποίος προερχόταν από τη Θήρα, τη σημερινή Σαντορίνη.

Καθώς η πόλη αναπτυσσόταν και εξελισσόταν σε σημαντικό εμπορικό κέντρο, οι ανάγκες για ένα μεγαλύτερο και ασφαλέστερο λιμάνι αυξάνονταν.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι οι πρώτες μεγάλες παρεμβάσεις στην ακτή έγιναν ήδη από τα πρώτα χρόνια της ελληνικής εγκατάστασης. Μεταξύ άλλων, κατασκευάστηκε πιθανότατα λιθόκτιστος κυματοθραύστης, ενώ οι γύρω βράχοι χρησιμοποιήθηκαν ως φυσικά λατομεία.

Ίχνη κατακόρυφης λάξευσης που διατηρούνται ακόμη στα βυθισμένα πετρώματα αποτελούν ενδείξεις της μεγάλης κλίμακας των εργασιών.

Γιατί βρέθηκε κάτω από το νερό

Νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Libyan Studies επιχειρεί να εξηγήσει όχι μόνο τον τρόπο με τον οποίο κατασκευάστηκε το λιμάνι, αλλά και την πορεία που οδήγησε στη σημερινή του εικόνα.

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η βύθιση της Απολλωνίας δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας.

Καθοριστικό ρόλο φαίνεται να είχαν οι τεκτονικές κινήσεις στην περιοχή, η οποία βρίσκεται σε ζώνη με ενεργά ρήγματα.

Σύμφωνα με τα γεωφυσικά δεδομένα, μεταξύ του 8ου και του 9ου αιώνα μ.Χ. σημειώθηκε τεκτονική καθίζηση περίπου 3,8 μέτρων. Επειδή είχαν προηγηθεί περίοδοι ανύψωσης του εδάφους, η συνολική μετατόπιση που αποτυπώνεται σήμερα υπολογίζεται περίπου στα 2,4 μέτρα.

Το βάθος αυτό συμφωνεί με τη σημερινή θέση ορισμένων αρχαίων λιμενικών εγκαταστάσεων, μεταξύ των οποίων νεωλκικές εγκαταστάσεις και ράμπες καθέλκυσης πλοίων.

Μια αρχαία ακτογραμμή κάτω από τη θάλασσα

Η εικόνα που αποκαλύπτεται είναι ουσιαστικά εκείνη μιας ακτογραμμής που μετακινήθηκε σταδιακά μέσα στους αιώνες.

Η Απολλωνία δεν βυθίστηκε απαραίτητα από έναν και μόνο καταστροφικό σεισμό. Αντίθετα, οι ερευνητές εξετάζουν ένα σύνθετο ιστορικό τεκτονικών μεταβολών που διαμόρφωσαν σταδιακά το σημερινό υποθαλάσσιο τοπίο.

Παραμένουν, ωστόσο, σημαντικά ερωτήματα σχετικά με τις ακριβείς φάσεις κατασκευής και επέκτασης του λιμανιού, αλλά και με το πότε βυθίστηκαν τα επιμέρους τμήματά του.

Οι επιστήμονες επιχειρούν πλέον να συνδυάσουν τα αρχαιολογικά και γεωλογικά δεδομένα, ώστε να ανασυνθέσουν με μεγαλύτερη ακρίβεια την ιστορία ενός λιμανιού που αποτελεί εντυπωσιακό παράδειγμα της τεχνογνωσίας των αρχαίων Ελλήνων.

Παράλληλα, ο αρχαιολογικός χώρος αντιμετωπίζει σήμερα φθορές από φυσικά φαινόμενα και ανθρώπινες δραστηριότητες, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο σημαντική την καταγραφή και μελέτη των ευρημάτων πριν χαθούν πολύτιμα στοιχεία για την ιστορία της αρχαίας Απολλωνίας.

Πηγή: Gizmodo 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Αίγυπτος: Τάφος 1.700 ετών σε σχήμα πυραμίδας «έκρυβε» ελληνικό ποίημα 19 στίχων

Ιστορική ημέρα για τον Όλυμπο: Στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO (βίντεο)