ΕΚΤ: Το μεγάλο παζάρι για τη διαδοχή Λαγκάρντ

Η αποχώρηση της Ιζαμπέλ Σνάμπελ από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα στις αρχές του 2027 λειτουργεί ως καταλύτης για ένα ευρύτερο σχέδιο ανακατανομής κορυφαίων θέσεων στη Φρανκφούρτη. Η μετακίνησή της στο ΔΝΤ δεν δημιουργεί απλώς μία κενή θέση στο Εκτελεστικό Συμβούλιο, αλλά επιταχύνει μια διαδικασία που αφορά την επόμενη ημέρα της ίδιας της ΕΚΤ.

Η Σνάμπελ θα αποχωρήσει στις 3 Ιανουαρίου 2027, αναλαμβάνοντας καθήκοντα οικονομικής συμβούλου και επικεφαλής του Τμήματος Νομισματικών και Κεφαλαιαγορών του ΔΝΤ. Την ίδια χρονιά ολοκληρώνεται η θητεία του Φίλιπ Λέιν, επικεφαλής οικονομολόγου της ΕΚΤ, ενώ παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο η Κριστίν Λαγκάρντ να αποχωρήσει νωρίτερα από την προεδρία, πριν από τη λήξη της θητείας της τον Οκτώβριο του 2027.

Το αποτέλεσμα είναι ένα σύνθετο ευρωπαϊκό παζάρι, στο οποίο η επιλογή ενός προσώπου για μία θέση επηρεάζει άμεσα τις υπόλοιπες. Η γεωγραφική εκπροσώπηση, οι ισορροπίες μεταξύ των μεγάλων κρατών της Ευρωζώνης, η κατεύθυνση της νομισματικής πολιτικής και η ισορροπία φύλου αποτελούν παράλληλες παραμέτρους της ίδιας εξίσωσης.

Οι δύο βασικοί υποψήφιοι

Στο επίκεντρο βρίσκονται δύο ονόματα: ο Ολλανδός Κλάας Νοτ και ο Ισπανός Πάμπλο Ερνάντες ντε Κος. Και οι δύο διαθέτουν ισχυρό θεσμικό υπόβαθρο, όμως η επιλογή οποιουδήποτε από τους δύο θα επηρεάσει διαφορετικά τη συνολική κατανομή των ευρωπαϊκών αξιωμάτων.

Ο Νοτ, πρώην διοικητής της κεντρικής τράπεζας της Ολλανδίας και επί σειρά ετών μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΚΤ, έχει επίσης διατελέσει πρόεδρος του Συμβουλίου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας. Το προφίλ του, με παραδοσιακά πιο αυστηρή στάση στη νομισματική πολιτική, θα μπορούσε να διευκολύνει την αποδοχή του από τη Γερμανία.

Η επιλογή του, ωστόσο, θα άνοιγε αμέσως νέες ανάγκες ισορροπιών. Η Ολλανδία εκπροσωπείται ήδη στο Εκτελεστικό Συμβούλιο από τον Φρανκ Έλντερσον, ενώ η χώρα έχει ήδη καταλάβει στο παρελθόν την προεδρία της ΕΚΤ με τον Βιμ Ντούιζενμπεργκ. Παράλληλα, η στάση του Νοτ κατά την ελληνική κρίση χρέους και η εικόνα του ως πιο αυστηρού κεντρικού τραπεζίτη θα μπορούσαν να δυσκολέψουν την εξασφάλιση ευρύτερης συναίνεσης.

Επιπλέον, η Γαλλία ενδιαφέρεται για τη θέση του επικεφαλής οικονομολόγου, με τις Λοράνς Μπουν και Ανιές Μπενεσί-Κερ να αποτελούν πιθανά πρόσωπα. Ένα τέτοιο πακέτο θα μπορούσε να οδηγήσει τη Γερμανία να εγκαταλείψει τη διεκδίκηση τόσο της προεδρίας όσο και της θέσης του επικεφαλής οικονομολόγου, αναζητώντας αντ’ αυτών το χαρτοφυλάκιο των αγορών, που σήμερα βρίσκεται στα χέρια της Σνάμπελ.

Η ισπανική επιλογή και η αλλαγή ισορροπιών

Ο Πάμπλο Ερνάντες ντε Κος, πρώην διοικητής της Τράπεζας της Ισπανίας και σήμερα γενικός διευθυντής της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών, αποτελεί τη δεύτερη βασική επιλογή. Η Ισπανία δεν έχει καταλάβει μέχρι σήμερα την προεδρία της ΕΚΤ, γεγονός που προσθέτει μια διαφορετική διάσταση στη συζήτηση.

Μια επιλογή Ερνάντες ντε Κος θα μπορούσε να αφήσει μεγαλύτερο περιθώριο στη Γαλλία και τη Γερμανία να διαπραγματευθούν τις υπόλοιπες κορυφαίες θέσεις. Για το Βερολίνο, επιπλέον, θα μπορούσε να δημιουργηθεί μια παράλληλη προοπτική, καθώς ο διοικητής της Bundesbank, Γιόαχιμ Νάγκελ, θα μπορούσε υπό προϋποθέσεις να εξετάσει στο μέλλον τη θέση του Ερνάντες ντε Κος στην Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών.

Το μειονέκτημα για ορισμένες χώρες της Ευρωζώνης θα μπορούσε να είναι το γεγονός ότι ο Ισπανός κεντρικός τραπεζίτης έχει συνδεθεί περισσότερο με τη χαλαρότερη πλευρά της νομισματικής πολιτικής.

Το ενδεχόμενο ενός τρίτου προσώπου

Όταν οι δύο βασικές υποψηφιότητες δεν οδηγούν σε συμφωνία, το ευρωπαϊκό σύστημα έχει συχνά καταλήξει σε λύσεις που αρχικά δεν βρίσκονταν στην πρώτη γραμμή. Ένα αντίστοιχο ενδεχόμενο παραμένει ανοιχτό και στην περίπτωση της ΕΚΤ.

Η Νάντια Καλβίνιο, πρώην υπουργός Οικονομίας της Ισπανίας και σημερινή πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, είναι ένα από τα ονόματα που έχουν κατά καιρούς συνδεθεί με ένα τέτοιο σενάριο. Παράλληλα, η αναζήτηση θα μπορούσε να επεκταθεί στη Γαλλία ή σε μικρότερες χώρες της Ευρωζώνης.

Μια τέτοια λύση, όμως, θα απαιτούσε εκ νέου προσεκτική διαχείριση της γεωγραφικής ισορροπίας στο εξαμελές Εκτελεστικό Συμβούλιο.

Ο χρόνος ως κρίσιμος παράγοντας

Το δυσκολότερο σενάριο θα ήταν μια παρατεταμένη διαπραγμάτευση που θα συνέπιπτε με τις πολιτικές αλλαγές που αναμένονται στην Ευρώπη μέσα στο 2027. Σε αυτή την περίπτωση, η επιλογή της νέας ηγεσίας της ΕΚΤ θα μπορούσε να συνδεθεί ακόμη περισσότερο με άλλες ευρωπαϊκές θέσεις και με τις ισορροπίες μεταξύ των ισχυρότερων οικονομιών της Ευρωζώνης.

Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τις αγορές ομολόγων, οι οποίες παραμένουν ευαίσθητες σε πολιτικές και δημοσιονομικές αναταράξεις. Μια μακρά περίοδος αβεβαιότητας γύρω από την ηγεσία της ΕΚΤ θα πρόσθετε έναν ακόμη παράγοντα αβεβαιότητας σε ένα ήδη σύνθετο περιβάλλον.

Η αποχώρηση της Σνάμπελ είναι επομένως μόνο η πρώτη κίνηση. Η πραγματική διαπραγμάτευση αφορά ένα ευρύτερο πακέτο θέσεων, στο οποίο η προεδρία της ΕΚΤ, η θέση του επικεφαλής οικονομολόγου, το χαρτοφυλάκιο των αγορών και η σύνθεση του Εκτελεστικού Συμβουλίου θα πρέπει τελικά να συνδυαστούν.

Η επόμενη ηγετική ομάδα της Φρανκφούρτης θα προκύψει έτσι όχι από μία μεμονωμένη επιλογή, αλλά από μια αλυσίδα συμφωνιών μεταξύ των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων. Και η αποχώρηση της Σνάμπελ έφερε αυτή τη διαδικασία νωρίτερα στο προσκήνιο.

Διαβάστε επίσης:

Αναπηρικά επιδόματα: Μόνιμες ετήσιες αυξήσεις από το 2027 – Ποιοι είναι οι 218.000 δικαιούχοι

Καθηγητής ΕΜΠ: «Στην Ελλάδα αντιμετωπίζουμε τα ρέματα και τα ποτάμια ως... χαμένο χώρο»