Skip to main content
ΚΡΗΤΗ

Τα ρακοκάζανα της Κρήτης: Η φθινοπωρινή γιορτή της φιλοξενίας και της παρέας

ρακοκάζανο κρήτη
 clock 11:41 | 22/11/2026
writer icon newsroom ekriti.gr
Δείτε περισσότερα άρθρα μας στα αποτελέσματα αναζήτησης.

Από τις αρχές του Οκτώβρη μέχρι και τις αρχές του Δεκέμβρη,  η Κρήτη έχει τη δική της ξεχωριστή μυρωδιά. Είναι η εποχή που τα ρακοκάζανα παίρνουν φωτιά, ο ατμός από την απόσταξη απλώνεται στον αέρα και το άρωμα που αναδύεται, συνοδεύει τα φθινοπωρινά βράδια. Τα παραδοσιακά αποστακτήρια της Κρήτης- ρακοκάζανα, μετατρέπονται σε σημεία συγκέντρωσης ανθρώπων, καθώς στήνονται παρέες, συναντιούνται φίλοι και συγγενείς, στρώνονται τραπέζια και η διαδικασία της απόσταξης παίρνει χαρακτηριστικά γιορτής.

Υπό αυτή τη συνθήκη, εκτός από τα αρώματα της απόσταξης, στον αέρα αναδύονται και οι μυρωδιές του γλεντιού, οσμές από τις φωτιές των αντικριστών που ενώνουν τους ανθρώπους.  Επί της ουσίας στα ρακοκάζανα συντελείται ένα αντάμωμα, το οποίο έρχεται από το μακρινό παρελθόν και εξακολουθεί να αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής των κρητικών.

«Την περίοδο που αρχίζει η απόσταξη, το κάθε αποστακτήριο οργανώνει την ποσότητα που θέλει και έχει ετοιμάσει για να αποστάξει, καθώς και τους παραγωγούς που έχουν δηλώσει ότι θέλουν να αποστάξουν στο κάθε αποστακτήριο. Εκεί, οργανώνονται βραδιές με μεγάλες παρέες και γλέντια. Έχει μείνει το έθιμο από το παρελθόν, καθώς ήταν μια ευκαιρία που έμπαινε το φθινόπωρο και οι άνθρωποι τότε δεν είχαν πολλές δουλειές. Είχε περάσει ένας Αύγουστος και μαζί, μια περίοδος θέρους που συνεχώς ήταν στα χωράφια και στον ήλιο και έμπαιναν σε μια περίοδο ξεκούρασης και γλεντιού. Αυτό έμεινε μέχρι σήμερα», είπε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο πρόεδρος των Παραδοσιακών Αποσταγματοποιών Ηρακλείου , Αναστάσιος Βρέντζος, ο οποίος ανέφερε ότι στην Π.Ε Ηρακλείου εξακολουθούν να λειτουργούν περίπου 350 καζάνια, ενώ συνολικά όπως τόνισε, μπορεί να φτάνουν ακόμη και τα 650, εάν μέσα σε αυτά υπολογιστούν και όσα είναι ανενεργά.

Image
ρακοκάζανο

Σε ό,τι αφορά την παραγωγή, αυτή έχει αλλάξει σε σχέση με το παρελθόν, κυρίως ως προς την τεχνογνωσία και τις πρώτες ύλες. «Παλιά αποστάζανε μόνο τσίκουδα, δηλαδή τις ποσότητες που ήταν μη ωφέλιμες, μετά την παραγωγή κρασιού από το σταφύλι και ήταν το στερεό υλικό που είχε απομείνει. Τώρα, έχουμε πλέον τη δυνατότητα να αποστάζουμε ολόκληρο το σταφύλι μαζί με τον χυμό του» ανέφερε χαρακτηριστικά, περιγράφοντας βήμα βήμα, πώς βγαίνει το κρητικό απόσταγμα-τσικουδιά.

Η διαδικασία ξεκινά με την τοποθέτηση των σταφυλιών ή των στέμφυλων σε δεξαμενές και βαρέλια, όπου πραγματοποιείται η ζύμωση. Τα σάκχαρα μετατρέπονται σε αλκοόλ μέσα σε περίπου 15 με 20 ημέρες, ενώ ο χρόνος μπορεί να διαφοροποιηθεί ανάλογα με τις συνθήκες. Αφού ολοκληρωθεί η διαδικασία, οι χώροι σφραγίζονται και ακολουθεί το ξεσφράγισμα των καζανιών από τις αρμόδιες αρχές, ώστε να ξεκινήσει νόμιμα η απόσταξη, που ξεκινά με την  τοποθέτηση μέσα στο αποστακτήριο, των στέμφυλων  ή των σταφυλιών που έχουν ζυμωθεί.  Σε αυτό το σημείο ανάβουν οι φωτιές που φτάνουν σε θερμοκρασία μέχρι τους 80-90 βαθμούς, για να ξεκινήσει η απόσταξη, ενώ η πρώτη ποσότητα που βγαίνει -και είναι αυτή που έχει το περισσότερο αλκοόλ- είναι η λεγόμενη πρωτόρακη. 

Το απόσταγμα μπορεί να καταναλωθεί αμέσως, ωστόσο μπορεί και να φυλαχθεί σε γυάλινα και ανοξείδωτα δοχεία. Επίσης, υπάρχει η δυνατότητα παλαίωσης σε βαρέλια, αν και λίγοι παραγωγοί επιλέγουν αυτή την πρακτική, όπως εξήγησε ο Αναστάσιος Βρέντζος.

Σε ορισμένα  αποστακτήρια, μπορεί πλέον κάποιος να δει από κοντά ένα σημαντικό μέρος της λαϊκής παράδοσης, καθώς έχουν εξελιχθεί σε επισκέψιμους χώρους, λαμβάνοντας  χαρακτηριστικά και μικρών ταβερνών , με εκθέματα από την ιστορία της απόσταξης.

«Κάποιοι το έχουν εξελίξει και σαν μικρές ταβέρνες, τα λεγόμενα επισκέψιμα. Κανονίζουν καθημερινά την περίοδο αυτή,  μικρά γλέντια και έχουν δημιουργήσει χώρους που εκθέτουν όλα τα παλιά εργαλεία ή και αντικείμενα που χρησιμοποιούνταν στο παρελθόν για τη διαδικασία αυτή».

Σε ό,τι αφορά όσους δεν έχουν το δικό τους καζάνι , όπως τόνισε ο πρόεδρος των Παραδοσιακών Αποσταγματοποιών Ηρακλείου, μπορούν να συμμετέχουν στη διαδικασία, απευθυνόμενοι σε αποστακτήριο για την παραγωγή της δικής τους ρακής. «Πολύς κόσμος- που δεν έχει δικό του αποστακτήριο-  θέλει να συμμετάσχει ή να κάνει αυτό το γλέντι, να καλέσει κόσμο και να βγάλει τη δική του ρακή», σημείωσε, προσθέτοντας ότι  από τα τραπέζια του ρακοκάζανου δεν λείπουν οι παραδοσιακοί μεζέδες. Ξεχωριστή θέση έχουν οι πατάτες που ψήνονται στη στάχτη του αποστακτήρα, μαζί με λάχανο, ξηρούς καρπούς και αποξηραμένα φρούτα, ενώ συχνά πλέον τα τραπέζια θυμίζουν αυτά των γιορτών, οπότε δεν λείπουν ούτε τα αντικρυστά. 

Για τον πρόεδρο των Παραδοσιακών Αποσταγματοποιών Ηρακλείου, τα ρακοκάζανα αποτελούν κάτι πολύ περισσότερο από μια παράδοση, καθώς όπως σημείωσε, συνδέονται άμεσα με τη βιωσιμότητα της αμπελουργίας, προσφέροντας παράλληλα ένα συμπληρωματικό εισόδημα στους παραγωγούς.

«Τα καζάνια είναι αναπόσπαστο κομμάτι της αμπελουργίας της Κρήτης. Εκτός από την παράδοση, αποτελούν ένα συμπλήρωμα βιωσιμότητας και μια εναλλακτική αξιοποίησης προϊόντων που παλιά θεωρούνταν άχρηστα ή ακατάλληλα για να χρησιμοποιηθούν για κρασί και σταφίδα. Το παραδοσιακό απόσταγμα αποτελεί πηγή εισοδήματος για τους περισσότερους αμπελουργούς» είπε χαρακτηριστικά, ενώ δεν παρέλειψε να τονίσει ότι το παραδοσιακό απόσταγμα-τσικουδιά, παραμένει αναπόσπαστο στοιχείο της κρητικής φιλοξενίας, αφού συνοδεύει την υποδοχή κάθε επισκέπτη, όχι μόνο στα σπίτια, αλλά και στις περισσότερες ταβέρνες και εστιατόρια του νησιού.

«Σε όποιο εστιατόριο και αν καθίσει κάποιος για φαγητό, είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα λάβει ως κέρασμα, παραδοσιακό απόσταγμα-τσικουδιά. Αρέσει σε όλους και το ζητάνε πάρα πολύ. Σε πολλές φωτογραφίες τουριστών, βλέπουμε ότι την παραδοσιακή Κρήτη τη σχετίζουν με το καλωσόρισμα των επισκεπτών, με ένα ποτηράκι. Οπότε είναι σήμα κατατεθέν και αυτό δεν πρέπει ποτέ να χαθεί» κατέληξε ο κ. Βρέντζος, γνωρίζοντας καλά πως το φθινόπωρο που ξαναζωντανεύουν τα ρακοκάζανα, μαζί τους ζωντανεύουν οι μνήμες, οι παρέες, τα γλέντια και μια παράδοση που δεν αφορά μόνο την παραγωγή ενός ποτού, αλλά έναν ολόκληρο τρόπο ζωής, στην κρητική ύπαιθρο.

πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Κρήτη - μεταναστευτικό: Στο Τυμπάκι η βάση του drone της Frontex για την επιτήρηση στα νότια

Απέπλευσε από το λιμάνι του Ηρακλείου το γαλλικό ερευνητικό σκάφος Abeille Marengo

Εβδομάδα κινητοποιήσεων στην Κρήτη: Διαμαρτυρίες εκπαιδευτικών, σύσκεψη κτηνοτρόφων και 24ωρη απεργία ΑΔΕΔΥ



 

google news icon

Ακολουθήστε το ekriti.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις για την Κρήτη και όχι μόνο.

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ
Ράδιο Κρήτη © | 2013 -2026 ekriti.gr Όροι Χρήσης | Ταυτότητα Designed by Cloudevo, developed by Pixelthis