Ηλεκτρική διασύνδεση: Το παρασκήνιο της καθυστέρησης του «Abeille Marengo» και οι τουρκικές αντιδράσεις

Σε μια κρίσιμη φάση εισέρχεται το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου (Great Sea Interconnector), καθώς η επανέναρξη των ερευνών του γαλλικού πλοίου «Abeille Marengo» συνοδεύεται από νέες τουρκικές αμφισβητήσεις, αντικρουόμενες διπλωματικές δηλώσεις και ερωτήματα για τις πραγματικές συνθήκες υπό τις οποίες θα προχωρήσουν οι εργασίες.

Η Αθήνα εμφανίζεται αποφασισμένη να συνεχίσει το έργο, έχοντας ολοκληρώσει τις απαιτούμενες αδειοδοτήσεις και εκδώσει τη σχετική NAVTEX. Η Άγκυρα, από την πλευρά της, επανέφερε τις αξιώσεις της για θαλάσσιες περιοχές της Ανατολικής Μεσογείου, υποστηρίζοντας ότι οι έρευνες απαιτούν τη δική της συγκατάθεση.

Ωστόσο, το Σάββατο ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν εμφανίστηκε καθησυχαστικός, δηλώνοντας ότι το ζήτημα με τις NAVTEX έχει επιλυθεί, χωρίς να εξηγήσει τι ακριβώς εννοούσε.

Η εξέλιξη αυτή, σε συνδυασμό με τη μετάθεση του απόπλου του γαλλικού ερευνητικού πλοίου από το Ηράκλειο για τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου, δημιουργεί ένα σύνθετο σκηνικό, στο οποίο οι διπλωματικές διαβεβαιώσεις μένει να επιβεβαιωθούν στην πράξη.

Γιατί δεν απέπλευσε το γαλλικό πλοίο το Σάββατο

Το «Abeille Marengo», που βρίσκεται στο λιμάνι του Ηρακλείου από τις 27 Οκτωβρίου, επρόκειτο αρχικά να αποπλεύσει το Σάββατο 7 Νοεμβρίου, προκειμένου να ξεκινήσει τις προγραμματισμένες έρευνες για τη διαδρομή του υποθαλάσσιου καλωδίου.

Ο απόπλους, ωστόσο, μετατέθηκε για τη Δευτέρα, με τις διαθέσιμες πληροφορίες να αποδίδουν την αλλαγή στις καιρικές συνθήκες και στην ανάγκη ολοκλήρωσης του επιχειρησιακού συντονισμού με τις αρμόδιες ελληνικές υπηρεσίες.

Σύμφωνα με τα σχετικά ρεπορτάζ, απαιτείται χρόνος για την προετοιμασία του πλοίου και των συνοδευτικών μέσων, ενώ το πρώτο σκέλος της αποστολής προβλέπεται να περιλαμβάνει δοκιμές των συστημάτων βυθομέτρησης.

Δεν υπάρχουν, μέχρι στιγμής, επιβεβαιωμένα στοιχεία ότι η καθυστέρηση οφείλεται σε τουρκική παρέμβαση ή σε κάποια διπλωματική εμπλοκή.

Από την άλλη πλευρά, η χρονική σύμπτωση της αναβολής με την έντονη τουρκική αντίδραση καθιστά εύλογο το ενδιαφέρον για τις συνθήκες υπό τις οποίες θα πραγματοποιηθεί τελικά ο απόπλους.

Τι έχει γίνει μέχρι τώρα και τι διεκδικεί η Άγκυρα

Την Παρασκευή 6 Νοεμβρίου, το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε την ολοκλήρωση της αδειοδοτικής διαδικασίας για τις έρευνες και την πόντιση του καλωδίου, κατόπιν αιτήματος της γαλλικής εταιρείας Nexans, που ενεργεί για λογαριασμό του φορέα του έργου.

Ακολούθησε η έκδοση της ελληνικής NAVTEX 1411/26, ενώ αντίστοιχη αναγγελία εξέδωσε και η Κυπριακή Δημοκρατία.

Η Τουρκία απάντησε με αντι-NAVTEX και ανακοίνωση του υπουργείου Εξωτερικών της, υποστηρίζοντας ότι μέρος των προγραμματισμένων ερευνών αφορά περιοχές τις οποίες θεωρεί τμήμα της τουρκικής υφαλοκρηπίδας.

Η Άγκυρα υποστήριξε ότι απαιτείται προηγούμενη συγκατάθεσή της και αμφισβήτησε τη νομιμότητα των ελληνικών και κυπριακών αναγγελιών.

Η Αθήνα απέρριψε κατηγορηματικά τις τουρκικές αξιώσεις, επισημαίνοντας ότι οι ελληνικές αρχές είναι οι αρμόδιες για τις σχετικές αδειοδοτήσεις και ότι οι εργασίες θα προχωρήσουν σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας.

Η αντιπαράθεση παραπέμπει ευθέως στην κρίση της Κάσου, όταν οι τουρκικές παρεμβάσεις είχαν δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα στην πρόοδο των ερευνών.

Το αίνιγμα των δηλώσεων Φιντάν

Μέσα σε αυτό το κλίμα, ιδιαίτερη σημασία αποκτούν οι δηλώσεις του Χακάν Φιντάν το Σάββατο. Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών υποστήριξε ότι το ζήτημα των NAVTEX έχει επιλυθεί και ότι όλα εξελίσσονται φυσιολογικά. Τι ακριβώς έχει επιλυθεί, όμως, και με ποιον τρόπο; Η τουρκική πλευρά δεν διευκρίνισε αν υπήρξε κάποια συνεννόηση, αν περιορίστηκε σε ανταλλαγή πληροφοριών ή αν απλώς θεωρεί ότι έχει κατοχυρώσει τις θέσεις της μέσω της αντι-NAVTEX.

Αντίστοιχα, ελληνικές διπλωματικές πηγές υπογράμμισαν ότι η εσωτερική διαχείριση του ζητήματος από την Τουρκία δεν αφορά την Αθήνα, επαναλαμβάνοντας ότι η Ελλάδα είναι η μόνη αρμόδια χώρα για την αδειοδότηση των συγκεκριμένων εργασιών.

Οι δύο τοποθετήσεις δεν είναι απαραίτητα ασύμβατες ως προς την επιθυμία αποκλιμάκωσης. Αποτυπώνουν, όμως, διαφορετικές αντιλήψεις για το καθεστώς των θαλάσσιων περιοχών.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η τουρκική πλευρά θα περιοριστεί στη διπλωματική διατύπωση των αξιώσεών της ή αν θα επιχειρήσει να επηρεάσει την εξέλιξη των ερευνών επί του πεδίου.

Υπήρξε ενημέρωση της Τουρκίας μέσω της γαλλικής πλευράς;

Μια ακόμη διάσταση της υπόθεσης αφορά το ενδεχόμενο επικοινωνίας της γαλλικής εταιρείας ή άλλων εμπλεκόμενων φορέων με τις τουρκικές αρχές.

Το ΚΚΕ έθεσε δημοσίως το ερώτημα αν υπήρξε οποιασδήποτε μορφής ενημέρωση ή γνωστοποίηση προς την Τουρκία από τη γαλλική πλευρά, θεωρώντας ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να αξιοποιηθεί από την Άγκυρα για την προβολή των αξιώσεών της.

Εδώ απαιτείται μια ουσιαστική διάκριση: η επιχειρησιακή ενημέρωση για λόγους ασφάλειας της ναυσιπλοΐας δεν ταυτίζεται με την αναγνώριση δικαιοδοσίας ή την υποβολή αιτήματος αδειοδότησης.

Επομένως, ακόμη και αν υπήρξαν τεχνικές επαφές, το περιεχόμενο και ο χαρακτήρας τους είναι εκείνα που θα καθόριζαν την πολιτική και νομική σημασία τους. Μέχρι στιγμής, δεν έχουν δημοσιοποιηθεί στοιχεία που να τεκμηριώνουν ότι η Αθήνα ζήτησε ή αποδέχθηκε τουρκική άδεια.

Από την πλευρά του, το ΠΑΣΟΚ υπογράμμισε την ανάγκη να συνεχιστεί απρόσκοπτα το έργο, τονίζοντας ότι αφορά συνολικά την Ευρώπη και ότι η άσκηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων δεν μπορεί να συνδυάζεται με υποχωρήσεις.

Το πραγματικό τεστ θα γίνει στη θάλασσα

Το Great Sea Interconnector, ένα έργο προϋπολογισμού περίπου 1,9 δισ. ευρώ, με σημαντική ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, αποσκοπεί στην ηλεκτρική σύνδεση της Κύπρου με το ευρωπαϊκό δίκτυο μέσω της Ελλάδας, με προοπτική επέκτασης προς το Ισραήλ.

Η στρατηγική σημασία του είναι δεδομένη. Εξίσου δεδομένο, όμως, είναι ότι η υλοποίησή του αντιμετωπίζει τόσο γεωπολιτικές όσο και οικονομικές και τεχνικές δυσκολίες. Η επανέναρξη των ερευνών αποτελεί θετική εξέλιξη, αλλά δεν ισοδυναμεί με οριστική επίλυση των εκκρεμοτήτων του έργου.

Το πρώτο ουσιαστικό τεστ αναμένεται με τον απόπλου του γαλλικού πλοίου και, κυρίως, με την πραγματοποίηση των εργασιών στις θαλάσσιες περιοχές όπου η Τουρκία προβάλλει τις αξιώσεις της. Εάν οι έρευνες εξελιχθούν χωρίς παρεμβάσεις, θα πρόκειται για σημαντική πρόοδο και ένδειξη ότι η ένταση μπορεί να παραμείνει σε διπλωματικό επίπεδο. Εάν, αντίθετα, υπάρξουν νέες καθυστερήσεις ή επιχειρησιακές παρεμβάσεις, θα επανέλθουν με μεγαλύτερη ένταση τα ερωτήματα για την πραγματική δυνατότητα ολοκλήρωσης του έργου.

Το συμπέρασμα, προς το παρόν, είναι ότι η Ελλάδα έχει κάνει ένα ουσιαστικό βήμα για την επανεκκίνηση του καλωδίου, χωρίς όμως να έχει ξεκαθαρίσει αν η Τουρκία θα επιτρέψει την απρόσκοπτη εξέλιξη των ερευνών.

Και ακριβώς γι’ αυτό, η συνέχεια δεν θα κριθεί τόσο από τις δηλώσεις της Αθήνας ή της Άγκυρας, όσο από το τι θα συμβεί στη θάλασσα τις επόμενες ημέρες.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

Κρήτη: Δύσκολη επιχείρηση διάσωσης μεταναστών – Ανασύρθηκε μία σορός

Έστηναν κομπίνες με νομιμοποιήσεις αυθαιρέτων - Δικογραφία σε 60 άτομα