Απόψεις

Οι ευθύνες της καθ´ ημάς ηγεσίας. Του Πέτρου Μηλιαράκη*

μηλιαρακης πετρος.jpg

Μόλις προσφάτως (04/12/2019) το Eurogroup αποδέχτηκε τη σχετική  πρόταση της Ευρωπαϊκής  Επιτροπής (Commission) για την ενεργοποίηση του δεύτερου κατά σειρά πακέτου παρεμβάσεων στο ελληνικό χρέος αξίας 767 εκατ ευρώ. Η απόφαση αυτή αφορά στο πακέτο που συνδέεται  ευθέως με την τέταρτη αξιολόγηση της Ελλάδας σε καθεστώς ασφαλώς (για να λέμε την αλήθεια)  ενισχυμένης εποπτείας. Εκείνο δε που προκύπτει αδιστάκτως είναι ότι οι δανειστές δεν επιτρέπουν τα κέρδη των ελληνικών ομολόγων, τα προερχόμενα από τα λεγόμενα  Securities Markets Programme (smp’s), να χρησιμοποιηθούν για «κάτι διαφορετικό»  εκτός από την απομείωση του χρέους. Έτσι οι δανειστές αποφάσισαν τα χρήματα αυτά  να επιστρέψουν στους ίδιους τους δανειστές! 

Το επόμενο στάδιο είναι: α) η έγκριση της «δόσης» από τα Κοινοβούλια κρατών- μελών που προβλέπουν ανάλογη διαδικασία (π.χ του Γερμανικού) , και β) η τελική έγκριση (τελική εκτελεστή πράξη) από τον ESM, μάλλον  μετά τις εορτές του νέου έτους.  Με την ευκαιρία αυτής της εξέλιξης χρήσιμα είναι τα εξής:   

• η επέκταση της οικονομικής κρίσης

Το Eurogroup δεν είναι Θεσμικό Όργανο της Ευρωπαϊκής Ένωσης! Παρά ταύτα αυτό αποφασίζει!   Η έλλειψη, λοιπόν, δημοκρατικού κέντρου λήψης αποφάσεων και ο μη ελεγχόμενος τρόπος παρέμβασης σε κρίσιμα οικονομικά ζητήματα, έχουν δημιουργήσει το φαινόμενο ώστε: α)  η ευρωζώνη  δια του  Eurogroup να έχει απορροφήσει το σύνολο των λειτουργιών του όλου συστήματος (βάσης και εποικοδομήματος) και β) η ευρωζώνη να είναι ο αχθοφόρος υπέρογκου χρέους της τάξης περίπου των 25 τρις 700 δις ευρώ, με επιμέρους χρέος 7 τρις ευρώ που αφορούν ειδικώς μόνο στη Γαλλία και στην Ιταλία. 

Στην παρούσα λοιπόν ιστορική συγκυρία που η Ευρωπαϊκή  Ένωση βιώνει κρίση οικονομίας και δημοκρατίας στα διεθνή Χρηματιστήρια έχει εξαϋλωθεί πλούτος της τάξης των 2,5 τρις δολαρίων, μόνο κατά το μέρος που αφορά στην Κίνα,  και 17 τρις δολαρίων στον υπόλοιπο διεθνή χώρο, συμπεριλαμβανομένης και της Ευρωπαϊκής Ένωσης!

Την ίδια περίοδο ο δείκτης Euro Stoxx 600 των κυρίαρχων τραπεζικών μετοχών πιέζεται ασφυκτικά, ενώ η Deutsche Bank που έχει οιονεί δεσπόζουσα θέση όχι μόνο στη Γερμανία, αλλά και διεθνώς, βιώνει επίπεδα υπερβολικής μόχλευσης.

Οποιοδήποτε όμως πλήγμα στο κύρος της Deutsche Bank δεν θα είναι εύκολα διαχειρίσιμο, όπως για παράδειγμα έλαβε χώρα στις περιπτώσεις της Volkswagen που αφορά στην αυτοκινητοβιομηχανία και της Siemens που αφορά στην τεχνολογία, καθόσον ο χρηματοπιστωτικός κολοσσός της Deutsche Bank έχει μέγεθος που λόγω μόχλευσης υπερβαίνει 200 φορές το χρέος της Ελληνικής Δημοκρατίας! Τα προαναφερόμενα που εστιάζουν τόσο στη δομική κρίση λειτουργικότητας, όσο και στην οικονομική κρίση μιας ευρωπαϊκής «φούσκας» επιδεινώνονται δραματικά και από τις γεωπολιτικές εξελίξεις στο χώρο της Μέσης και Άπω Ανατολής.

• γεωπολιτική αποσταθεροποίηση;

Η κρίση που μαστίζει τη Μέση και Άπω Ανατολή, αφορά αμέσως και κρίση της Ευρώπης, με κύρια αιχμή το μεταναστευτικό-προσφυγικό που χαρακτηρίζεται από ασύλληπτη έκταση και ένταση ροής προσφύγων. Οι πρόσφυγες αυτοί (με «συμμετοχή» και μεταναστών) επιθυμούν να εγκατασταθούν (για στοιχειώδη επιβίωση και ασφάλεια) κυρίως στην Ηπειρωτική Ευρώπη, με αρχική προτίμηση τη Γερμανία.  Το όλο κλίμα όμως που υφίσταται στην παρούσα συγκυρία,  είναι άκρως επικίνδυνο για την παγκόσμια ειρήνη  για τον ειδικότερο λόγο ότι υφίσταται διαδικασία ανακατανομής και διαίρεσης για μια νέα τάξη πραγμάτων στη Μέση και Άπω Ανατολή. 

Και ενώ η κρίση βαθαίνει και τα ασύμμετρα οικονομικά προβλήματα σε συνδυασμό με τις γεωπολιτικές εξελίξεις οδηγούν την κατάσταση σε απόκρημνα φαινόμενα, η Ευρωπαϊκή Ένωση  δεν μπορεί να έχει ενιαία αντιμετώπιση, ούτε και αποφασιστική συμβολή για την ομαλή εξέλιξη των πραγμάτων. Η ομαλή όμως εξέλιξη των πραγμάτων προϋποθέτει συναίνεση, ιστορικούς συμβιβασμούς με προσήλωση στις αρχές και αξίες της Ένωσης και δραστική αντιμετώπιση του χρέους με βάση την αύξηση του ΑΕΠ. Άλλως το βάρος του χρέους θα αποτελεί βρόγχο στο «σώμα» των δοκιμαζόμενων κοινωνιών, με πρώτη την κοινωνία της Ελλάδας, με απρόβλεπτες εξελίξεις πρωτίστως για την κοινωνική συνοχή!..

• οι ευθύνες της καθ’ ημάς ηγεσίας

Τούτων δοθέντων η συγκυρία αφορά δεδομένα που απαιτούν το καθ’ ημάς πολιτικό σύστημα (αναφέρομαι στο σύνολο των κομμάτων του δημοκρατικού τόξου- κυβέρνησης και αντιπολίτευσης), να σταθεί με τη συγκρότηση αρραγούς εσωτερικού μετώπου, με στιβαρότητα και σοβαρότητα ενώπιον των περιστάσεων! Αυτές, άλλωστε, είναι οι ευθύνες ιδίως της καθ’ ημάς ηγεσίας οι οποίες αυτοβούλως ζητήθηκαν να της ανατεθούν μέσω της λαϊκής ετυμηγορίας!

--------------------------------------------

 * Ο Πέτρος Μηλιαράκης δικηγορεί στα Ανώτατα Ακυρωτικά Δικαστήρια της Ελλάδας και στα Ευρωπαϊκά Δικαστήρια του Στρασβούργου και του Λουξεμβούργου (ECHR και GC- EU). 

Απόψεις

Οι ΗΠΑ και η "αστάθμητη" Τουρκία. Του Πέτρου Μηλιαράκη

μηλιαρακης πετρος.jpg

Με βάση τα διαλαμβανόμενα  στον παρόντα χρόνο στη διεθνή πολιτική και διπλωματία, με επίκεντρο την ανατολική λεκάνη της Μεσογείου αλλά και την κεντρική Μεσόγειο, η εξωτερική πολιτική δεν αναφέρεται σε «σταθερά πεδία» σε μια εποχή παγκοσμιοποίησης, καθόσον το κάθε κράτος επανατοποθετείται στην παγκόσμια σκακιέρα και υπερασπίζεται αμιγώς τα συμφέροντα του, ενώ παραλλήλως υπάρχουν αλληλοεπιδράσεις και «συμμαχίες» παρά την ύπαρξη  βασικών εσωτερικών αντιθέσεων (βάσης και εποικοδομήματος), όπως είναι το πρόσφατο παράδειγμα «συμμαχίας»: Ρωσίας-Τουρκίας-Ιράν (Ορθόδοξων Χριστιανών και Ισλαμιστών: Σουνιτών και Σιϊτών). 

Έτσι, στις παρούσες συνθήκες η μονοσήμαντη εξωτερική πολιτική εξ ανάγκης παραχωρεί τη θέση της σε μια περίπλοκη και πολυσήμαντη με ιδιαιτερότητες πολιτική, η οποία επιβάλει αναθεώρηση κατάλοιπων του παρελθόντος. 

 Με τούτα τα δεδομένα, διερωτάται κανείς εάν και κατά πόσον, ακόμη και τα λεγόμενα «Think Tanks» των ΗΠΑ, που κατά κανόνα επηρεάζουν τις διεθνείς διακρατικές σχέσεις, την παγκόσμια ασφάλεια αλλά και το διεθνές εμπόριο, έχουν αναπροσαρμόσει και επανεξετάσει τις πολιτικές τους...

• η «κοινή άμυνα» 

Η ίδρυση της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας (ΝΑΤΟ) στο χρόνο συγκρότησής της (1949) ήταν ατελής, χωρίς την ύπαρξη δύο όμορων κρατών, ήτοι της Ελλάδας και της Τουρκίας. Αξιοπρόσεκτο δε είναι πως ακριβώς αξιολογήθηκε (σε ιδεολογικοπολιτικό αλλά και στρατηγικό επίπεδο), αυτή η κοινή είσοδος των συγκεκριμένων κρατών από τον (τότε) Υπουργό των Εξωτερικών των ΗΠΑ Ντιν Άτσεσον. Ο τότε Αμερικανός Αξιωματούχος, τοποθετήθηκε, σύμφωνα με τα «αρχεία» της εποχής, ως εξής:

«Η εισδοχή των δύο χώρων δεν θα συντελέσει μόνον εις την ενίσχυσιν της ιδικής των ασφαλείας, αλλά και των άλλων χωρών του Συμφώνου, περιλαμβανομένης και της ιδικής μας. Αρκεί να ρίξωμεν ένα βλέμμα εις τον χάρτην, διά να είδωμεν ποία είναι η στρατηγική σημασία των δύο χωρών διά τη δυτικήν άμυναν: φρουρούν τας ανατολικάς προσβάσεις προς την Μεσόγειον, περιλαμβανομένων και των στενών της Ιταλίας, από τη Μαύρην Θάλασσαν προς την Κεντρικήν Μεσόγειον. Επιπλέον, η Τουρκία πλευροκοπεί τας χερσαίας οδούς, αι οποίαι άγουν από τη Ρωσίαν προς τας πλούσιας πετρελαιοπηγάς της Μέσης Ανατολής. Είναι δε γνωστή η απόφασις της Ελλάδος και της Τουρκίας να διατηρήσουν την ελευθερίαν και ανεξαρτησίαν των και να αναπτύξουν περαιτέρω τη δύναμίν των εις αποφασιστικόν φράγμα εναντίον του επιθετικού κομμουνισμού, ιδιαιτέρως εις την Μέσην Ανατολήν», Αυτό ήταν το δόγμα της εποχής. Για την πληρότητα όμως του ιστορικού και πολιτικού λόγου θα πρέπει να ληφθούν υπ’ όψιν τα παρακάτω:

•  η πάγια στρατηγική της Ρωσίας

Στις 30 Δεκεμβρίου 1922 σχηματίστηκε η Ένωση των Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών (ΕΣΣΔ) με την ενοποίηση της τότε Ρωσικής Σοβιετικής Ομοσπονδιακής Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας με τις αντίστοιχες Σοσιαλιστικές Δημοκρατίες της Ουκρανίας, της Λευκορωσίας και της Υπερκαυκασίας.

 Η διαδικασία αυτή συνεπαγόταν ριζική ιδεολογικοπολιτική ανατροπή όχι μόνο στον ευρωπαϊκό αλλά και στον παγκόσμιο χώρο. Παραλλήλως τα στρατηγικά συμφέροντα της Ρωσίας που από το 1721 υπό την ηγεσία του Μεγάλου Πέτρου της Ρωσίας, εκτείνονταν από τις Ακτές της Βαλτικής (εξ ού λόγου και η νέα Πρωτεύουσα του Κράτους η Αγία Πετρούπολη), συνδυαζόμενα με τις μεταρρυθμίσεις της εποχής εκείνης έφεραν σημαντικές δυτικοευρωπαϊκές πολιτιστικές επιρροές στη Ρωσία.

Ειδικότερα από την εποχή της βασιλείας της Μεγάλης Αικατερίνης (1762-1796), η Ρωσία βρέθηκε στο απόγειο της δύναμής της, ενώ η εποχή αυτή έμεινε στην ιστορία ως η εποχή του «Ρωσικού Διαφωτισμού». Υπ’ όψιν δε, ότι η Μεγάλη Αικατερίνη επέκτεινε τον πολιτικό έλεγχο της Ρωσίας στην Πολω-Λιθουανική Κοινοπολιτεία και ενσωμάτωσε το μεγαλύτερο μέρος εδαφών της, μετά το διαμελισμό ανάμεσα στη Ρωσία, την Πρωσία, και την Αυστρία, οπότε τα σύνορα της Ρωσίας έφτασαν στην Κεντρική Ευρώπη. 

Όταν δε ο Τσάρος Αλέξανδρος ο Α’ (1801-1825) απέσπασε τη Φινλανδία από το Βασίλειο της Σουηδίας το 1809 και την Βερσσαραβία από τους Τούρκους το 1812, οι Ρώσοι αποίκισαν την Αλάσκα στη Βόρεια Αμερική και δημιούργησαν εγκαταστάσεις έως και την Καλιφόρνια! 

Ιδού γιατί στο Συνέδριο της Βιέννης η Ρωσία εκπροσωπούμενη από τον Τσάρο Αλέξανδρο τον Α’, καθόρισε το «Χάρτη της Ευρώπης» για τα επόμενα χρόνια. 

 Για να ορθοτομούμε το λόγο της αλήθειας, κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου (1941-1945) η τότε Σοβιετική Ένωση πρόσφερε στο βωμό της νίκης του πολέμου το 1/3 του συνόλου των θυμάτων του παγκόσμιου πολέμου με περίπου 16 εκατομμύρια νεκρούς. Ιστορικό δεδομένο είναι δε ότι η λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου έφερε το λεγόμενο «Κόκκινο Στρατό» στο «Κέντρο της Ευρώπης», διαμοιράζοντας την Ηπειρωτική Ευρώπη σε Ανατολική και Δυτική –αν και το μοίρασμα αυτό ήταν συμπεφωνημένο. 

• ταυτόχρονη η ένταξη Ελλάδας και Τουρκίας στο ΝΑΤΟ

Ωστόσο, τίποτα δεν εμπόδισε, τους συμμάχους να αναπτύξουν μεταξύ τους σοβαρή αντιπαλότητα, διαμορφώνοντας την περίοδο του λεγόμενου «Ψυχρού Πολέμου». 

Η περίοδος του «Ψυχρού Πολέμου», υποχρέωσε ταυτοχρόνως δύο γείτονες χώρες, την Ελλάδα και την Τουρκία, να συμμετάσχουν στο «ψυχροπολεμικό κλίμα» στο πλαίσιο της Συμμαχίας του ΝΑΤΟ, προσδεδεμένες κυρίως στο άρμα των ΗΠΑ. Η ταυτόχρονη ένταξη Ελλάδας-Τουρκίας στη Βορειοατλαντική Συμμαχία (1952) αναγνώριζε εξ αντικειμένου τα γεωπολιτικά δεδομένα εκάστης χώρας, οπότε η κάθε μια απ’ αυτές τις γείτονες χώρες συνεπαγόταν και διαφορετικούς ρόλους. Οι πρόνοιες της Ατλαντικής Συμμαχίας έναντι του «αντι-ΝΑΤΟ» ή άλλως του «Συμφώνου της Βαρσοβίας»  οφείλονταν τόσο στην ιδεολογικοπολιτική αντιπαλότητα ανάμεσα στους δύο αντιμαχόμενους κόσμους, όσο και κυρίως στην επιρροή της τότε ΕΣΣΔ σε παγκόσμια κλίμακα. Υπ’ όψιν ότι το «Σύμφωνο της Βαρσοβίας» ιδρύθηκε το 1955 λόγω της επαναστρατιωτικοποίησης της (τότε) Δυτικής Γερμανίας και της ένταξής της στο ΝΑΤΟ.

Στα προαναφερόμενα άξιο επισημείωσης είναι ότι η «σύμμαχος Τουρκία» ουδεμία εμπλοκή είχε στο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Απλώς απέστειλε στις μεταπολεμικές επιχειρήσεις στην Κορέα «άκαπνους» στρατιωτικούς…

•   τα νέα δεδομένα

Όταν ο ιστορικός κύκλος της Οκτωβριανής Επανάστασης έκλεισε με την υποστολή της «Κόκκινης Σημαίας» στις 15 Δεκεμβρίου 1991, και ο όρος «Αγαπητοί Σύντροφοι» αντικαταστάθηκε με τον όρο «Αγαπητοί Συμπολίτες και Συμπατριώτες», οι ιδεολογικοπολιτικές αντιθέσεις τέθηκαν στο περιθώριο, ή άλλως στην επεξεργασία της επιστήμης της Ιστορίας, και αναδείχθηκαν νέα δεδομένα, αμιγώς στο γεωπολιτικό πεδίο και ειδικότερα στο γεωπολιτικό πεδίο της ενέργειας, δηλαδή της εκμετάλλευσης των φυσικών πόρων. Δεν είναι δε τυχαίο ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση στις 10 Δεκεμβρίου 1998 ενσωμάτωσε στο Κοινοτικό-Ενωσιακό κεκτημένο το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS-United Nations Convention of Law of the Sea). 

 Έτσι, από το ιδεολογικοπολιτικό πεδίο τα πράγματα μετατέθηκαν αμιγώς όχι μόνο στη διανομή των αγορών, υπό την ευρύτερη έννοια των παραγωγικών σχέσεων και παραγωγικών δυνάμεων του καπιταλισμού,σε επίπεδο ιμπεριαλισμού, αλλά διαμορφώθηκαν σε νομικοπολιτικό πεδίο νέες συνθήκες που αφορούν αποκλειστικές οικονομικές ζώνες και συναφώς την  αξιοποίηση του όποιου φυσικού πλούτου, μέσω σύγκρουσης συμφερόντων.

Ταυτοχρόνως, ο θρησκευτικός φονταμενταλισμός, που προέρχεται από το Ισλάμ, έφερε και τη λεγόμενη «σύγκρουση πολιτισμών», περιπλέκοντας ευρύτερα πολιτιστικά και ιστορικά στοιχεία σε μια «ιδιόμορφη διένεξη», ενός πράγματι παγκοσμιοποιημένου περιβάλλοντος, όχι μόνο στην οικονομία αλλά και στον πολιτισμό.

 •Τουρκία: «ο αστάθμητος παράγοντας» 

Εξυπακούεται ότι ο γεωπολιτικός ρόλος της Τουρκίας δεν πρέπει να είναι άλλος  (από τη δεκαετία του ’50 έως και σήμερα), από το να υπερασπίζεται τα συμφέροντα Ευρωπαίων και Αμερικανών έναντι της Ρωσίας. Αυτή είναι η έννοια συμμετοχής της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ και της συμμαχίας της με τις ΗΠΑ, σύμφωνα με το «δόγμα Άτσεσον».

Ωστόσο, οι πρόσφατες εξελίξεις, μάλλον πρέπει να απογοητεύουν τους συμμάχους Ευρωπαίους και Αμερικανούς. Η Τουρκία φαίνεται να είναι προσδεδεμένη πλέον στο πλαίσιο «γεωπολιτικών συμφερόντων» με τη Ρωσία, σε επίπεδο άκρως ανησυχητικό, για το κατά πόσον παραμένει «συνεπής σύμμαχος», ενώ στο εσωτερικό της χώρας σε επίπεδο πολιτισμού, ιδεολογικοπολιτικής παιδείας και επηρεασμού της κοινής γνώμης, αλλά και δομής του κράτους, διαμορφώνεται θρησκευτικό φονταμεταλιστικό κράτος, αντιαμερικανισμός και αποστροφή στις αξίες και στα πρότυπα του δυτικού πολιτισμού. Οίκοθεν συνάγεται ότι ασφαλώς πολιτισμικά αλλά και ως «έννομη τάξη», η Τουρκία δεν ανήκει στο δυτικό κόσμο. 

Με τούτα τα δεδομένα, η αμερικανική πολιτική πρέπει να απαγκιστρωθεί αμετακλήτως από τα δόγματα του «Ψυχρού Πολέμου», καθόσον τα ιστορικά δεδομένα ως προς την «αξιολόγηση της Τουρκίας» που αφορούν τη δεκαετία του ‘50 αλλά και εντεύθεν, δεν συντρέχουν. Η Τουρκία πρέπει να τύχει της αντίστοιχης γεωπολιτικής υποτίμησης και επανεκτίμησης. Πέραν αυτού η Τουρκία έχει καταστεί «ο αστάθμητος παράγοντας» στο σύνολο των κρατών-μελών του ΝΑΤΟ.  Οι Αμερικανοί πρέπει επειγόντως να αντιληφθούν «τι ακριβώς» συμβαίνει!..

 * Ο Πέτρος Μηλιαράκης δικηγορεί στα Ανώτατα Ακυρωτικά Δικαστήρια της Χώρας και στα Ευρωπαϊκά Δικαστήρια του Στρασβούργου και του Λουξεμβούργου (ECHR και GC – EU).