Απόψεις

Ο φόβος του Θεού και η σταύρωση για τον Εαυτό Του. Του π. Ηρακλή Φίλιου

ηρακλής φίλιος

Αφουγκραζόμενος κάποιος και αναλογιζόμενος κηρύγματα και σκέψεις που κάνουν λόγο για έναν Θεό που τιμωρεί τους ανυπάκουους ανθρώπους και γίνεται ο τρόμος και ο φόβος τους, διερωτάται αν όλα αυτά συμβαίνουν σε ένα ορθόδοξο περιβάλλον ή σε ένα προτεσταντικό. Κι ενώ η απάντηση βρίσκεται στον δεύτερο περιβάλλοντα χώρο, εντούτοις αποτελεί τραυματική διαπίστωση πως όλα τα παραπάνω διαδραματίζονται στο χώρο της ορθόδοξης παράδοσης.

Ο φόβος είναι το χαρακτηριστικό εκείνων που θέλουν να ελέγχουν πιστούς, προσκομίζοντάς τους, κάποιες φορές, τις δικές τους αστοχίες και ανασφάλειες. Και γίνεται σαφές πως ο Θεός μετατρέπεται τόσο εύκολα και ανώδυνα από Θεό αγάπης σε Θεό δικαστή των ανθρώπων, έναν ακόμη τιμωρό. Είναι όμως αυτός ο Θεός του Ευαγγελίου; Ο Θεός των Πατέρων; Ο Θεός της περιόδου που διανύουμε; Αν είναι ένας τέτοιος Θεός, τότε καλύτερα να έμενε στον σταυρό και να μην τολμούσε με την ανάσταση Του να παίξει με τους ανθρώπους. Είναι όμως αυτός ο Θεός;

Εμείς οι κληρικοί κάποιες φορές στα κηρύγματα έχουμε τέτοια σκληροκαρδία που αφήνει ασυγκίνητο κάθε προσωπικό μας αισθητήριο ενώπιον μιας άφατης απεραντοσύνης ελέους και αγάπης που προέρχονται από τον Θεό Δημιουργό. Είναι κάποιες στιγμές που ποθούμε να αρέσουμε στην ειδωλική μας συνειδητότητα, μία υποκριτική εσωτερική ατομική τακτοποίηση, σε τέτοιο μάλιστα σημείο που να παρουσιάζουμε στους ανθρώπους έναν Θεό που αφανίζει από τη ζωή ανθρώπους που αντιλαμβάνονται με αλλοιωμένο τρόπο το Τριώδιο και αρέσκονται στην αποκριάτικη κοσμική ζωή. Αλήθεια, ποιος κληρικός έχει το πλεονέκτημα να ρίχνει στον Θεό ποινές που δεν Του ταιριάζουν;
Βέβαια, όλα αυτά δεν έχουν καμία σχέση με την φύση της θεολογίας της ορθόδοξης Ανατολής. Και φυσικά ο Γρηγόριος Νύσσης και ο Μάξιμος Ομολογητής θα διερρήγνυαν τα ιμάτια τους ακούγοντας τέτοιους λόγους από ανθρώπους που υπηρετούν τον Θεό. Σίγουρα, ο Μάξιμος θα ξεφύλλιζε τα Κεφάλαια περί αγάπης αγωνιώντας να ανακαλύψει μήπως δαπάνησε άσκοπο χρόνο στη συγγραφή ενός τέτοιου θαυμάσιου έργου. Τα κηρύγματα που κάνουν λόγο για ενοχή, ποινές, τιμωρία, καταδίκη, προέρχονται από ένα δικανικό πνεύμα, όπως αυτό επηρέασε τη δυτική θεολογική σκέψη. Δεν θα βρείτε στους Πατέρες τον τρόμο μιας αποτυχημένης αντίληψης περί της εικόνας του Θεού. Εκείνο που ζαλίζει είναι η άπειρη φιλανθρωπία του Θεού. 

Εκείνες οι φωνές, εντός των τειχών της ορθοδοξίας από όπου κι αν προέρχονται, που ερωτοτροπούν με έναν σαδιστή Θεό ο οποίος κατακεραυνώνει τον αμαρτωλό άνθρωπο, έχουν υπόψιν τους τη διασάλευση της έννομης τάξης και την καταπάτηση του δικαιϊκού πνεύματος. Επειδή, δηλαδή, προσβάλλεται ο Θεός, πρέπει να τιμωρηθεί ο άνθρωπος που όταν αμαρτάνει απειλεί τη δικαιοσύνη του Θεού. Κι επειδή η προσβολή είναι τόσο μεγάλη, εκείνος που πρέπει να τιμωρηθεί είναι ο Θεάνθρωπος, ο Υιός του Θεού. Αυτό υπερασπίζεται ο Άνσλεμος Καντερβουρίας στα έργα του. Ε, λοιπόν τον Άνσελμο και τον Λούθηρο τους καλωσορίσαμε στη δική μας ορθόδοξη παράδοση, και εμποτίσαμε το πνεύμα της με όρους και έννοιες που αποσκοπούν στην αποκατάσταση της δικαιοσύνης του Θεού, παρά στην ευσπλαχνία Του. Αν διαβάσετε τον Λούθηρο θα απογοητευτείτε. Θα συνηθίσετε την κατάθλιψη. Ο άνθρωπος έχει καταστεί εικόνα διαβόλου και όλος ο άνθρωπος έχει διαφθαρεί. Αυτά λέει ο Λούθηρος. Και ήρθαν οι δικές μας οι οργανώσεις και έσπειραν τον φόβο και τον τρόμο στους ανθρώπους, δημιουργώντας καταθλιπτικά, ακόμη και νευρωτικά πρόσωπα γεμάτα στερήσεις και ενοχές. Πρόσωπα που το μεγαλύτερο δώρο του Θεού, η ελευθερία, έχει γίνει ο πιο απαγορευμένος καρπός, μαζί μ’ εκείνον του έρωτα, της αγάπης.

Αν όλα τα παραπάνω έχουν ισχύ μέσα στο χώρο της ορθόδοξης ζωής και πνευματικότητας, τότε συντελείται άλλη μία θεοκτονία. Ο Θεός σκοτώνεται από εκείνους που σχηματίζουν μία λανθασμένη αντίληψη περί Εκείνου. Ο Νίτσε μίλησε για τη θεοκτονία αυτή και το ιερατείο της εποχής του, τον χαρακτήρισε άθεο. Μπορεί όμως ο Θεός να είναι όλα αυτά; Αν είναι, τότε σταυρώθηκε για τον Εαυτό Του, όχι για να χαρίσει στον άνθρωπο, απροϋπόθετα, εντελώς απροϋπόθετα, την πραγμάτωση της σωτηρίας. Οι ευχές της Θείας Ευχαριστίας δεν συμφωνούν με τον δυνάστη Θεό που διακατέχεται από απωθημένα. Στην ευχή του τρισαγίου ύμνου διαβάζουμε: ‘’… καί μή παρορῶν ἁμαρτάνοντα, ἀλλά θέμενος ἐπί σωτηρίᾳ μετάνοιαν…’’. 

Είναι ενδεικτικός ο λόγος του Μαξίμου Ομολογητού, ο οποίος στα κεφάλαια Περί αγάπης, αναφέρεται στον τρόπο αντιμετώπισης του ενάρετου και του φαύλου από τον Θεό. Γράφει, χαρακτηριστικά: ‘’Ὥσπερ ὁ Θεός φύσει ὤν ἀγαθός καί ἀπαθής, πάντας μέν, ἐξ ἴσου ἀγαπᾷ, ὡς ἔργα αὐτοῦ· ἀλλά τόν μέν ἐνάρετον δοξάζει, ὡς καί τῇ γνώμῃ οἰκειούμενον· τόν δέ φαῦλον, δι᾿ ἀγαθότητα ἐλεεῖ, καί ἐν τῷ αἰῶνι τούτῳ παιδεύων ἐπιστρέφει· οὕτω καί ὁ τῇ γνώμῃ ἀγαθός καί ἀπαθής, πάντας ἀνθρώπους ἐξ ἴσου ἀγαπᾶ· τόν μέν ἐνάρετον, διά τε τήν φύσιν καί τήν ἀγαθήν προαίρεσιν· τόν δέ φαῦλον, διά τε τήν φύσιν, καί τήν συμπάθειαν ἐλεῶν ὡς ἄφρονα καί ἐν σκότει διαπορευόμενον’’. Για όλους εργάζεται ο Θεός και ενεργεί. Είναι αυτό που θα πει ο Μάξιμος σε άλλο σημείο, πως ο Θεός εργάζεται ‘’σωστικάς ἐπινοίας’’ για όσους μένουν ακόμη και στην άγνοια.

Είναι αταίριαστος ο Θεός της αγάπης με τον Θεό της τιμωρίας. Παιδαγωγεί ο Θεός, δεν τιμωρεί. Είναι άλλο η παιδαγωγία ως αγαθή έκφραση του Θεού να εμφυσήσει στον άνθρωπο τη χαρά του νόστου στην κοινωνία μαζί Του και άλλο η τιμωρία που εμφορείται ενός ισχυρού αρνητισμού, καταλήγοντας στην ανταπόδοση του λάθους, του κακού. Όσο εμείς οι κληρικοί, και όσοι άλλοι, επιμένουμε σ’ έναν δικαστή και τιμωρό Θεό, τόσο οι μεταφυσικές μας ευαισθησίες θα παραμένουν άλυτες, αλλά κι εκείνες των ανθρώπων θα βαραίνουν περισσότερο. Ειδάλλως, θα καταντήσουμε να γινόμαστε μοναχικοί και μοναδικοί ακροατές της ανυπέρβλητα αβάσταχτης βαττολογίας μας.

Κληρικός Ι.Μ. Σταγών & Μετεώρων
Πρεσβύτερος Ηρακλής Φίλιος (Βαλκανιολόγος, Θεολόγος)

Απόψεις

7 βήματα για να αντιμετωπίσετε το σκάνδαλο. Του Θανάση Παπαμιχαήλ

θανάσης παπαμιχαήλ

Σε μια κουταλιά νερό πνίγονται πολλές φορές διασημότητες της πολιτικής, της οικονομίας και του life style όταν τα ΜΜΕ παραδοσιακά και social προβούν σε αποκαλύψεις για κάθε είδους σκάνδαλα, γκάφες, η χτυπήματα κάτω από τη μέση. Πανικός αντί ψυχραιμίας επικρατεί μόλις "σκάσει" ένα σκάνδαλο, ανεξαρτήτως μεγέθους και είδους.

Πριν από μια δεκαετία, ένα άρθρο μου με τίτλο «Πώς να αντιμετωπίσετε ένα ροζ σκάνδαλο», είχε αρκετά μεγάλη απήχηση σε επιρρεπείς στην απιστία άνδρες και γυναίκες, από όλους τους χώρους της κοινωνίας.

Ακόμη, ζητιέται από πολλούς για να διαβαστεί. Φυσικά δεν είναι όλα τα σκάνδαλα ίδια. Μια  αποκάλυψη ερωτικής περιπέτειας ενός πολιτικού προσώπου, δεν συγκρίνεται με ένα οικονομικό σκάνδαλο όπως η διασπάθιση δημόσιου χρήματος, η σύλληψη με τη "γίδα" στην πλάτη και άλλα.
Ιστορίες με ερωτικά και οικονομικά σκάνδαλα, έχουν «διακοσμήσει» τις σελίδες αρκετών εφημερίδων, με γαργαλιστικές αφηγήσεις των πρωταγωνιστών.

Στην σύγχρονη εποχή μας, ένα σκάνδαλο είναι πολύ δύσκολο να αποφύγει τα φώτα της δημοσιότητας. Τα social media καιροφυλακτούν να κάνουν την "τρίχα τριχιά," και σαν πανίσχυροι αναμεταδότες ,να πολλαπλασιάσουν την ισχύ του μηνύματος, που τα παραδοσιακά ΜΜΕ παρουσίασαν.

Λάσπη, χυδαιότητες και εκφράσεις που δεν κοσμούν κανένα επίπεδο δημόσιου διαλόγου, ακολουθούν τη δημοσιοποίηση του σκανδάλου. Οι πολίτες περιμένουν από τον θύτη να ζητήσει πρώτα από όλα συγνώμη από τα θύματα για τα λάθη ή τις ολιγωρίες του ή τις απρέπειες του. Ας δούμε όλα τα 7 βήματα αντιμετώπισης ενός σκανδάλου..

Το πρώτο βήμα, όταν εμφανίζεται ένα σκάνδαλο είναι να εντοπιστεί ποιος έδωσε τη σχετική πληροφορία, ποιος προσπαθεί να κάνει τη ζημιά, αν είναι πολιτικοί αντίπαλοι ή αν κάποιος προσπαθεί να σας εκβιάσει και ανάλογα θα σχεδιάσετε τη στρατηγική σας!

Το δεύτερο βήμα είναι να μάθετε τι ακριβώς είναι γνωστό για την υπόθεση. Μια απλή νύξη, δεν σημαίνει ότι είναι γνωστές όλες οι λεπτομέρειες. Αν όσα έχουν κυκλοφορήσει ως σκάνδαλο δεν είναι αληθή, τότε αναλαμβάνουν οι νομικοί σύμβουλοι. Αν δεν υπάρχει κάτι άλλο, πίσω από την "προειδοποίηση", τότε βγείτε δυναμικά μπροστά.

Τρίτο βήμα αν η υπόθεση είναι πραγματική, τότε έχετε να πάρετε μια σοβαρή απόφαση, για να κλείσετε το θέμα. Να παραιτηθείτε, να ομολογήσετε την ενοχή σας. Αν παραιτηθείτε αμέσως, είναι πολύ πιθανόν να κερδίσετε τη συμπάθεια πολλών  πολιτών. Αν καθυστερήσετε, και η ανάκαμψη σας θα καθυστερήσει και τα νεύρα είναι κακός σύμβουλος ενεργειών. Ίσως ,με τις δηλώσεις σας, να κάνετε χειρότερα τα πράγματα.

Τέταρτο βήμα. Αν αποφασίσετε να παλέψετε την υπόθεση, το κλειδί είναι να αναλάβετε προσωπικά τον ρόλο της ενημέρωσης ώστε οι πολίτες να μάθουν τα πραγματικά γεγονότα από εσάς, από πρώτο χέρι, όλες τις λεπτομέρειες και όχι από τα ΜΜΕ.

Πέμπτο βήμα. Χρειάζεστε συμμάχους. Σημαντικό ρόλο θα παίξουν κατ’ αρχήν τα συγγενικά σας πρόσωπα, στενοί φίλοι και πρόσωπα από τον κοινωνικό σας περίγυρο με σαφή στάση υπέρ σας.

Έκτο βήμα. Χρειάζεστε έναν καλό δικηγόρο, όταν το θέμα έχει και ποινικές προεκτάσεις. Φυσικά, θα μιλάει μόνο αυτός για την υπόθεση σας, γιατί εσείς μπορεί να υποπέσετε σε πολλά λεκτικά ατοπήματα.

Έβδομο βήμα. Μην επιχειρήσετε να συγκαλύψετε το θέμα. Είναι πολύ επικίνδυνο. Μπορεί η προσπάθεια συγκάλυψης να φέρει χειρότερα αποτελέσματα, ειδικά όταν αποκαλυφθεί ότι περιφρονείτε θεσμούς, που υποτίθεται ότι υπηρετείτε.

Στη ζωή τίποτα δεν είναι εξασφαλισμένο, ότι θα πάει όπως το θέλουμε. Η καριέρα σας, η υπόληψη σας κινδυνεύουν κάθε στιγμή. Μείνετε συγκεντρωμένοι στο στόχο σας, αντιμετωπίστε το πρόβλημα με ψυχραιμία και αποτελεσματικά. Γυρίστε το παιχνίδι, με κατάλληλους χειρισμούς. Μπορείτε, αρκεί να κρατήσετε τη ψυχραιμία σας!

 

Διαβάστε επίσης:

Ηράκλειο: Η εταιρεία για το εργατικό δυστύχημα

Αυγενάκης στο Ράδιο Κρήτη: Έργα παντού στο Ηράκλειο

Ηράκλειο: Ο άγνωστος άνδρας και το τηλεφώνημα για 20.000 ευρώ