Απόψεις

"Ημέρα μηδέν" λόγω λειψυδρίας – Η κωδική ονομασία της απόλυτης εξαθλίωσης. Του Μ. Λέκκα

foto_5.png

Στο Κέιπ Τάουν (Cape Town) της Ν. Αφρικής εξελίσσεται μία δραματική σύγχρονη ιστορία η οποία μπορεί να μας διδάξει πολλά πράγματα. Η ανεπτυγμένη πόλη των 4 εκατομμυρίων κατοίκων,  με την τουριστική βιομηχανία να συνεισφέρει στο 9,8 του ΑΕΠ της, αντιμετωπίζει πολύ σοβαρά προβλήματα λειψυδρίας . Έχει ήδη ανακοινωθεί από τις Αρχές ότι η πόλη οδηγείται στην «ΗΜΕΡΑ ΜΗΔΕΝ» κατά την οποία θα κοπεί κάθε παροχή νερού προς τις κατοικίες, με εξαίρεση τα Νοσοκομεία και τα Σχολεία, ενώ οι κάτοικοι θα τροφοδοτούνται από 200 σημεία εντός της πόλης , όπου θα διατίθεται καθημερινά περιορισμένη ποσότητα νερού, έως 25 λίτρα νερού ανά κάτοικο,  για τις καθημερινές τους ανάγκες.
 

foto_4.png

foto_4.png, by renas

Δεν έφθασαν όμως εντελώς ξαφνικά σε αυτή την απελπιστική κατάσταση, μεσολάβησαν χρόνια απραξίας των Πολιτειακών Αρχών αφού από το 1990 μία Επιτροπή Έρευνας Νερού έκανε μία παρουσίαση στο Κοινοβούλιο της χώρας σύμφωνα με την οποία «17 χρόνια αργότερα η πόλη θα εξαντληθεί από νερά» και πρότεινε να ξεκινήσουν μελέτες για την ανακύκλωση των λυμάτων προκειμένου να ανατροφοδοτούνται οι υφιστάμενοι ταμιευτήρες που γέμιζαν μόνο με βρόχινο νερό και τροφοδοτούσαν την πόλη. Μεσολάβησαν όμως και χρόνια έμπρακτων προσπαθειών με επεκτάσεις στην αποθεματική ικανότητα των φραγμάτων ενώ περιόρισαν σε πολύ μεγάλο βαθμό τις σπάταλες διαρροές  και έλαβαν μάλιστα το 2015, μόλις πριν από 3 χρόνια, ένα Διεθνές βραβείο για τις πολιτικές διατήρησης του νερού.  Το Κέϊπ Τάουν διαθέτει έξι συνολικά φράγματα που τροφοδοτούν την πόλη, με το μεγαλύτερο εξ’αυτών να έχει αποθεματική ικανότητα 480 εκατομμυρίων κυβικών νερού. Οι βροχές του 2013 και 2014 ήταν εξαιρετικά αποδοτικές με αποτέλεσμα όλα τα φράγματα να φθάσουν σχεδόν στη μέγιστη αποθεματική ικανότητα τους.  Ακολούθησαν όμως 3 συνεχόμενα έτη με πολύ χαμηλά βροχομετρικά, λαμβανομένου υπόψη ότι από τα 788 χιλιοστά που είναι το μέσο ετήσιο ύψος βροχής, το 2015 το ετήσιο ύψος βροχόπτωσης ήταν 325 χιλιοστά, το 2016 μειώθηκε στα 221 χιλιοστά και το 2017 σημειώθηκαν μόλις 157 χιλιοστά.
Η έλλειψη βροχοπτώσεων προκάλεσε σημαντική πτώση στη στάθμη όλων των ταμιευτήρων οι οποίοι στα τέλη Ιανουαρίου 2018 διέθεταν μόλις το 26 % της συνολικής τους χωρητικότητας με τις Αρχές να έχουν ήδη ανακοινώσει ότι όταν η στάθμη κατέλθει στο 13,5 %  θα σταματήσουν πλέον την τροφοδότηση της πόλης. Αρχικά η ημερομηνία είχε προσδιορισθεί για τις 26 Απριλίου, λόγω όμως των αυστηρών μέτρων που λαμβάνονται, ιδιαίτερα από τον περιορισμό των καταναλώσεων στον Αγροτικό τομέα, δόθηκε μία παράταση έως τις 11 Μαΐου, παίρνοντας προφανώς μία ελπίδα ότι το Φθινόπωρο που για το Ν. Ημισφαίριο ξεκινά την 1η Μαρτίου θα τους επιφυλάσσει μία περίοδο βροχών ώστε να αντιμετωπισθούν τα χειρότερα.
 

foto_2.png

foto_2.png, by renas

 

foto_3.png

foto_3.png, by renas

Είναι κατανοητό βέβαια ότι τα προβλήματα που αντιμετωπίζει το Κοινωνικό σύνολο είναι πολύ μεγάλα, καθόσον οι περιορισμοί που ήδη εφαρμόζονται είναι  πολύ αυστηροί στην κατανάλωση, επιτρέποντας μόνο 50 λίτρα νερού ημερησίως ανά κάτοικο. Οι συσκευασίες εμφιαλωμένου νερού εξαφανίζονται άμεσα από τα ράφια των καταστημάτων με τεράστιες ουρές αναμονής. Οι αποθηκευτικές δεξαμενές, ακόμη  και οι πλαστικοί κουβάδες  έχουν  εξαφανισθεί από την αγορά ενώ οι ιδιωτικές εταιρείες αφαλάτωσης καταβάλουν πιεστικά «επίπονες» προσπάθειες να υπογράψουν συμβόλαια με τις Αρχές προωθώντας μία λύση σωτηρίας  της τελευταίας στιγμής.
Το κλίμα της πόλης του Κέιπ Τάουν είναι Μεσογειακό με τις λιγότερες βροχοπτώσεις να σημειώνονται τον Φεβρουάριο ( 15 χιλιοστά) και τις μεγαλύτερες τον Ιούνιο (140 χιλιοστά),  λόγω Ν. Ημισφαιρίου. Η μέση τιμή θερμοκρασίας τον ψυχρότερο μήνα, τον Ιούλιο κυμαίνεται στους 15,5 °C και τον θερμότερο, Φεβρουάριο, στους 25,9 °C.
Μεσογειακό όμως είναι και το κλίμα της Κρήτης με τις λιγότερες βροχοπτώσεις να σημειώνονται τον Ιούλιο (0,5 χιλιοστά) και τις μέγιστες τον Ιανουάριο  (122,9 χιλιοστά) λόγω Β. Ημισφαιρίου, σύμφωνα με τα κλιματικά δεδομένα της ΕΜΥ. Πόσο λοιπόν μακριά μπορεί να απέχουμε από ένα παρόμοιο σκηνικό παρατεταμένης περιόδου ανομβρίας η οποία με τη σειρά της θα προκαλέσει λειψυδρία με καταστροφικές συνέπειες για το νησί μας. Αν ανατρέξουμε λοιπόν στο ιστορικό αρχείο καταγραφών της βροχής ανά έτος, όπως φαίνεται αναλυτικά στο διάγραμμα για τα Χανιά, με μία πρώτη ματιά και χωρίς να διαθέτει κάποιος ιδιαίτερες γνώσεις , διαπιστώνεται ότι από το 1960 έως και το 1984 υπερτερούσαν κατά πολύ τα Υγρά έτη , δηλαδή το ετήσιο ύψος βροχής (πράσινο χρώμα) ήταν μεγαλύτερο από το μέσο ετήσιο ύψος . Αντιθέτως από το 1985 έως και το 2010, συνολικά 25 έτη , τα ξηρά έτη υπερτερούσαν των Υγρών ετών , εμφανιζόμενα μάλιστα με παρατεταμένη επαναληψιμότητα  (1988 – 1995, 1998 – 2002). Από το 2011 και μετέπειτα διαπιστώνουμε μία επαναφορά επικράτησης των Υγρών ετών. Στον 7ετή αυτό κύκλο εμφανίσθηκε ως ξηρό το 2014 με μικρή όμως απόκλιση από το μέσο ετήσιο όρο, ενώ το 2016 που χαρακτηρίσθηκε ως ιδιαίτερα ξηρό δημιούργησε μεγάλες ανησυχίες από τον κίνδυνο λειψυδρίας στην Κρήτη. Οι πρωτόγνωρες  καθώς και σημαντικές  χιονοπτώσεις του 2017 καθώς και οι πολύ καλές βροχοπτώσεις (συνολικά 752 χιλιοστά) αποθεματοποίησαν μεγάλες ποσότητες νερού και μας έκαναν να ξεχάσουμε κάθε κίνδυνο λειψυδρίας, μέχρι την τρέχουσα υδρολογική περίοδο του 2018 , η οποία αν και βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, έχει προκαλέσει ήδη πολλές ανησυχίες.

foto_1.png

foto_1.png, by renas

Αυτό όμως που θα πρέπει να προκαλεί ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία είναι η επαναφορά επικράτησης των ξηρών ετών της περιόδου 1960 – 1984, διότι η ιστορία στη φύση επαναλαμβάνεται. Έχουμε φθάσει δυστυχώς σε ένα σημείο όπου οι ετήσιες βροχοπτώσεις της χειμερινής περιόδου, όσες και αν είναι, ίσα που μας φθάνουν  για να ανταπεξέλθουμε στη ξηροθερμική περίοδο του καλοκαιριού. Η ανάπτυξη στο νησί μας γίνεται με πίστωση χρόνου έναντι του κινδύνου να φθάσουμε σε μία δύσκολη και μη αναστρέψιμη κατάσταση. Η φύση, μέσα από τις διακυμάνσεις, ακραίες κάποιες φορές,  μας προειδοποιεί και μας προτρέπει στην προσαρμογή των νέων δεδομένων αφήνοντας τους πιο αδύναμους και απροετοίμαστους κρίκους του συστήματος να οδηγούνται στην καταστροφή.
Είναι καιρός επιτέλους και στον τόπο μας να θεσμοθετηθεί και να εφαρμοσθεί το κορυφαίο μέτρο, που με βία και αυστηρότητα επιβάλλεται πλέον στους κατοίκους του Κέιπ Τάουν, την εξοικονόμηση και τη σωστή διαχείριση του υδάτινου πλούτου. Είναι το πρώτο και το σπουδαιότερο μέτρο που η συνειδητοποίηση του είναι θέμα Παιδείας και απαιτεί πολύ χρόνο έως ότου υιοθετηθεί από το σύνολο της Κοινωνίας.
Ας γίνει λοιπόν φωτεινό παράδειγμα η πολύπαθη πορεία των κατοίκων του Κέιπ Τάουν και ας ευχηθούμε να «ανοίξουν οι Ουρανοί» για να βρουν και αυτοί τη δική τους σωτηρία.

Λέκκας Εμμανουήλ
Μετεωρολόγος, MSc

Απόψεις

Το δέντρο και ο Θωμάς. Του Ηρακλή Φίλιου

δεντρο

Κάποιοι μαθητές του Χριστού απαιτούσαν πρωτοκαθεδρίες, κάποιος άλλος Τον πρόδωσε και κάποιος άλλος Τον αρνήθηκε. Κάποιες φορές δείχνουν να μην αντιλαμβάνονται τον ρόλο τους, τη θέση τους, την διακονία τους. Η διακονία δεν σημαίνεται από πρώτες θέσεις, τιμές και αξιώματα.

Ο απόστολος Θωμάς δεν αμφισβήτησε τη θεότητα του Χριστού, το γεγονός ότι είναι ο Υιός του Θεού. Αλλού σκάλωσε. Ενδεχομένως να μπορούσε να αποτελεί έναν ακόμη εμπειρικό φιλόσοφο και να έκανε εύκολα παρέα με τον Hume και Berkeley. Ο Θωμάς ζητούσε αποδείξεις. Δεν πίστευε πως έχει μπροστά του τον αναστημένο Χριστό. Απαιτούσε το σίγουρο, το θαύμα, την ασφάλεια, που θα τον οδηγούσαν στην παραδοχή, στη βεβαιωμένη πίστη, πίστη που θα εξασφαλιζόταν μέσα από την απόδειξη.

Το 1710 ο George Berkeley στην εργασία του με τίτλο ‘’A Treatise Concerning the Principles of Human Knowledge’’ θέτει για πρώτη φορά το εξής ερώτημα: ‘’Εάν ένα δέντρο πέσει στο δάσος και κανείς δεν είναι κοντά για να το ακούσει, θα κάνει θόρυβο;’’ Σε πείσμα όλων όσων καταφάσκουν στο παραπάνω ερώτημα, ο Berkeley απαντάει πως όχι μόνο δεν θα ακουστεί ο θόρυβος, αλλά το δέντρο αυτό δεν υπάρχει καν. Αν ο Θωμάς τοποθετούταν στο παραπάνω σκηνικό με το δέντρο, προκειμένου να πειστεί για τον θόρυβο που θα έκανε το πέσιμο του δέντρου, έπρεπε οπωσδήποτε ο ίδιος να βρίσκεται σε απόσταση που θα του επέτρεπε να έχει την εμπειρία της ύπαρξης του δέντρου, αλλά και την εμπειρία του θορύβου από το πέσιμο του. Οι αισθήσεις θα του παρείχαν την βεβαίωση αυτή.

Ο Θωμάς πιστεύει πως μπροστά του στέκεται ο Χριστός επειδή αγγίζει τις πληγές του Χριστού. Η αίσθηση αυτή είναι που τον βεβαιώνει και εμπειρικά επαληθεύει όσα εκείνος πιστεύει για το πρόσωπο του Χριστού. Η ύπαρξη του Χριστού ταυτίζεται με την αντίληψη ότι αυτός είναι όντως ο Χριστός μέσα από την παρουσία των πληγών. Ο Θωμάς δεν διαφέρει σε τίποτε από έναν εμπειρικό φιλόσοφο. Θα μπορούσε κάλλιστα να ομολογήσει πως ‘’το είναι ταυτίζεται με το αντιλαμβάνεσθαι’’ (esse est percipi κατά Berkeley). Δεν μπορεί το πρόσωπο ενώπιον του Θωμά να είναι ο Χριστός, σε περίπτωση που η ύπαρξη Του δεν επαληθευτεί, δεν βεβαιωθεί μέσα από την ασφάλεια των αισθήσεων.

Η μέθοδος όμως που χρησιμοποιεί ο Θωμάς αντιβαίνει στους λόγους του Χριστού ‘’μακάριοι οἱ μὴ ἰδόντες καὶ πιστεύσαντες’’ (Ιω. 20, 29). Ο Θωμάς δείχνει να μην έχει εμπειρία του Θεού. Αν είχε την εμπειρία αυτή δεν θα ταλαιπωρούσε τον Λόγο του Θεού με αποδείξεις. Ο Θεός παραμένει άγνωστος σ’ Εκείνον. Ένας ‘’τυφλός’’ απόστολος που δεν αντιλαμβάνεται τις ενέργειες του Θεού, καθότι όπως μας λέει ο Γρηγόριος Νύσσης ‘’τοῦ δέ Θεὸν ἐν σαρκὶ πεφανερῶσθαι ἡμῖν ὁ τὰς ἀποδείξεις ἐπιζητῶν, πρὸς τὰς ἐνεργείας βλεπέτω’’. Εφόσον ο Θωμάς είχε γνωρίσει τον Χριστό, Τον ακολουθούσε, είχε αποκτήσει μία σχέση μαζί Του, θα είχε και την ανάλογη εμπειρία. Η εμπειρία αυτή βεβαιωνόταν μέσα από τη σχέση. Δεν υφίσταται εμπειρία χωρίς σχέση, όπως δεν υφίσταται σχέση χωρίς πρόσωπα. Εδώ υπάρχουν και τα πρόσωπα και η σχέση.

Το τραύμα του ανέραστου ηθικισμού εξαπλώνεται σε κάθε έκφανση βιώματος και μετατρέπει το βίωμα σε ιδεολογία. Οι άνθρωποι απαιτούν. Οι χριστιανοί απαιτούν περισσότερο και περισσότερα. Απαιτούν το θαύμα για να πιστέψουν. Απαιτούν από τον γέροντα - θρησκευτικό γκουρού να τους βεβαιώσει για όσα τους απασχολούν, περισσότερο δε για τα έσχατα, αδυνατώντας την ίδια στιγμή να γνωρίσουν το παρόν, μην μπορώντας να γνωρίσουν την ζωή πριν από τον θάνατο. Απαιτούν από τον γέροντα να λάβει θέση σε θέματα που δεν έχουν καμία σχέση με τα πνευματικά (όπως με το εμβόλιο κατά του covid 19) και τότε πείθονται και φανατίζονται με άκρως εξτρεμιστικό τρόπο πολλές φορές. Απαιτούν τον εγκλωβισμό του γεγονότος της Αναστάσεως σε χωροχρονικά όρια, όρια που φτιάχτηκαν από τους ανθρώπους, όχι όμως από τον Θεό. Απαιτούν το θαύμα, έτσι ώστε να βεβαιωθούν για την μη μετάδοση του ιού από την Θεία Ευχαριστία. Όλες αυτές οι απαιτήσεις μετατρέπουν τον Θεό σε είδωλο. Εάν λοιπόν ο Θεός μπορεί να ιδωθεί, τότε πάει και η εμπειρία, πάει και η μετοχή, πάει και η κοινωνία, πάει και η σωτηρία.

Ο ατομοκεντρισμός του Θωμά κολάκευε τον ναρκισσισμό του. Στο πέρας του ναρκισσισμού, το πρόσωπο του Χριστού. Η ωραιοπάθεια του δεν του άφησε περιθώρια για μετοχή σ’ ένα ακόμη κοινωνικό γεγονός, γεγονός μετοχής με τους υπόλοιπους μαθητές που είχαν βεβαιωθεί για το πρόσωπο του Χριστού χωρίς τις απαραίτητες αποδείξεις. Αποκομμένος λοιπόν από την ομήγυρη των άλλων μαθητών, στέκεται ασυγκίνητος από την νίκη του θανάτου μέσα από τον θάνατο. Αδυνατώντας να αναγνωρίσει την παρουσία του αναστημένου Χριστού, στροβιλίζει γύρω από τις αμφιβολίες του, εξωθώντας τις μάλιστα.

Το δέντρο υπήρχε; Ο Θωμάς το είδε; Ο Θωμάς είδε; Βίωσε; Πίστεψε; Πώς έφτασε στον Θεό; Θα πει ο Χρήστος Γιανναράς: ‘’Φτάνουμε στον Θεό μέσα από ένα τρόπο ζωής, όχι μέσα από ένα τρόπο σκέψης… Δεν χρειάζεται λογικές αποδείξεις ή θεωρητικές κατοχυρώσεις αυτός ο δεσμός, παρά μόνο αν διαταραχθεί η ίδια η σχέση. Μόνο τότε την πραγματικότητα της ζωής προσπαθούν να υποκαταστήσουν τα επιχειρήματα της σκέψης’’.

Γράφει ο: Πρεσβύτερος Ηρακλής Φίλιος (Βαλκανιολόγος, Θεολόγος) - Κληρικός Ι.Μ. Σταγών & Μετεώρων

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

"Εἰρήνη ὑμῖν". Κυριακή του Θωμά

Ο ρόλος της Εκκλησίας της Κρήτης στην Επανάσταση του 1821. Του Μανόλη Κ. Μακράκη*