Η συνάντηση Τραμπ - Σι Τζινπίνγκ στο Λευκό Οίκο και η "Παγίδα του Θουκυδίδη". Του Νότη Μαριά*

Την περίφημη «Παγίδα του Θουκυδίδη» και τις θέσεις του κινέζου ηγέτη Σι Τζινπίνγκ είχαμε την ευκαιρία να αναλύσουμε τηλεοπτικά (https://www.youtube.com/watch?v=-owuCurOp2I) στις 18/5/2026 με αφορμή την συνάντηση Σι Τζινπίνγκ-Τράμπ στο Πεκίνο στις 14 Μαΐου 2026.

Όμως η πρόσφατη νέα επίκληση της «Παγίδας του Θουκυδίδη» από τον πρόεδρο της Κίνας Σι Τζινπίνγκ, κατά τη διάρκεια της επίσημης συνάντησής του με τον Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο στις 24 Σεπτεμβρίου 2026 έφερε την ελληνική κλασική ιστορία και τη διαχρονική σημασία της ξανά στο επίκεντρο της παγκόσμιας διπλωματικής σκηνής.

Απευθυνόμενος στον Αμερικανό ομόλογό του, ο Κινέζος ηγέτης έθεσε ξανά το πλέον καθοριστικό ερώτημα για το μέλλον του πλανήτη: μπορούν η Κίνα και οι Ηνωμένες Πολιτείες να ξεπεράσουν τη λεγόμενη «Παγίδα του Θουκυδίδη» και να διαμορφώσουν ένα νέο παράδειγμα σχέσεων μεταξύ των μεγάλων χωρών;

Για να κατανοήσουμε τη βαρύτητα αυτής της τοποθέτησης, οφείλουμε να αναλύσουμε επιστημονικά τη θεωρία που εγκαθίδρυσε στη διεθνή βιβλιογραφία ο διαπρεπής Αμερικανός καθηγητής του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, Γκράχαμ Άλισον, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο το Πεκίνο την αποκωδικοποιεί και την εφαρμόζει στη σύγχρονη γεωπολιτική σκακιέρα.

Ο Γκράχαμ Άλισον, μια εξέχουσα προσωπικότητα των διεθνών σχέσεων που διετέλεσε πρύτανης του Kennedy School του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ και σύμβουλος σε αμερικανικές κυβερνήσεις, βάσισε το αφήγημά του σε μια συγκεκριμένη, εμβληματική φράση του Θουκυδίδη από την ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου που έχει ως εξής: «Η άνοδος της Αθήνας και ο φόβος που αυτή ενστάλλαξε στη Σπάρτη έκανε τον πόλεμο αναπόφευκτο».

Το σχήμα αυτό περιγράφει μια κλασική νομοτέλεια των διεθνών σχέσεων. Από τη μία πλευρά υπάρχει μια κραταιά, κυρίαρχη δύναμη –εν προκειμένω η Αρχαία Σπάρτη– και από την άλλη μια νέα, ραγδαία ανερχόμενη δύναμη, η Αρχαία Αθήνα, η οποία αμφισβητεί την υφιστάμενη ισχύ της πρώτης Αυτό το δυναμικό κενό και ο φόβος απώλειας της πρωτοκαθεδρίας είναι που οδηγούν τις δυνάμεις σε σύγκρουση.

Βασιζόμενος σε αυτό το αξίωμα, ο Άλισον έθεσε το κυρίαρχο ερώτημα: υπό ποιους όρους και προϋποθέσεις δύο μεγάλες χώρες μπορούν να καταλήξουν σε πόλεμο όταν η μία αμφισβητεί την κυριαρχία της άλλης;

Η επιστημονική συνεισφορά του Άλισον κρυσταλλώθηκε στο διάσημο βιβλίο του «Σε τροχιά πολέμου: Μπορούν οι ΗΠΑ και η Κίνα να αποφύγουν την Παγίδα του Θουκυδίδη;» Ο καθηγητής μελέτησε 16 ιστορικές περιπτώσεις των τελευταίων 500 ετών, όπου μια ανερχόμενη δύναμη αμφισβήτησε την κυρίαρχη.

Τα στατιστικά δεδομένα της έρευνας προκαλούν δέος: στις 12 περιπτώσεις η κατάληξη ήταν ο πόλεμος, ενώ μόνο σε 4 περιπτώσεις η σύγκρουση αποφεύχθηκε.

Οι 12 ιστορικές περιπτώσεις όπου η «παγίδα» λειτούργησε και οδηγηθήκαμε σε αιματηρές αναμετρήσεις και Πολέμους:

1.Γαλλία εναντίον Αψβούργων (Πρώτο μισό 16ου αιώνα).

2.Αψβούργοι εναντίον Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (16ος–17ος αιώνας).

3.Αψβούργοι εναντίον Σουηδίας (Πρώτο μισό 17ου αιώνα).

4.Ολλανδική Δημοκρατία εναντίον Αγγλίας (Μέσα έως τέλη 17ου αιώνα).

5.Γαλλία εναντίον Μεγάλης Βρετανίας (Τέλη 17ου έως μέσα 18ου αιώνα).

6.Ηνωμένο Βασίλειο εναντίον Γαλλίας (Τέλη 18ου έως αρχές 19ου αιώνα).

7.Γαλλία και Ηνωμένο Βασίλειο εναντίον Ρωσίας (Μέσα 19ου αιώνα).

8.Γαλλία εναντίον Γερμανίας (Τέλη 19ου αιώνα).

9.Κίνα και Ρωσία εναντίον Ιαπωνίας (Τέλη 19ου έως αρχές 20ού αιώνα).

10.Ηνωμένο Βασίλειο (με συμμάχους) εναντίον Γερμανίας (Αρχές 20ού αιώνα).

11.Σοβιετική Ένωση και Δυτικοί Σύμμαχοι εναντίον Γερμανίας και Ιαπωνίας (Μέσα 20ού αιώνα).

12.ΗΠΑ εναντίον Ιαπωνίας (Μέσα 20ού αιώνα).

Τις 4 περιπτώσεις στις οποίες σύμφωνα με τον Άλισον αποφεύχθηκε ο πόλεμος αλλά και την αμείλικτη σημερινή πραγματικότητα των ανταγωνισμών για την πρωτοκαθεδρία στο παγκόσμιο σύστημα θα αναλύσουμε την επόμενη εβδομάδα.

*Ο Νότης Μαριάς, Καθηγητής Θεσμών της ΕΕ στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, πρώην Ευρωβουλευτής και Βουλευτής Ηρακλείου, [email protected]

Τα άρθρα που δημοσιεύονται στην κατηγορία «Απόψεις» εκφράζουν τον/την συντάκτη/τριά τους και οι θέσεις δεν συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη του ekriti.gr

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Κρήτη: Δίκη για ξυλοδαρμό τουρίστα στο Ρέθυμνο – Δύο καταδίκες και δύο αθωώσεις