Εκτός σχεδίου δόμηση: Ώρα για απαντήσεις – Η περιουσία των Ελλήνων δεν μπορεί να μένει σε ομηρία* Του Τίτου Κάββαλου

Η εκτός σχεδίου δόμηση στην Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια κρίσιμη πραγματικότητα. Η εφαρμογή της νομολογίας του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ), και ειδικότερα της απόφασης 176/2023, έχει δημιουργήσει σοβαρή ανασφάλεια δικαίου και έχει προκαλέσει μεγάλη αναστάτωση σε χιλιάδες ιδιοκτήτες ακινήτων σε ολόκληρη την επικράτεια.

Για εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες, η περιουσία που απέκτησαν νόμιμα, πολλές φορές με τις οικονομίες μιας ολόκληρης ζωής, βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με αβεβαιότητα ως προς τη δυνατότητα αξιοποίησής της.

Δεν πρόκειται απλώς για ένα πολεοδομικό ζήτημα. Πρόκειται για ένα βαθιά κοινωνικό, οικονομικό και αναπτυξιακό πρόβλημα, που αφορά την περιουσία, την αξιοπρέπεια και την εμπιστοσύνη των πολιτών προς την Πολιτεία.

Το κρίσιμο νομικό ζήτημα που απαιτεί απαντήσεις

Η απόφαση 176/2023 του ΣτΕ έχει προκαλέσει έντονο προβληματισμό, ιδιαίτερα σε σχέση με την ερμηνεία και την εφαρμογή:

•    Του Π.Δ. 24/31-5-1985 (ΦΕΚ 270 Δ΄).

•    Του άρθρου 10 παρ. 1 του Ν. 3212/2003 (ΦΕΚ 308 Α΄).

•    Του άρθρου 23 παρ. 3 του ίδιου νόμου, το οποίο περιλαμβάνει ειδική μεταβατική διάταξη.

Το τελευταίο αποτελεί τον πυρήνα του προβληματισμού μας.

Συγκεκριμένα, το άρθρο 23 παρ. 3 του Ν. 3212/2003 προβλέπει ότι η νέα απαίτηση προσώπου σε κοινόχρηστο δρόμο, μήκους 25 μέτρων, δεν εφαρμόζεται στα γήπεδα που υφίστανται κατά την έναρξη ισχύος του νόμου.

Επομένως, τίθεται ένα απολύτως εύλογο και ουσιαστικό ερώτημα:

Πώς ερμηνεύεται και πώς εφαρμόζεται σήμερα αυτή η ρητή μεταβατική διάταξη σε σχέση με τα γήπεδα που προϋπήρχαν της 31ης Δεκεμβρίου 2003;

Οι ιδιοκτήτες ζητούν σαφή, τεκμηριωμένη και ενιαία απάντηση. Δεν ζητούν προνομιακή μεταχείριση. Ζητούν να εφαρμοστεί η νομοθεσία με συνέπεια, ασφάλεια δικαίου και σεβασμό στη δικαιολογημένη εμπιστοσύνη τους.

Η περιουσία δεν μπορεί να μετατρέπεται σε οικονομική ομηρία

Η αδυναμία έκδοσης οικοδομικών αδειών, η διαφορετική αντιμετώπιση όμοιων περιπτώσεων από τις Υπηρεσίες Δόμησης (ΥΔΟΜ) και η έλλειψη ενιαίας διοικητικής καθοδήγησης δημιουργούν ένα περιβάλλον αβεβαιότητας.

Δύο ιδιοκτησίες με παρόμοια χαρακτηριστικά ενδέχεται να αντιμετωπίζονται διαφορετικά, ανάλογα με την περιοχή και την ερμηνεία της αρμόδιας υπηρεσίας.

Αυτό δεν μπορεί να αποτελεί κανονικότητα σε ένα κράτος δικαίου.

Χρειάζεται άμεσα μια σαφής μεταβατική ρύθμιση, η οποία θα αντιμετωπίζει με δίκαιο τρόπο τις υφιστάμενες ιδιοκτησίες και θα αποτρέπει την άνιση μεταχείριση των πολιτών.

Οι συνέπειες για την ελληνική περιφέρεια και τα νησιά

Το πρόβλημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις στις νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές.

Κάρπαθος, Κάσος, Καστελλόριζο, Τήλος, Σύμη, Χάλκη και δεκάδες ακόμη νησιά αντιμετωπίζουν ήδη σοβαρές προκλήσεις: πληθυσμιακή συρρίκνωση, περιορισμένες οικονομικές ευκαιρίες και δυσκολίες παραμονής των νέων στον τόπο τους.

Η αδυναμία αξιοποίησης της ιδιωτικής περιουσίας επιβαρύνει ακόμη περισσότερο αυτές τις συνθήκες.

Πώς θα κρατήσουμε ζωντανά τα χωριά και τα νησιά μας, όταν οι πολίτες δεν μπορούν να σχεδιάσουν το μέλλον τους στον τόπο όπου γεννήθηκαν ή επέλεξαν να ζήσουν;

Η ανάπτυξη δεν μπορεί να στηρίζεται στην αβεβαιότητα ούτε η περιφερειακή πολιτική να αγνοεί τις πραγματικές ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.

Η Πολιτεία οφείλει να αναλάβει τις ευθύνες της

Απευθύνουμε έκκληση προς τον Πρωθυπουργό, την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, τους αρμόδιους φορείς και όλους τους θεσμικά εμπλεκόμενους να εξετάσουν άμεσα το ζήτημα.

Ζητούμε:

1.    Σαφή νομική αποσαφήνιση της εφαρμογής του άρθρου 23 παρ. 3 του Ν. 3212/2003.

2.    Ενιαία ερμηνευτική κατεύθυνση προς όλες τις Υπηρεσίες Δόμησης, ώστε να αποφεύγονται αντιφατικές αποφάσεις.

3.    Θέσπιση δίκαιης μεταβατικής ρύθμισης, με σεβασμό στις προϋφιστάμενες ιδιοκτησίες και στις νόμιμα διαμορφωμένες προσδοκίες των πολιτών.

4.    Προστασία της ασφάλειας δικαίου, ώστε οι ιδιοκτήτες να γνωρίζουν με σαφήνεια τι ισχύει για την περιουσία τους.

5.    Ουσιαστικό διάλογο με εκπροσώπους ιδιοκτητών, επιστημονικούς φορείς, μηχανικούς και νομικούς.

Δεν ζητούμε κατάργηση της περιβαλλοντικής προστασίας. Δεν ζητούμε ανεξέλεγκτη δόμηση. Ζητούμε ισορροπία ανάμεσα στην προστασία του περιβάλλοντος, τη νομιμότητα, την ιδιοκτησία και την αναπτυξιακή προοπτική της χώρας.

Μια προειδοποίηση που δεν πρέπει να αγνοηθεί

Χωρίς σαφείς κανόνες, η αβεβαιότητα θα μεγαλώνει. Οι αντιπαραθέσεις μεταξύ πολιτών θα εντείνονται, οι καταγγελίες θα πολλαπλασιάζονται και η εμπιστοσύνη στους θεσμούς θα υποχωρεί.

Η κοινωνική συνοχή δεν μπορεί να οικοδομηθεί πάνω στην αδικία ή στην αίσθηση ότι ο πολίτης είναι ανυπεράσπιστος απέναντι στη διοίκηση.

Η Πολιτεία οφείλει να ακούσει πριν η απογοήτευση μετατραπεί σε οργή.

Η δική μας παρέμβαση

Η παρούσα δημόσια παρέμβαση εκφράζει τον προβληματισμό και την αγωνία τριάντα τριών (33) ιδιοκτητών ακινήτων, τους οποίους εκπροσωπώ σε επίπεδο επικοινωνίας.

Η σχετική αναφορά, με ημερομηνία 11 Νοεμβρίου 2026, κατατέθηκε στη Γενική Γραμματεία του Πρωθυπουργού και έλαβε αριθμό πρωτοκόλλου 5781/2026.

Δεν επιδιώκουμε αντιπαράθεση με τους θεσμούς. Επιδιώκουμε να λειτουργήσουν οι θεσμοί προς όφελος της κοινωνίας και με σεβασμό στον πολίτη.

Η διαφάνεια, η έγκαιρη ενημέρωση και η ίση μεταχείριση δεν είναι παραχωρήσεις της Πολιτείας. Είναι υποχρεώσεις της.

Η Ελλάδα δεν μπορεί να προχωρήσει αφήνοντας πίσω της εκατοντάδες χιλιάδες ιδιοκτήτες και ολόκληρες τοπικές κοινωνίες.

Δεν ζητάμε χάρη. Ζητάμε δικαιοσύνη, σαφήνεια και σεβασμό στη νομιμότητα.

ΣΚΟΤΑΔΙ ΔΕΝ ΧΩΡΑΕΙ, ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ.

*Ο Τίτος Κάββαλος είναι Εκπρόσωπος επικοινωνίας τριάντα τριών (33) ιδιοκτητών ακινήτων.

Τα άρθρα που δημοσιεύονται στην κατηγορία «Απόψεις» εκφράζουν τον/την συντάκτη/τριά τους και οι θέσεις δεν συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη του ekriti.gr