Απόψεις

Δράσεις για την περαιτέρω ανάδειξη της Ποιότητας του Κρητικού Εξαιρετικά Παρθένου Ελαιόλαδου

φίλιππος βερβερίδης

Το Κρητικό Ελαιόλαδο βρίσκει σιγά – σιγά, αλλά σταθερά τη θέση του ως προς τη διεθνή του αναγνώριση, δεδομένων των σημαντικών βραβείων που απέσπασαν πρόσφατα Κρητικά ελαιοκομικά προϊόντα. Επιπρόσθετα, είναι πλέον εγκεκριμένη από το ΥΠΑΑΤ η καταχώριση της ονομασίας “ΚΡΗΤΗ”, ως Προστατευόμενης Γεωγραφικής Ένδειξης (ΠΓΕ), στο Μητρώο Προστατευόμενων Ονομασιών Προέλευσης (ΠΟΠ) Προστατευόμενων, Γεωγραφικών Ενδείξεων (ΠΓΕ) και Εγγυημένων Παραδοσιακών Ιδιότυπων Προϊόντων (ΕΠΙΠ) της Ε. Ένωσης. Αυτό ως πρώτο, αλλά πολύ σημαντικό βήμα, σημαίνει ότι τα ελαιοκομικά προϊόντα με την επωνυμία “ΚΡΗΤΗ”, θα είναι προϊόντα Προστατευόμενης Γεωγραφικής Ένδειξης (ΠΓΕ), βάσει του Κανονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης 1151/2012 για τα συστήματα ποιότητας των γεωργικών προϊόντων και τροφίμων.

Όλη η διαδικασία αυτή οδηγεί σταδιακά και σε αυτό που από τις αρχές του 2000 επιζητείται από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς και επιχειρήσεις. Δηλαδή το Ελληνικό και ειδικά το Κρητικό Ελαιόλαδο να αρχίσει να αποκτά το λεγόμενο brand name, που αφορά στην αναγνώριση της μοναδικότητας της ποιότητας και των σχετικών με αυτή χαρακτηριστικών της, που αναφέρονται και οφείλονται στη περιοχή (terroir, εδαφοκλιματικές συνθήκες) παραγωγής τους.

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι Ισπανοί εδώ και 2 δεκαετίες καταβάλλουν ιδιαίτερες προσπάθειες να ανταγωνισθούν το “made in Italy” εμφιαλωμένο ελαιόλαδο, τα brand names του οποίου είναι από χρόνια leaders στις μεγάλες αγορές. Η Ελλάδα με πρωτοπόρο την Κρήτη μπαίνει πλέον δυναμικά στο πεδίο του ανταγωνισμού αυτού. Όμως κανένα Ισπανικό ή Ιταλικό προϊόν δεν επρόκοψε χωρίς την υποστήριξη της επιστημονικής κοινότητας (και ιδιαίτερα των γεωπονικών σχολών), σε συνδυασμό με το πάθος που συνοδεύει τόσο τους επιστήμονες όσο και τις ελαιοκομικές επιχειρήσεις. Το πάθος που το συνοδεύει η έμπνευση και η επιστημονικά προσεγμένη δουλειά, οδηγούν σε καινοτομία και σε ποιοτική ανάδειξη του τελικού προϊόντος.

Πρόσφατα, το Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο, δια των μελών του Τμήματος Γεωπονίας της Σχολής Γεωπονικών Επιστημών και τη συμμετοχή αρχικά 19 επιχειρήσεων σχετικών με το ποιοτικό ελαιόλαδο, διαμόρφωσαν ένα Συνεργατικό Σχηματισμό Καινοτομίας (ΣΣΚ, ή Cluster, ο διεθνής όρος), με τον οποίο τόσο το ΕΛΜΕΠΑ όσο και η ΓΓΕΤ αλλά και οι επιχειρήσεις συγχρηματοδοτούν ερευνητικά προϊόντα, που σχετίζονται με την “Καινοτόμο Ολιστική Προσέγγιση στη Διαμόρφωση Σταθερής και Ύψιστης Ποιότητας του Ελληνικού Εξαιρετικού Παρθένου Ελαιόλαδου Ελεγχόμενη σε όλα τα Στάδια μιας Ενοποιημένης Εφοδιαστικής Αλυσίδας μέσω Τεχνητής Νοημοσύνης και State of the Art Τεχνολογίας”. Το Cluster έχει το διακριτικό τίτλο “A.I.Μ.- HQ OIL” (Artificial Intelligent Machine  High Quality EVOO - Extra Virgin Olive Oil). Για το λόγο αυτό το ΕΛΜΕΠΑ έχει διαμορφώσει την Ομάδα ΑΡΩΓΟΣ ΣΣΚ/Cluster “AIM-HQ OIL” που παρέχει προς τις επιχειρήσεις - μέλη του Cluster “AIM-HQ OIL” τα παρακάτω εργαλεία προς αξιοποίηση:

1) Το Πρότυπο Πειραματικό Ελαιουργείο, (διφασικό, μικρομεσαίας δυναμικότητας, κάθετων μαλακτήρων), αειφορικής λειτουργίας, που θα διέπεται από τις αρχές της Κυκλικής Οικονομίας (δηλ. όλα τα απόβλητα ανακυκλώνονται και επαναχρησιμοποιούνται), που θα ανήκει στο ΕΛΜΕΠΑ και εκεί θα διαμορφώνονται οι κατάλληλες συνταγές παραγωγής εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου για τη βέλτιστη ποιότητα του ελαιοκομικού προϊόντος της κάθε επιχείρησης. Το εργαλείο αυτό, είναι σε φάση προκήρυξης εξοπλισμού και κατασκευής με ό,τι πιο σύγχρονο μπορεί να παρέχει η τεχνολογία των ελαιουργείων, διαθέτοντας αισθητήρες καταγραφής όλων των συνθηκών λειτουργίας, που θα τροφοδοτούνται απευθείας στην ψηφιακή πλατφόρμα υπολογιστικής ευφυίας και διαμόρφωσης αλγορίθμων, που θα υπάρχει για την κάθε ενδιαφερόμενη Ελαιοκομική επιχείρηση.

2) Η Νέα μονάδα στοχευμένων Εργαστηριακών Αναλύσεων με τεχνολογίες αιχμής. Ήδη λειτουργεί με συνεργασία των ομάδων του Τμήματος Γεωπονίας, του ΕΛΜΕΠΑ.

3) Η Δημιουργία ψηφιακής πλατφόρμας τεχνητής νοημοσύνης, μηχανικής μάθησης (εξ ου και το ακρωνύμιο του ΑΡΩΓΟΥ A.I.Μ- HQ OIL, Artificial Intelligent Machine EVOO High Quality) ικανής να επεξεργάζεται και να προβλέπει τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του ελαιόλαδου σε όλα τα στάδια της εφοδιαστικής αλυσίδας. Εδώ θα τροφοδοτούνται τα δεδομένα των ενδιαφερόμενων Ελαιοκομικών επιχειρήσεων, που θα προέρχονται από όλα τα στάδια παραγωγής της ελαιοπαραγωγικής αλυσίδας, σε μια στρατηγική παροχής τμήματος έρευνας & τεχνολογίας, ολιστικής προσέγγισης.

Από την άλλη πλευρά η Ομάδα Οργανοληπτικής Αξιολόγησης του Οργανοληπτικού Εργαστηρίου Κρήτης ΑΣΡ, υπό την καθοδήγηση της κας Γερμανάκη (μέλος και του Cluster “AIM-HQ OIL”), έχει ήδη αναπτύξει μια πολύ έντονη δραστηριότητα την τελευταία 10ετία πάνω στην εκπαίδευση των ελαιοπαραγωγών και άλλων επαγγελματιών που σχετίζονται με το ποιοτικό ελαιόλαδο και την ανάδειξη της ποιότητας του. Η ηγετική φυσιογνωμία της κας Γερμανάκη, οδήγησε στην εδραίωση του Παγκρήτιου Διαγωνισμού Ελαιολάδου από το 2015 ως σήμερα, για την ανάδειξη της ποιότητας του Κρητικού Εξαιρετικά Παρθένου Ελαιόλαδου (ΕΠΕ), ως θεσμού κατά τα διεθνή πρότυπα.

Όλα αυτά όμως δεν θα είχαν καμία αξία αν δεν συνοδεύονταν και από την κατανόηση της Περιφερειακής Αρχής ότι κανένα brand name δεν χτίζεται σωστά και διαχρονικά αν δεν υπάρχει η υποστήριξη της επιστήμης. Στο κομμάτι αυτό η χημική ανάλυση των ποιοτικών συστατικών του Κρητικού Ελαιόλαδου που διαμορφώνουν την ποιότητα του είναι ακρογωνιαίας σημασίας. Γιατί έτσι θα μπορεί να συσχετίζεται η ποιότητα με τα χαρακτηριστικά της οργανοληπτικής αξιολόγησης, που αποτελεί αδιάσπαστο πιστοποιητικό αναδεικνύοντας το τυποποιημένο εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδου βάσει της Ευρωπαϊκής νομοθεσίας. Παράλληλα, του προσθέτει το ποιοτικό χαρακτηριστικό του συνοδευτικού ισχυρισμού υγείας (συγκεκριμένο επίπεδο φαινολικών ουσιών όπως η Υδροξυτυροσόλη και των παραγώγων της). Το χαρακτηριστικό αυτό του ισχυρισμού υγείας, πράγματι αναμένεται να συνδέσει την ποιότητα του Κρητικού Ελαιοκομικού προϊόντος με την προστασία της υγεία του καταναλωτή (επίπεδα φαινολικών ουσιών πολύ υψηλά), ως ένα πρόσθετο χαρακτηριστικό μάρκετινγκ και σχετικού με το brand name που οικοδομείται σταθερά με όσα προαναφέρθηκαν, για όσες παρτίδες κρητικού ελαιολάδου καλύπτουν τις σχετικές προδιαγραφές.

Επειδή οι διεθνείς αγορές επιζητούν το brand name που θα αναγνωρίζουν οι καταναλωτές, ταυτόχρονα αναζητούν μαζί με τη σταθερή ποιότητα και μια σταθερή αντίστοιχη ποσότητα, στις τιμές που θα αναδεικνύουν την ικανοποίηση της ζήτησης σε σχέση με την προσφορά.

Όμως όταν το μεγαλύτερο ποσοστό του παραγόμενου Κρητικού ελαιόλαδου (>30%) παραμένει ατυποποίητο (κοινώς διατίθεται ως χύμα), δεν αναδεικνύεται επειδή δεν πιστοποιείται ως “χύμα” και άρα χάνεται το πλεονέκτημα της ποιότητάς του, στοιχείο που πραγματοποιείται μόνο όταν τυποποιείται.

Παράλληλα, μόνο στο τυποποιημένο, δηλαδή στο Εξαιρετικά Παρθένο Ελαιόλαδο (ΕΠΕ), επιτυγχάνεται η καλύτερη διαμόρφωση τιμής και φυσικά εξαιτίας της τυποποίησης και η ανάδειξη και διατήρηση του brand name. Εδώ είναι που η οργανοληπτική αξιολόγηση παίζει πολύ σημαντικό ρόλο. Όμως οργανοληπτική αξιολόγηση δεν σημαίνει μόνο μια εκτίμηση των αντίστοιχων γευσιγνωστικών χαρακτηριστικών από μια πιστοποιημένη ομάδα, όπως αυτή της κας Γερμανάκη. Είναι εξαιρετικά μεγάλη έως επιτακτική η ανάγκη να γίνει βίωμα από το μικρότερης έως και το μεγαλύτερης ηλικίας ελαιοπαραγωγό, ελαιουργό, επαγγελματία της εστίασης, αλλά και καταναλωτή η ορθή ποιότητα του εξαιρετικά παρθένου ελαιόλαδου και πως διαμορφώνεται βιολογικά η κάθε μια από τις οργανοληπτικές ιδιότητες, δηλαδή το φρουτώδες ή άρωμα, το πικρό, το πικάντικο και όποιο άλλο χαρακτηριστικό.

Θα πρέπει δηλαδή να γίνει κατανοητό με ποιον τρόπο θα μπορεί αυτό να γίνει αναπόσπαστο στοιχείο της αναγνωρισιμότητας του Κρητικού ΕΠΕ. Από την άλλη πλευρά αυτό θα πρέπει να παρέχεται με τη μέγιστη δυνατή εμβάθυνση των εκκολαπτόμενων φοιτητών κάθε Ελληνικού Γεωπονικού Τμήματος, όπως και του Τμήματος Επιστήμης και Τεχνολογίας Τροφίμων.

Στο ΕΛΜΕΠΑ και στο Τμήμα Γεωπονίας που ήδη λειτουργεί με υψηλές προδιαγραφές αλλά και στο Τμήμα Επιστήμης και Τεχνολογίας Τροφίμων που φιλοδοξούμε να ξεκινήσουμε μόλις ολοκληρωθεί το στάδιο της αξιολόγησης από την Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ). Η εκπαίδευση των αυριανών γεωπόνων θα χρειαστεί να διαμορφώσει την κουλτούρα της ορθής οργανοληπτικής αξιολόγησης, όχι μόνο των ελαιοπαραγωγών αλλά και των εκκολαπτόμενων επιστημόνων, που θα χτίσει και τη νοοτροπία όχι μόνο αυτής, αλλά και της επόμενης ή και της γενιάς προοδευτικών ελαιοπαραγωγών που θα πλαισιώσουν με τη σειρά τους το αναπόσπαστο κομμάτι του brand name για σταθερή ποσότητα και ποιότητα που θα απαιτεί η όποια διεθνής αγορά.

Ο Ισπανός, ο Ιταλός, αλλά ακόμα και ο ανερχόμενος ανταγωνιστής του Έλληνα ελαιοπαραγωγού, Κροάτης, Τούρκος ή και Τυνήσιος ή Πορτογάλος το γνωρίζει πολύ καλά αυτό, που σχετίζεται άμεσα με την α) επιστημονική υποστήριξη, β) αξία οργανοληπτικής αξιολόγησης, γ) γνώση της ανάγκης της αγορά για ποιότητα και δ) αξία της διαρκούς εκπαίδευσης και της διάχυσης της γνώσης από τον ειδικό σε όσους το έχουν ανάγκη για συνεχή βελτίωση. Για να καλυφθούν οι παραπάνω ανάγκες με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, τόσο σε επίπεδο εκπαίδευσης, όσο και σε επίπεδο έρευνας, σε συνεργασία με το Οργανοληπτικό Εργαστήριο Κρήτης ΑΣΡ, έχει δρομολογηθεί η ανάπτυξη και λειτουργία ομάδας οργανοληπτικής αξιολόγησης ελαιολάδου από το ΕΛΜΕΠΑ σε κατάλληλο χώρο.

Η Ομάδα ΑΡΩΓΟΣ ΣΣΚ/Cluster “AIM-HQ OIL” συνεργάζεται στενά με την Ομάδα της κας Γερμανάκη και απολαύουν της υποστήριξης του Συνδέσμου Εξαγωγέων Κρήτης (ΣΕΚ) όσον αφορά στον τομέα Εξαιρετικά Παρθένο Κρητικό Ελαιόλαδο, όπως και του Συνδέσμου Τυποποιητών Ελαιολάδου Κρήτης (ΣΥΤΕΚ).

Σύντομα αναμένεται η κοινή δράση τους, που θα στοχεύει προς την κατεύθυνση της πιστοποιημένης εκπαίδευσης των ενδιαφερόμενων προ- και μετα-πτυχιακών φοιτητών σε θέματα που αφορούν στην Ποιότητα Ελαιόλαδου. Η διαμόρφωση ενός κατασκευαστικά εξειδικευμένου χώρου που θα φιλοξενήσει μία τέτοιας βιωματικής φύσης και σημαντικότητας σειρά σεμιναριακών μαθημάτων, εξετάζεται από την Πανεπιστημιακή Αρχή του ΕΛΜΕΠΑ μετά από πρόταση της κας Γερμανάκη. Είναι επίσης πολύ σημαντικό μέσα από τέτοιου είδους εκπαιδευτικές προσεγγίσεις να αναδειχθεί ότι η διαχείριση της ποιότητας δεν αφορά μια και μόνο χρονική στιγμή της εκτίμησης της ποιότητας και των χαρακτηριστικών της, αλλά και τον εντοπισμό του ενδεχόμενα αδύναμου κρίκου σε όλη την αλυσίδα παραγωγής του ελαιολάδου από το χωράφι έως το ράφι του καταναλωτή, μιας και το ελαιόλαδο είναι ένα βιολογικό προϊόν κατ’ αντιστοιχία ενός οργανισμού, που εξακολουθεί να αναπνέει και εξαιτίας αυτού η επαφή του με το οξυγόνο να του προκαλεί τις αλλοιώσεις που θα χρειαστεί να εντοπίζονται και να αποφεύγονται. Η έννοια της τεχνολογίας των αλγορίθμων που βοηθούν τον χρήστη να εντοπίσει αυτές τις αδυναμίες παραγωγής είναι η επένδυση στην τεχνολογία και στην καινοτομία που τα αποτελέσματα της υιοθέτησης αυτής συνεπάγονται.

Εν κατακλείδι, το Κρητικό Ελαιόλαδο αρχίζει να στηρίζεται από μια ολιστική επιστημονική προσέγγιση, όπου επιστήμονες με διαφορετική εξειδίκευση συγκλίνουν με κοινό στόχο την περαιτέρω ανάδειξη της Ποιότητας του Κρητικού Εξαιρετικά Παρθένου Ελαιόλαδου και τη διάχυση της γνώσης αυτής προς την παραγωγική ελαιοκομική κοινότητα.

Καθηγητής Φίλιππος Βερβερίδης,

Συντονιστής Ομάδας ΑΡΩΓΟΣ “ΑΙΜ-HQ OIL”

Κοσμήτορας Σχολής Γεωπονικών Επιστημών,

Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο (ΕΛΜΕΠΑ)

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Εμβόλια και κέρδη. Του Γιώργου Πιπερόπουλου

Το «τείχος ανοσίας» …ως πρόσχημα εκλογών; του Πέτρου Μηλιαράκη

Απόψεις

Παραγωγή πράσινου υδρογόνου στην Κρήτη. Είναι εφικτή; Του Γιάννη Βουρδουμπά*

γιάννης βαρδαμπάς

Οι πρόσφατες καταστροφικές πυρκαγιές στην Ελλάδα, αλλά και τα συχνά ακραία καιρικά φαινόμενα σε πολλές πλούσιες και αναπτυσσόμενες χώρες του πλανήτη, μάς υπενθυμίζουν πως η κλιματική αλλαγή με τις οδυνηρές επιπτώσεις της είναι εδώ και ότι για να αποφύγουμε τις καταστροφές θα πρέπει να αλλάξουμε πορεία.

Στο πλαίσιο αυτό η Ευρωπαϊκή Ένωση αποφάσισε να μηδενίσει μέχρι το 2050 τις εκπομπές των αερίων που συμβάλλουν στην κλιματική κρίση. Αυτό σημαίνει ότι μεταξύ άλλων θα πρέπει να ελαχιστοποιηθεί η χρήση των ορυκτών ρυπογόνων καυσίμων και να υποκατασταθούν με Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας ή άλλες μη ανθρακούχες ενεργειακές πηγές.

Στη τριακονταετή πορεία ενεργειακής μετάβασης της Ε.Ε. (2021-2050) σε μια οικονομία χαμηλών-μηδενικών εκπομπών άνθρακα, ένα καύσιμο που θα μπορούσε να έχει, μαζί με την πράσινη ηλεκτρική ενέργεια, σημαντικό ρόλο είναι το υδρογόνο (Η2). Το υδρογόνο είναι το ελαφρύτερο στοιχείο του σύμπαντος. Εκτιμάται ότι αποτελεί το 75% της μάζας του και το 90% των μορίων του. Ενώ υπάρχει παντού στη φύση (π.χ. στο νερό), σπανίως συναντάται ελεύθερο. Σχεδόν πάντα είναι ενωμένο με άλλα στοιχεία σε διάφορες χημικές ενώσεις. Συνεπώς, θα πρέπει να παραχθεί από τις χημικές ενώσεις στις οποίες βρίσκεται.

Η παραγωγή του υδρογόνου απαιτεί τη δαπάνη ενέργειας και έχει κάποιο κόστος. Η παγκόσμια παραγωγή του εκτιμάται σε 75 εκατ. τόνους ετησίως. Ενώ η μισή περίπου ποσότητα του παράγεται από το φυσικό αέριο και από τον άνθρακα, το πετρέλαιο και τη βιομάζα.

Μία γνωστή από παλιά μέθοδος παραγωγής του είναι με την ηλεκτρόλυση του νερού: Με τη βοήθεια της ηλεκτρικής ενέργειας διασπάται το μόριο του νερού στα στοιχεία που το αποτελούν, δηλαδή στο υδρογόνο και το οξυγόνο. Η συγκεκριμένη τεχνολογία όμως χρησιμοποιείται ελάχιστα σήμερα, καθώς το κόστος παραγωγής του είναι μεγαλύτερο από το αντίστοιχο κόστος παραγωγής του υδρογόνου από το φυσικό αέριο.

Αξίζει να σημειωθεί ότι για να παραχθεί υδρογόνο από ορυκτά καύσιμα -φυσικό αέριο, πετρέλαιο και άνθρακα– εκλύονται ανθρακούχα αέρια στην ατμόσφαιρα. Αντίθετα, η παραγωγή του με ηλεκτρόλυση του νερού, αν και πιο δαπανηρή, έχει ως αποτέλεσμα την ταυτόχρονη παραγωγή μόνο οξυγόνου. Εφόσον κατά την παραγωγή υδρογόνου με την ηλεκτρόλυση του νερού χρησιμοποιηθεί ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές τότε το υδρογόνο θεωρείται “πράσινο υδρογόνο” δεδομένου ότι δεν εκλύονται ανθρακούχα αέρια στην ατμόσφαιρα.

Είναι προφανές ότι σήμερα η παραγωγή “πράσινου υδρογόνου” με αποδεκτό κόστος είναι πολύ επιθυμητή. Το υδρογόνο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή θερμότητας και ηλεκτρικής ενέργειας με τρείς τεχνολογίες, οι οποίες είναι παρόμοιες με τις τεχνολογίες ενεργειακής αξιοποίησης του φυσικού αερίου: α) Με την καύση του για την παραγωγή θερμότητας. β) Με την καύση του και τη λειτουργία στροβίλων για την παραγωγή ηλεκτρισμού και θερμότητας. γ) Με κυψέλες καυσίμου για παραγωγή ηλεκτρισμού και θερμότητας.

Το υδρογόνο μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε πολλές χρήσεις: Ως καύσιμο στις μεταφορές, σε πλοία, αεροπλάνα, τρένα και οχήματα, καθώς και σε μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Επίσης, στην παραγωγή θερμότητας υψηλών θερμοκρασιών στη βιομηχανία, αλλά και σε κτίρια. Τέλος, μπορεί να αποτελέσει την πρώτη ύλη για να παραχθούν διάφορα χημικά προϊόντα, όπως προϊόντα διυλιστηρίων, πλαστικά, λιπάσματα κ.ά.

Το υδρογόνο ως αέριο μπορεί να μεταφερθεί και να αποθηκευτεί σαν το φυσικό αέριο. Αντίθετα, η αποθήκευση της ηλεκτρικής ενέργειας είναι πιο δύσκολη και δαπανηρή.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, αναγνωρίζοντας τη σημασία του υδρογόνου στην πορεία της ενεργειακής μετάβασής της στην κλιματική ουδετερότητα μέχρι το 2050, παρουσίασε τον Ιούλιο του 2020 έναν οδικό χάρτη για την ανάπτυξη και προώθηση του “πράσινου υδρογόνου.

Ο Χάρτης σε πρώτη φάση και για την περίοδο 2020-2024 ορίζει τη δημιουργία εγκαταστάσεων ηλεκτρόλυσης νερού για την παραγωγή υδρογόνου ισχύος 6 γιγαβάτ (GW) και ετήσια παραγωγή υδρογόνου 1 εκατ. τόνους.

Κατά τη δεύτερη φάση και για την περίοδο 2024-2030 περιλαμβάνει τη δημιουργία εγκαταστάσεων ηλεκτρόλυσης νερού για την παραγωγή υδρογόνου ισχύος 40 γιγαβάτ (GW) και ετήσια παραγωγή υδρογόνου 10 εκατ. τόνους, και

Τελος, μετά το 2030 η τεχνολογία παραγωγής υδρογόνου θα είναι πλέον ώριμη και το υδρογόνο σταδιακά θα χρησιμοποιείται ως καύσιμο σε όλους τους τομείς παραγωγής θερμικής και ηλεκτρικής ενέργειας καθώς και στις μεταφορές.

Οι μεγαλύτερες εταιρείες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας διεθνώς ( στον τομέα των υπεράκτιων αιολικών πάρκων) εκτιμούν ότι η παραγωγή “πράσινου υδρογόνου”, με ελκυστικό κόστος σε τοποθεσίες με πλούσιο αιολικό δυναμικό, θα είναι εφικτή με παράκτιες ανεμογεννήτριες γύρω στο 2030 ενώ με υπεράκτιες-θαλάσσιες ανεμογεννήτριες γύρω στο 2035.

Η παραγωγή υδρογόνου με υπεράκτια αιολικά πάρκα προϋποθέτει την αφαλάτωση του θαλασσινού νερού, πριν από την ηλεκτρόλυση, με τη χρήση της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας από τον άνεμο. Η μονάδα αφαλάτωσης εγκαθίσταται στον χώρο της θαλάσσιας ανεμογεννήτριας, ενώ στην περίπτωση αυτή το κόστος παραγωγής υδρογόνου είναι αυξημένο.

Ταυτόχρονα η Ε.Ε. δημιούργησε την “Ευρωπαϊκή συμμαχία για το καθαρό υδρογόνο” η οποία αποτελεί συνεργασία του δημόσιου τομέα, των επιχειρήσεων και της κοινωνίας των πολιτών και στοχεύει στην υλοποίηση σημαντικών έργων για την προώθηση του υδρογόνου.

Σύμφωνα με τα προαναφερθέντα η παραγωγή πράσινου υδρογόνου καθιστά αναγκαία την παραγωγή “πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας” χωρίς εκπομπές ανθρακούχων αερίων στην ατμόσφαιρα. Για τον σκοπό αυτό μπορούν να χρησιμοποιηθούν η ηλιακή, η αιολική, η υδροδυναμική ενέργεια ή και τα πυρηνικά εργοστάσια ηλεκτροπαραγωγής. Οι τεχνολογίες αυτές παράγουν σήμερα πράσινη ηλεκτρική ενέργεια με χαμηλό κόστος το οποίο μπορεί στο μέλλον να μειωθεί περαιτέρω.

Ταυτόχρονα, προϋποθέτει τη χρήση της “πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας” για ηλεκτρόλυση του νερού και την παραγωγή υδρογόνου. Το κόστος του παραγόμενου υδρογόνου θα πρέπει να είναι χαμηλό κάτι που καθιστά αναγκαία τη βελτίωση της σημερινής τεχνολογίας ηλεκτρόλυσης του νερού.

Για την παραγωγή “πράσινου υδρογόνου” απαιτείται κατ’ αρχάς η διαθεσιμότητα των ενεργειακών πηγών για να παραχθεί “πράσινη ηλεκτρική ενέργεια”, π.χ. ηλιακή, αιολική κ.ά. Επίσης πρέπει να υπάρχει νερό κατά προτίμηση χωρίς άλατα για την ηλεκτρόλυση του. Τέλος χρειάζονται χώροι για την εγκατάσταση των συστημάτων παραγωγής “πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας” π.χ. φωτοβολταϊκών συστημάτων, ανεμογεννητριών κ.α.

Οι δυνατότητες μελλοντικής παραγωγής πράσινου υδρογόνου στη Κρήτη εξαρτώνται από πολλούς παράγοντες:

Πρώτον, από τη διαθεσιμότητα των ανανεώσιμων ενεργειακών πόρων. Όπως είναι γνωστό στο νησί υπάρχει αφθονία ηλιακής και αιολικής ενέργειας. Σήμερα παράγονται αρκετές ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ η διασύνδεσή του με την ηπειρωτική Ελλάδα αναμένεται να πολλαπλασιάσει τους υπάρχοντες σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής από ηλιακή και αιολική ενέργεια.

Δεύτερον, από την επάρκεια νερού. Οι υδάτινοι πόροι στην Κρήτη επαρκούν για την κάλυψη των σημερινών αναγκών, εφόσον γίνεται σωστή διαχείριση του. Υπάρχει βέβαια και αφθονία θαλάσσιου νερού.

Τρίτον, από την ύπαρξη χώρων για την εγκατάσταση των συστημάτων ηλιακής και αιολικής ενέργειας για να παραχθεί πράσινη ηλεκτρική ενέργειας που θα χρησιμοποιηθεί στην ηλεκτρόλυση του νερού. Χώροι για την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών πάρκων υπάρχουν. Για την εγκατάσταση όμως αιολικών πάρκων σε σημεία με πλούσιο αιολικό δυναμικό δεν είναι εύκολο να βρεθούν, δεδομένης της αντίθεσης των τοπικών κοινωνιών.

Χρειάζεται να ληφθεί υπόψη ότι μετά την ηλεκτρική διασύνδεση της Κρήτης θα υπάρξει αυξημένο ενδιαφέρον για την παραγωγή ηλιακής και αιολικής ηλεκτρικής ενέργειας στο νησί. Βέβαια δεν θα πρέπει να αποκλεισθεί η εγκατάσταση υπεράκτιων αιολικών πάρκων για τη παραγωγή “πράσινου υδρογόνου” - αν και δεν υπάρχει μέχρι σήμερα αντίστοιχη εμπειρία στην Ελλάδα.

Συμπερασματικά θα λέγαμε ότι υπό ορισμένες προϋποθέσεις, “πράσινο υδρογόνο” θα μπορούσε να παραχθεί στην Κρήτη, στη δεκαετία του 2030, είτε με τη χρήση φωτοβολταϊκών συστημάτων ή υπεράκτιων αιολικών πάρκων.

* Ο Γιάννης Βουρδουμπάς είναι Χημικός Μηχανικός ΕΜΠ,  M.Sc., Ph.D. - Διετέλεσε καθηγητής στο Τμήμα Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος του Ελληνικού Μεσογειακού Πανεπιστημίου
 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Στη ΔΕΘ, όλοι εναντίον ενός! Του Θανάση Παπαμιχαήλ

Ολοκληρωμένη Εφαρμογή του Μεταφορικού Ισοδύναμου. Του Βασίλη Κεγκέρογλου*

Να εξαιρεθεί η ΔΕΗ από το σύστημα εμπορίας ρύπων CO2. Του Νότη Μαριά

 

ESPA BANNER