Αφιερωματα

Η συμβολή της Εκκλησίας, μέσω της εκπαίδευσης, στην απελευθέρωση της Κρήτης

Αγία Τριάδα Τζαγκαρόλων: Το 1821 οι μοναχοί που ζούσαν εκεί κατάφεραν να διαφύγουν, αφήνοντας όμως πίσω όλα τα ιστορικά κειμήλια και χειρόγραφα που είχαν συγκεντρώσει στη μονή, που πυρπολήθηκαν από τους Τούρκους

Τα μοναστήρια έπαιξαν σπουδαίο ρόλο σαν ορμητήρια των συχνών επαναστάσεων τα χρόνια της οθωμανικής κατοχής. Σημαντική όμως ήταν η συνεισφορά τους ως κέντρων εκπαίδευσης. Στα μοναστήρια γινόταν η προετοιμασία ιερέων και ψαλτών, η διατήρηση της χριστιανικής πίστης και η ενδυνάμωση της ελληνικής εθνικής συνείδησης.

Στις μονές της Κρήτης παρέχεται η βασική εκπαίδευση και αυτός είναι ο καλύτερος έπαινος για αυτές τις μονές σημειώνει ο Άγγλος πλοίαρχος Τ. Σπράτ το 1850. Μοναστήρια πνευματικές εστίες του κρητικού ελληνισμού υπήρξαν σ’ όλη την Κρήτη.

Στο πλαίσιο των μεταρρυθμίσεων του Τανζιμάτ (1839-1876), η Οθωμανική αυτοκρατορία προκειμένου να διατηρήσει την εδαφική της ακεραιότητα, άρχισε να παραχωρεί δικαιώματα στους μη μουσουλμανικούς πληθυσμούς. Τα παραχωρούσε στις συνθήκες αλλά δύσκολα αποδεχόταν την εφαρμογή τους.

Μετά τον Κριμαϊκό Πόλεμο παραχώρησε το 1856 το Χάτι Χουμαγιούν (Λαμπρά Γραφή). Το 1858 μετά την επανάσταση του Μαυρογένη θεσμοθετήθηκε η σύσταση των Δημογεροντιών, συμβουλίων 7μελών ή 5μελών αρμόδια για θέματα κοινωνικής πρόνοιας οικογενειακού δικαίου και εκπαίδευσης. Στις δημογεροντίες προήδρευσε επίσκοπος.

Αν και υπήρξε λαϊκή δυσαρέσκεια με το μοναστηριακό πρόβλημα, εν τούτοις η συμβολή της εκκλησίας στην εκπαίδευσης των Κρητών μετά το 1868 υπήρξε τεράστια. Με τη λήξη της επανάστασης παραχωρήθηκε ο Οργανικός Νόμος (1868). Σύμφωνα με το νόμο αυτό υποστηρίχτηκε και οργανώθηκε συστηματικότερα η παιδεία.

Η μονή Πρέβελη έχει συνδέσει το όνομα της με την συμμετοχή των μοναχών της στους εκάστοτε απελευθερωτικούς αγώνες της Κρήτης
Η μονή Πρέβελη έχει συνδέσει το όνομα της με την συμμετοχή των μοναχών της στους εκάστοτε απελευθερωτικούς αγώνες της Κρήτης

Το 1870 ψηφίστηκε  ο « Διοργανισμός των εν Κρήτη Ιερών Μονών» ή «Μοναστηριακός Διοργανισμός», νομικό κείμενο το οποίο ρύθμιζε και θέματα της εκπαίδευσης.  Ο Διοργανισμός διεύρυνε τις αρμοδιότητες των Δημογεροντιών και σε εκπ/κά θέματα. Ήταν οι νέες εκπ/κές αρχές.  Η σημαντικότερη όμως διάταξη ήταν εκείνη  που  επέβαλε τη διάθεση των μοναστηριακών πόρων για τη λειτουργία σχολείων. Οι πόροι αυτοί προέρχονταν από την ενοικίαση των μοναστηριακών κτημάτων, των γαιών που κατείχαν οι μονές από αφιερώματα πιστών και ήταν μεγάλες εκτάσεις. Με τα χρήματα των ενοικίων  κάθε δημογεροντία  συνέδραμε τις τοπικές δημογεροντίες στην ανέγερση σχολείων, δημοτικών και ελληνικών (σχολαρχείων) πλήρωνε τους δασκάλους και λειτουργούσε το Γυμνάσιο. Πρόεδρος της ήταν ο τοπικός επίσκοπος.

Με τη Σύμβαση της Χαλέπας (1878), θεσμοθετήθηκαν και νέοι πόροι, δημόσιοι και δημοτικοί, οι μοναστηριακοί όμως παρέμεναν οι βασικοί πόροι. Με τον εκπ/κό νόμο του 1881 θεσμοθετήθηκαν οι Τμηματικές Εφορείες, μία σε κάθε τμήμα της Κρήτης στις οποίες προήδρευε επίσκοπος. Η Τμηματική Εφορεία ήταν η ανώτατη διοικητική αρχή των σχολείων. Η διοίκηση δηλ. και η λειτουργία των σχολείων και κατά συνέπεια και η ευθύνη αυτές τις τρεις δεκαετίες (1868-98) της οθωμανικής κυριαρχίας, είχε αναληφθεί από τη Εκκλησία.

Ήταν τα χρόνια που οι Κρήτες πίστευαν βαθιά ότι η εκπαίδευση, η βελτίωσή της θα έχει ευεργετικά αποτελέσματα και στο πολιτικό τομέα στην ένωση δηλ. με την Ελλάδα.

Παρά τα προβλήματα που υπήρχαν με τους πόρους, το γεγονός δεν μειώνει τη συνεισφορά της εκκλησίας στο διαφωτισμό των τέκνων της Κρήτης, στη διαφύλαξη της εθνικής συνείδησης στη αποτίναξη του οθωμανικού ζυγού και  στην κατάκτηση της ελευθερίας των Κρητών.

Η σπουδαία συνεισφορά της εκκλησίας συνεχίστηκε και τις επόμενες δεκαετίες με την εκποίηση μοναστηριακών κτημάτων για την αγορά οικοπέδων και τη συνδρομή των τοπικών σχολικών επιτροπών στην ανέγερση διδακτηρίων.

Μανόλης Κ. Μακράκης, διδάκτορας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, συγγραφέας και Δ/ντης Α/θμιας Εκπαίδευσης Λασιθίου

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

1821: Οι Έλληνες ξεσηκώνονται - Τα σημαντικότερα γεγονότα της Ελληνικής Επανάστασης

Επανάσταση 1821: Τα όπλα του Αγώνα (Φώτο - Βίντεο)

Σημαίες και λάβαρα της Επανάστασης του 1821

Επανάσταση 1821: Η ενδυμασία των αγωνιστών στην Κρήτη και την Ηπειρωτική Ελλάδα (φώτο)

1821: Οι Ήρωες της Ελληνικής Επανάστασης

1821: Οι θυελλώδεις έρωτες των ηρώων της Επανάστασης

 

Αφιερωματα

Σαν σήμερα 30 Ιουλίου, γίνεται απόπειρα δολοφονίας κατά του Βενιζέλου

Βενιζέλος

Το ηµερολόγιο γράφει 30 Ιουλίου 1920. Είχε βραδιάσει όταν ο κουστουµαρισµένος πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος έµπαινε στον επιβλητικό σιδηροδροµικό σταθµό Gare de Lyon του Παρισιού. Μόλις δύο εικοσιτετράωρα νωρίτερα, έχει υπογράψει τη Συνθήκη των Σεβρών, που επικύρωνε και τυπικά την ειρήνευση µεταξύ της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας και της Ελλάδας. Τώρα, µετά τις πολύωρες κοπιαστικές διαπραγµατεύσεις, είχε έρθει η ώρα να πάρει το τρένο της επιστροφής για την πατρίδα. Θα τον πήγαινε µέχρι τη Μασσαλία και από εκεί µε πολεµικό πλοίο θα αναχωρούσε για τον Πειραιά. ∆εν µπορούσε να φανταστεί όµως τα όσα θα ακολουθούσαν τα επόµενα λεπτά. 

Τη στιγµή που επιχειρεί να επιβιβαστεί στην αµαξοστοιχία, εµφανίζονται δύο άγνωστοι σ’ αυτόν άνδρες και τον σηµαδεύουν µε τα περίστροφά τους. Πυροβολούν εναντίον του δέκα φορές! Από θαύµα δεν καταφέρνουν να τον σκοτώνουν. Το θύµα προλαβαίνει να πέσει ασυναίσθητα κάτω για να προστατευτεί. Τραυµατίζεται ελαφρά στον ώµο και λίγο πιο κάτω στο χέρι. Οι δράστες µετά την αποτρόπαια πράξη τους επιχειρούν να διαφύγουν, αλλά συλλαµβάνονται από τις Αρχές. Από την ταυτοποίηση των στοιχείων που θα ακολουθήσει, προκύπτει ότι πρόκειται για δύο Ελληνες βασιλόφρονες απότακτους αξιωµατικούς. Τον υποπλοίαρχο Απόστολο Τσερέπη και τον υπολοχαγό του Μηχανικού Γεώργιο Κυριάκη.

βενιζελος - αποπειρα δολοφονιας
βενιζελος - αποπειρα δολοφονιας

 

Ο µονάρχης Κωνσταντίνος Α’ της Ελλάδας, στον οποίο δηλώνουν πίστη οι συλληφθέντες, βρίσκεται σε διένεξη µε τον Βενιζέλο από το 1915 αναφορικά µε το εάν η χώρα θα έπρεπε να µπει ή όχι στον Α’ Παγκόσµιο Πόλεµο. Η κόντρα Στέµµατος και πρωθυπουργού οδήγησε τον τόπο στον Εθνικό ∆ιχασµό και «όπλισε» το χέρι των δύο πρώην βαθµοφόρων των ενόπλων δυνάµεων. Ο Κρητικός πρωθυπουργός θα διακοµιστεί εσπευσµένα σε γαλλική κλινική προκειµένου οι γιατροί να περιποιηθούν τα τραύµατά του. Αφού περάσουν οι µέρες και καταφέρει να αναρρώσει, δεν θα επιστρέψει στην Ελλάδα, καθώς καλείται να παραστεί στη δίκη των επίδοξων δολοφόνων του. Κατά τη διάρκεια της κατάθεσης στο γαλλικό δικαστήριο αφήνει σαφείς υπαινιγµούς ότι πίσω από την αποτρόπαια αυτή πράξη κρύβεται ο εξόριστος από το 1917 βασιλιάς, Κωνσταντίνος ο Α’. Θα γυρίσει τελικά στην πατρίδα µε το θωρηκτό «Αβέρωφ» στις 17 Αυγούστου.

Η είδηση της απόπειρας δολοφονίας κατά του πρωθυπουργού θα γίνει γνωστή στην Αθήνα το µεσηµέρι της 31ης Ιουλίου 1920, προκαλώντας έντονη συγκίνηση, θλίψη και οργή, αφού οι πρώτες πληροφορίες είναι συγκεχυµένες, µε κάποιους να µιλούν ακόµη και για θάνατο του Βενιζέλου.

«Εµένα δεν µε υποπτεύθηκε κανείς»

Ένας εκ των δύο επίδοξων δολοφόνων του Ελευθέριου Βενιζέλου, ο υποπλοίαρχος Απόστολος Τσερέπης, σε µεταγενέστερη αφήγησή του, το 1978, ανέφερε για το περιστατικό: «Ήµασταν καλοντυµένοι (σ.σ. εννοεί αυτός και ο Γεώργιος Κυριάκης) και κανείς δεν µας υποπτεύθηκε. Σε λίγο ο Βενιζέλος φάνηκε να περνά µαζί µε τον Ρωµανό, τον πρεσβευτή Κοροµηλά και µερικούς άλλους. Ο Κυριάκης βιάστηκε και πυροβόλησε χωρίς να περιµένει να σταθεί ο Βενιζέλος. Του έριξε δύο σφαίρες, η µία τον πήρε στο χέρι. Ο Κυριάκης εξουδετερώθηκε αµέσως. Εµένα δεν µε υποπτεύθηκε κανείς. Ετσι έβγαλα το πιστόλι µου για να πυροβολήσω, αλλά ο Βενιζέλος ήταν τριγυρισµένος από φίλους και αστυνοµικούς. Πυροβόλησα στον αέρα για να τους σκορπίσω. Ο πρόεδρος έµεινε µόνος και άρχισε αµέσως να τρέχει σκυφτός προς το βάθος του σταθµού όπου βρίσκονταν µερικά µεγάλα δέµατα µε µπαµπάκι και αποσκευές των επιβατών για φόρτωµα. Σχεδόν ανενόχλητος άρχισα να τον καταδιώκω και του έριξα τρεις σφαίρες. Από αυτές η µία τον τραυµάτισε ελαφρά. Τότε µε εξουδετέρωσε ένας Γάλλος αστυνοµικός». Οι 2 επίδοξοι δολοφόνοι του Βενιζέλου καταδικάστηκαν τον Ιανουάριο του 1921 από τη γαλλική ∆ικαιοσύνη σε ποινή φυλάκισης 5 ετών, αλλά αφέθηκαν ελεύθεροι το 1923.

ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΣΗΜΕΡΑ

Κρήτη: Χθες νεκρός ο 18χρονος Αποστόλης, προχθές ο 26χρονος Γιάννης...

Κυριάκος Μητσοτάκης: Επίσκεψη στο Εμβολιαστικό Κέντρο Σπηλίου

Καιρός στην Κρήτη: Εξασθενούν οι βοριάδες, ανεβαίνει η θερμοκρασία- ΒΙΝΤΕΟ