Δημόσιο χρέος: Η «θηλιά» σφίγγει γύρω από την Ευρώπη – Η προειδοποίηση του ΔΝΤ

Το ευρωπαϊκό δημόσιο χρέος επιστρέφει δυναμικά στο επίκεντρο των αγορών, καθώς η άνοδος των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων αυξάνει το κόστος δανεισμού για τις κυβερνήσεις. Γαλλία, Ιταλία και Γερμανία βρίσκονται αντιμέτωπες με υψηλές χρηματοδοτικές ανάγκες, την ώρα που οι αυξημένες αμυντικές δαπάνες, οι επενδύσεις στις υποδομές, η γήρανση του πληθυσμού και το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους περιορίζουν τα δημοσιονομικά περιθώρια. Το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι χωρίς ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις και δημοσιονομική προσαρμογή, η Ευρώπη κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπη με μια ολοένα πιο δύσκολη εξίσωση χρέους και δαπανών.

Απότομη άνοδο κατέγραψαν χθες οι αποδόσεις των ευρωπαϊκών  κρατικών ομολόγων: Η απόδοση του 30ετούς γαλλικού ομολόγου αυξήθηκε κατά 12 μονάδες βάσης στο 4,85%, το υψηλότερο επίπεδο  από το 2008.

Η απόδοση του γερμανικού ομολόγου αυξήθηκε σχεδόν κατά το ίδιο ποσό στο 3,73%, το υψηλότερο επίπεδο από το 2011. Οι επενδυτές συνεχίζουν να επισημαίνουν τις ανησυχίες τους για τα υψηλά επίπεδα ευρωπαϊκού δημόσιου χρέους και τις πληθωριστικές πιέσεις που απορρέουν από τον συνεχιζόμενο πόλεμο στη Μέση Ανατολή.

Η Γερμανία έχει εγκαταλείψει μεγάλο μέρος της παραδοσιακής λιτότητας για να χρηματοδοτήσει την άμυνα και τις υποδομές και σχεδιάζει νέα χρηματοδότηση άνω των 200 δισεκατομμυρίων ευρώ το 2027, ενώ η Γαλλία διατηρεί έλλειμμα κοντά στο 5% και χρέος ισοδύναμο με περίπου 118% του ΑΕΠ.

«Η αυξανόμενη καμπύλη αποδόσεων υποδηλώνει ότι οι δημοσιονομικές ανησυχίες επιστρέφουν στο ραντάρ της αγοράς, με ιδιαίτερη αδυναμία στο μακροπρόθεσμο μέλλον», δήλωσε στο Bloomberg ο Μάρκους Τζένιγκς, στρατηγικός αναλυτής της Wells Fargo.

«Οι επενδυτές απαιτούν μια συνεχώς αυξανόμενη τιμή για να κλειδώσουν τα χρήματά τους για 10, 20 ή 30 χρόνια», εξηγούν στη Ναυτεμπορική, παράγοντες της αγοράς.  «Η επιδείνωση οφείλεται στην πρόσθετη αποζημίωση που απαιτεί ένας επενδυτής για την ανάληψη του κινδύνου πληθωρισμού, των επιτοκίων και της επιδείνωσης των δημόσιων οικονομικών για δεκαετίες», προσθέτουν.

Για την ιστορία, το 2025, το δημόσιο χρέος στην Ευρωζώνη ανήλθε σε 13,85 τρισεκατομμύρια ευρώ, με τη Γαλλία, την Ιταλία και τη Γερμανία να έχουν τα υψηλότερα απόλυτα επίπεδα χρέους.

Το δημόσιο χρέος αποτελούνταν από 84,3% χρεόγραφα στη ζώνη του ευρώ και 83,6% στην ΕΕ, 13,2% δάνεια στη ζώνη του ευρώ και 13,9% στην ΕΕ, και 2,5% ξένο νόμισμα και καταθέσεις τόσο στη ζώνη του ευρώ όσο και στην ΕΕ.

«Στην Ευρώπη, οι αμυντικές δαπάνες, η ενεργειακή ασφάλεια και οι επενδύσεις σε υποδομές είναι πιο σημαντικοί παράγοντες», λέει ο Αλ Κατερμόλε, ανώτερος διαχειριστής χαρτοφυλακίου σταθερού εισοδήματος στην Mirabaud Asset Management.

Στα ύψη το κόστος δανεισμού και στις ΗΠΑ

Η κίνηση αυτή έρχεται αμέσως μετά την υποχρέωση του Υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ να πληρώσει ένα από τα υψηλότερα κόστη δανεισμού εδώ και δεκαετίες για να εκδώσει νέο χρέος . Την Τετάρτη, έθεσε σε δημοπρασία 10ετή ομόλογα με απόδοση 4,683%, από 4,58% στην προηγούμενη έκδοση και σε επίπεδα που δεν έχουν παρατηρηθεί από το 2007.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες πούλησαν επίσης την περασμένη Πέμπτη , 30ετή ομόλογα αξίας 25 δισεκατομμυρίων δολαρίων με επιτόκιο 5,216%, από 5,058% τον Ιούλιο και το υψηλότερο κόστος για δημοπρασία αυτής της διάρκειας από το 2001. Το Υπουργείο Οικονομικών έπρεπε να προσφέρει περίπου 0,4 μονάδες βάσης μεγαλύτερη απόδοση από ό,τι είχε τιμολογήσει η αγορά λίγο πριν από τη δημοπρασία.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες πλησιάζουν τα 40 τρισεκατομμύρια δολάρια σε ομοσπονδιακό χρέος.

Η κατάσταση επιδεινώνεται τώρα από τον πρωτοφανή ανταγωνισμό για κεφάλαια από τον ιδιωτικό τομέα. Μεγάλες αμερικανικές εταιρείες τεχνολογίας, όπως η  Alphabet, η Amazon και η Meta, έχουν εκδώσει ομόλογα ύψους σχεδόν 220 δισεκατομμυρίων δολαρίων μέχρι στιγμής φέτος για να χρηματοδοτήσουν την ανάπτυξη τεχνητής νοημοσύνης. «Υπάρχει ένας ανταγωνισμός για κεφάλαια που είναι πρωτοφανής τα τελευταία χρόνια», δήλωσε ο Βίβεκ Πολ, επικεφαλής επενδυτικός στρατηγικός αναλυτής στο Ηνωμένο Βασίλειο στο BlackRock Investment Institute. «Λόγω παραγόντων όπως η αυξανόμενη ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης, αυτή η δυναμική της έλλειψης κεφαλαίων επιταχύνεται και αυτό αντικατοπτρίζεται στις αποδόσεις των ομολόγων».

Οι αμυντικές δαπάνες

Ενας από τους πιο σημαντικούς λόγους για την αύξηση του χρέους, ειδικά στην ΕΕ ,είναι οι αμυντικές δαπάνες .

Οι γεωπολιτικές μετατοπίσεις των τελευταίων ετών έχουν θέσει την αύξηση αυτού του κονδυλίου του προϋπολογισμού σε προνομιακή θέση, όπως κατέστη σαφές στις αρχές του 2025.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν αναγκάστηκε να προτείνει  την αναστολή των κανόνων του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης  σχετικά με τις δαπάνες για όπλα.

Τελικά, η πρόταση εγκρίθηκε και 17 κράτη μέλη επέλεξαν αυτήν την προσέγγιση. Αυτό το μέτρο διευκόλυνε τη δέσμευση που ανέλαβαν οι χώρες της ΕΕ που ανήκουν στο ΝΑΤΟ, εξαιρουμένης της Ισπανίας, μήνες αργότερα στη σύνοδο κορυφής της Ατλαντικής Συμμαχίας να αυξήσουν αυτές τις δαπάνες στο ισοδύναμο του 5% του ΑΕΠ έως το 2035. Αυτό αντιπροσωπεύει μια σημαντική αύξηση σε διάστημα 10 ετών.

Η αναιμική κατάσταση της ευρωπαϊκής οικονομίας τα τελευταία χρόνια, ακόμη και οι έλεγχοι των τιμών, επιβαρύνουν επίσης σημαντικά το χρέος.

Η προειδοποίηση  του ΔΝΤ

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο , στην τελευταία έκθεσή του με τίτλο «Δημοσιονομική σύσφιξη  στην Ευρώπη: Αντιμετώπιση των Αυξανόμενων Πιέσεων στις δαπάνες», προειδοποιεί:

«Οι αυξανόμενες πιέσεις στις δαπάνες που προκύπτουν από τη γήρανση του πληθυσμού, την κλιματική μετάβαση, την άμυνα και τα βάρη από τόκους, συγκρούονται με τα ήδη υψηλά επίπεδα χρέους και την έλλειψη πολιτικής βούλησης για αύξηση των φόρων ή εφαρμογή περικοπών μεγάλης κλίμακας. Εάν δεν αντιμετωπιστούν, αυτές οι δυνάμεις θα ωθήσουν το δημόσιο χρέος σε μια μη βιώσιμη τροχιά και θα υπονομεύσουν σταδιακά την ποιότητα και την αξιοπιστία των δημόσιων υπηρεσιών», αναφέρουν

οι αναλυτές του ΔΝΤ.

Σε αυτό το σενάριο, «ο στόχος είναι να διατηρηθεί το δημόσιο χρέος σε βιώσιμα επίπεδα. Χωρίς δράση, το μέσο δημόσιο χρέος στην ΕΕ θα διπλασιαστεί τα επόμενα 15 χρόνια, με τους μέσους δείκτες χρέους στις ευρωπαϊκές χώρες να φτάνουν το 130% έως το 2040».

Δύσκολες επιλογές

Η λύση; Σύμφωνα με τους ειδικούς του ΔΝΤ, απαιτείται μια τριπλή στρατηγική: μεταρρυθμίσεις, δημοσιονομική προσαρμογή και μακροπρόθεσμη θεσμική αλλαγή. Πρώτον, «η έκταση της απαραίτητης προσαρμογής  εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη φιλοδοξία των μεταρρυθμίσεων», γράφουν οι αναλυτές του ΔΝΤ.

Οι προσομοιώσεις δείχνουν ότι, ελλείψει μεταρρυθμίσεων, μια τυπική ευρωπαϊκή χώρα θα πρέπει να εφαρμόσει δημοσιονομική προσαρμογή που ανέρχεται σε περίπου 5% του ΑΕΠ σωρευτικά σε διάστημα πέντε ετών -περίπου 1% του ΑΕΠ ετησίως.

Ο  συνδυασμός μεταρρυθμίσεων και δημοσιονομικής προσαρμογής είναι τελικά μια απόφαση για κάθε χώρα, με βάση τις κοινωνικές προτιμήσεις και την πολιτική σκοπιμότητα».

Ακόμα και με αποφασιστικές μεταρρυθμίσεις και δημοσιονομική πειθαρχία, οι χώρες με υψηλό χρέος πιθανότατα θα αντιμετωπίσουν δύσκολες επιλογές σχετικά με το εύρος των δημόσιων υπηρεσιών και τον ρόλο του κράτους», αναφέρει το ΔΝΤ .

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

ΕΦΚΑ: Τα χρέη «μπλοκάρουν» τη σύνταξη σε ελεύθερους επαγγελματίες, αγρότες

Αλβανία: «Κατρακυλά» το ευρώ – Τι κρύβεται πίσω από την άνοδο του λεκ

Πλειστηριασμοί και κατασχέσεις: Νέα διαδικασία για 36.500 εκκρεμείς υποθέσεις