Το υγρό πυρ και έξι ακόμα χαμένες εφευρέσεις

Έχοντας πρόσβαση σε τεράστιους όγκους πληροφοριών και σε υπερσύγχρονα τεχνολογικά μέσα, τα οποία μέχρι πριν από λίγες δεκαετίες έμοιαζαν αδιανόητα, είναι λογικό να πιστεύουμε ότι ο άνθρωπος  βρίσκεται στην κορυφή της τεχνολογικής εξέλιξης.

Φέτος, όμως, ερευνητές εντόπισαν αρχαία ξύλινα εργαλεία, ενδείξεις χρήσης δηλητηρίων από πρώιμους ανθρώπους και εντυπωσιακά αρχιτεκτονικά έργα των Μάγια. Μπορεί ορισμένα αρχαία ευρήματα να έχουν ήδη αποκαλύψει τα μυστικά τους,  εξακολουθούν όμως να αποτελούν αντικείμενο έρευνας:

1. Το υγρό πυρ των Βυζαντινών

Το υγρό πυρ αναπτύχθηκε από τους Βυζαντινούς τον 7ο αιώνα ως ένα εμπρηστικό όπλο. Σύμφωνα με την ιστορία, μπορούσε να καίει ακόμη και πάνω στο νερό, καταστρέφοντας τα εχθρικά πλοία που πλησίαζαν την Κωνσταντινούπολη.

Χρησιμοποιήθηκε πάνω από πέντε αιώνες και χάρη στη χρήση του η Βυζαντινή  Αυτοκρατορία γνώρισε πολλές στρατιωτικές επιτυχίες. Ωστόσο, η συνταγή παρασκευής του χάθηκε με την πάροδο του χρόνου.

Σύμφωνα με τους επιστήμονες, περιείχε διάφορες εύφλεκτες ουσίες, ενώ η εκτόξευσή του γινόταν πιθανότατα μέσω χάλκινων σωλήνων. Η δράση του ενδέχεται να ήταν παρόμοια με εκείνη της ναπάλμ.

Η ακριβής σύνθεσή του παραμένει άγνωστη, όπως και οι λόγοι για τους οποίους σταμάτησε να χρησιμοποιείται. Με βάση τα λεγόμενα ιστορικών, εικάζεται ότι η απώλεια εδαφών δυσκόλεψε την πρόσβαση στις απαραίτητες πρώτες ύλες, ενώ άλλοι θεωρούν ότι η συνταγή ήταν γνωστή σε ελάχιστους ανθρώπους και χάθηκε μαζί τους.

2. Ο μηχανισμός των Αντικυθήρων

Ο μηχανισμός των Αντικυθήρων ανασύρθηκε το 1901 από αρχαίο ναυάγιο κοντά στα Αντικύθηρα. Με μια πρώτη ματιά, έμοιαζε με ένα ασήμαντο, διαβρωμένο κομμάτι ξύλου και χαλκού. Μετά από δεκαετίες ερευνών κατάφεραν να αποκαλύψουν ότι επρόκειτο για έναν εξαιρετικά σύνθετο μηχανισμό, τον αρχαιότερο γνωστό υπολογιστή στον κόσμο.

Χρονολογείται στον 2ο αιώνα π.Χ. και περιελάμβανε πλήθος χάλκινων γραναζιών και καντράν, μέσω των οποίων μπορούσε να υπολογίζει τις κινήσεις των ουράνιων σωμάτων. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η συσκευή αυτή έδινε τη δυνατότητα πρόβλεψης των κινήσεων της Σελήνης και των πλανητών, αλλά και των ηλιακών εκλείψεων.

Η πολυπλοκότητα και η τεχνολογική του αρτιότητα προκαλεί ακόμη θαυμασμό, καθώς παρόμοιας τεχνολογικής εξέλιξης αναλογικοί υπολογιστές κατασκευάστηκαν ξανά πολλούς αιώνες αργότερα.

Παρά τις σύγχρονες μεθόδους απεικόνισης και ανάλυσης, πολλά ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα. Μόνο περίπου το ένα τρίτο του αρχικού μηχανισμού έχει διασωθεί, γεγονός που δυσκολεύει την πλήρη αποκωδικοποίηση των δυνατοτήτων του.

3. Τα κίπου των Ινκας

Τα κίπου αποτελούσαν μια μέθοδο αποθήκευσης δεδομένων που αξιοποιούσαν οι λαοί της δυτικής Νότιας Αμερικής, πολύ πριν από την εμφάνιση συστημάτων γραφής που αποτύπωναν τους ήχους της ομιλίας. Η κατασκευή τους βασιζόταν σε πολύχρωμα κορδόνια με κόμπους που ήταν τοποθετημένοι σε συγκεκριμένες αποστάσεις και διατάξεις.

Η χρήση τους ξεκίνησε επί της αυτοκρατορίας των Γουάρι και συνεχίστηκε αργότερα από τους Ίνκας. Αρχικά χρησίμευαν για την τήρηση στατιστικών, όπως η αγροτική παραγωγή και ο πληθυσμός, αν και θεωρείται πιθανό πως εξυπηρετούσαν την αποθήκευση πιο σύνθετων πληροφοριών.

Το 1923, ο Αμερικανός μαθηματικός Λέσλι Λίλαντ Λοκ υποστήριξε ότι οι κόμποι κωδικοποιούσαν κυρίως αριθμητικά δεδομένα. Νεότερες έρευνες, ωστόσο, δείχνουν ότι η μέθοδος αυτή πιθανότατα ενσωμάτωνε ένα ευρύτερο φάσμα πληροφοριών, συμπεριλαμβανομένων μη αριθμητικών στοιχείων.

Σήμερα, οι ερευνητές μελετούν τις παραδόσεις αυτόχθονων κοινοτήτων που εξακολουθούν να χρησιμοποιούν παραλλαγές των κίπου, με την ελπίδα ότι θα καταφέρουν να αποκρυπτογραφήσουν τα πιο περίπλοκα μηνύματα των αρχαίων αντικειμένων.

4. Το παντζαγκάν: Το μυστηριώδες όπλο των Περσών

Το παντζαγκάν αποτελούσε ένα άγνωστο στις μέρες μας πολεμικό μέσο που χρησιμοποιούσε το ιππικό της Περσικής Αυτοκρατορίας των Σασσανιδών μεταξύ του 3ου και του 7ου αιώνα μ.Χ. Ιστορικές πηγές αναφέρουν πως επέτρεπε στους πολεμιστές να εκτοξεύουν πέντε βέλη ταυτόχρονα, προσφέροντας σημαντικό πλεονέκτημα στις μάχες και τις πολιορκίες.

Σε μία από τις σπάνιες ιστορικές αναφορές σημειώνεται ότι το 684 μ.Χ., κατά τη διάρκεια μάχης στη Βασόρα, 400 Πέρσες ιππείς εκτόξευσαν συνολικά 2.000 βέλη μέσα σε μία ομοβροντία.

Ο ακριβής μηχανισμός και τρόπος λειτουργίας του , παρ' όλα αυτά, παραμένει άγνωστος. Δεν έχει διασωθεί κανένα αρχαιολογικό εύρημα και οι ιστορικοί διαφωνούν για το αν επρόκειτο για ειδική τεχνική τοξοβολίας ή για ξεχωριστό όπλο.

Μία από τις επικρατέστερες θεωρίες είναι ότι η κατασκευή του έμοιαζε με βαλλίστρα, εξοπλισμένη όμως με ένα ειδικό σύστημα που συγκρατούσε και εκτόξευε πολλά βέλη ταυτόχρονα.

5. Το σίλφιο: Το φυτό που εξαφανίστηκε από την αρχαιότητα

Στην αρχαία Ελλάδα και τη Ρώμη, το σίλφιο θεωρούνταν ένα περιζήτητο και πολύτιμο βότανο, το οποίο χρησιμοποιούσαν τόσο στη μαγειρική όσο και στην ιατρική. Η αξία του ήταν τόσο μεγάλη ώστε η εμπορική του αξία ισοδυναμούσε με το βάρος του σε ασήμι.

Φύτρωνε κυρίως σε μια περιορισμένη περιοχή γύρω από την αρχαία ελληνική πόλη Κυρήνη, στη σημερινή ανατολική Λιβύη, και η καλλιέργειά του ήταν ιδιαίτερα δύσκολη. Το πολυτιμότερο συστατικό του ήταν μια αρωματική ρητίνη που εξαγόταν από τον βλαστό και τις ρίζες του.

Οι Ρωμαίοι το χρησιμοποιούσαν σε περίτεχνες συνταγές, ενώ οι καρποί του, λόγω του σχήματός τους που θύμιζε καρδιά, συνδέθηκαν με τη φήμη του ως φυσικού αντισυλληπτικού.

Το φυτό εξαφανίστηκε κατά την αρχαιότητα, αλλά τα αίτια παραμένουν αντικείμενο επιστημονικής συζήτησης. Η αλόγιστη εκμετάλλευση θεωρείται μία πιθανή αιτία, ενώ άλλες εκτιμήσεις κάνουν λόγο για περιβαλλοντικές αλλαγές, υπερβόσκηση και συγκρούσεις στην περιοχή.

6. Η αρχαία τεχνική ύφανσης με κάρτες

Κατά την εποχή των Βίκινγκς, μια εντυπωσιακή και πολύχρωμη υφαντή λωρίδα ή ένα χρυσοκέντητο ύφασμα ραμμένο στην άκρη ενός χιτώνα, φορεμένο ως κορδέλα στο κεφάλι ή ως ζώνη, μπορούσε να αποτελέσει σαφή ένδειξη της κοινωνικής θέσης που κατείχε κάποιος.

Για την κατασκευή αυτών των περίτεχνων υφασμάτων, οι τεχνίτες εφάρμοζαν μια μέθοδο που σήμερα έχει σε μεγάλο βαθμό λησμονηθεί, γνωστή ως ύφανση με κάρτες. Η μέθοδος αυτή βασιζόταν στη χρήση μικρών, λεπτών και διάτρητων καρτών που χρησίμευαν στο χώρισμα και το γύρισμα των νημάτων, δημιουργώντας συγκεκριμένα σχέδια.

Η τεχνική εμφανίστηκε κατά την Εποχή του Σιδήρου ή και παλαιότερα, και διατηρείται ακόμα σε διάφορα μέρη του κόσμου. Ωστόσο, η αναπαραγωγή κάθε αρχαίου σχεδίου απαιτεί τεράστιο χρόνο και υπομονή.

7. Η γραφή Ρονγκορόνγκο της Νήσου του Πάσχα

Η γραφή Ρονγκορόνγκο, η οποία αποτυπώθηκε σε ξύλινες πλακέτες στη Νήσο του Πάσχα, συγκαταλέγεται στα μεγαλύτερα άλυτα μυστήρια της αρχαιολογίας. Κανένα από τα 27 διασωθέντα αντικείμενα δεν έχει αποκρυπτογραφηθεί, ενώ οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν με βεβαιότητα αν πρόκειται για ολοκληρωμένο σύστημα γραφής ή για διαφορετική μορφή καταγραφής πληροφοριών.

Αυτή τη μέθοδο χρησιμοποιούσε η φυλή των Ράπα Νούι και ενδέχεται να αναπτύχθηκε ανεξάρτητα από τις γνωστές γραφές άλλων πολιτισμών. Ορισμένοι ερευνητές εικάζουν ότι μπορεί να αποτελεί μία από τις ελάχιστες περιπτώσεις ανεξάρτητης εμφάνισης γραπτής γλώσσας στην ανθρώπινη ιστορία.

Η φιλόλογος Σίλβια Φεράρα και η ερευνητική ομάδα της αναπτύσσουν τρισδιάστατα ψηφιακά μοντέλα των σωζόμενων πινακίδων, προκειμένου να μελετήσουν με μεγαλύτερη ακρίβεια τα περισσότερα από 3.800 σύμβολα που φέρουν πάνω τους.

Εάν αποδειχθεί ότι πρόκειται πράγματι για ένα πλήρως δομημένο σύστημα γραφής, οι ειδικοί εκτιμούν ότι θα μπορούσε να αποκρυπτογραφηθεί στο σχετικά κοντινό μέλλον.

Διαβάστε επίσης:

Γιατί κάποιοι είναι καλοί στα μαθηματικά και άλλοι δυσκολεύονται;

Μοντέλο προστασίας νέων με νευροαναπτυξιακές διαταραχές από τις διαδικτυακές παγίδες

Ένα νέο «μάτι» στο διάστημα – Ποια είναι η αποστολή του Titania