Επιστήμη

Προς εκτόξευση το πρώτο ρομποτικό «σκουπιδιάρικο» για τα διαστημικά απορρίμματα

ClearSpace-1.jpg

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος (ESA) ανακοίνωσε ότι το 2025 θα εκτοξεύσει την πρώτη διαστημική αποστολή ClearSpace-1, με στόχο να συλλέξει μεγάλα άχρηστα διαστημικά αντικείμενα που βρίσκονται σε τροχιά γύρω από τη Γη και συνιστούν δυνητική απειλή για τους δορυφόρους.

Θα πρόκειται για το πρώτο στον κόσμο ρομποτικό διαστημικό «σκουπιδιάρικο», το οποίο θα αναλάβει -μετά από συμφωνία με την ESA- να κατασκευάσει μια κοινοπραξία εταιρειών, με επικεφαλής την ελβετική ClearSpace, εταιρεία «τεχνοβλαστό» ερευνητών της Ελβετικής Ομοσπονδιακής Πολυτεχνικής Σχολής της Λωζάννης (EPFL). Η υλοποίηση του σχεδίου θα αρχίσει τον επόμενο Μάρτιο.

«Αυτή είναι η σωστή στιγμή για μια τέτοια αποστολή», δήλωσε ο επικεφαλής της ClearSpace Λικ Πιγκέ. «Το ζήτημα των διαστημικών θραυσμάτων είναι πιο πιεστικό από κάθε άλλη φορά. Σήμερα υπάρχουν σχεδόν 2.000 δορυφόροι σε λειτουργία στο διάστημα και πάνω από 3.000 εκτός λειτουργίας. Και τα επόμενα χρόνια ο αριθμός των δορυφόρων θα πολλαπλασιαστεί, καθώς σχεδιάζονται μεγα-αστερισμοί εκατοντάδων ή ακόμη και χιλιάδων δορυφόρων, που θα τεθούν σε χαμηλή τροχιά γύρω από τη Γη για να παρέχουν ευρείας κάλυψης υπηρεσίες τηλεπικοινωνιών και παρατήρησης. Υπάρχει ξεκάθαρη ανάγκη για ένα 'γερανό' που θα απομακρύνει τους εκτός λειτουργίας δορυφόρους από αυτή την άκρως πολυσύχναστη περιοχή», πρόσθεσε.

Το υπό ανάπτυξη σκάφος, για το οποίο έδωσαν το «πράσινο φως» τα κράτη μέλη της ESA στην πρόσφατη σύνοδο τους στη Σεβίλλη, θα αφαιρεί σε πρώτη φάση μόνο μεγάλα αδρανή διαστημικά αντικείμενα χαμηλής τροχιάς, τα οποία είναι ιδιοκτησίας της ESA. Δεν θα ασχοληθεί με τα πολύ πιο πολυάριθμα μικρότερα θραύσματα (τουλάχιστον 750.000), που ταξιδεύουν με ταχύτητα 20.000 χιλιομέτρων την ώρα.

«Φανταστείτε πόσο επικίνδυνη θα ήταν η ναυσιπλοΐα στις θάλασσες, αν όλα τα πλοία που είχαν χαθεί στην ιστορία, συνέχιζαν να βολοδέρνουν στην επιφάνεια του νερού», δήλωσε ο γενικός διευθυντής της ESA Γιαν Βέρνερ. «Αυτή είναι η κατάσταση σήμερα και δεν μπορεί να επιτραπεί να συνεχιστεί. Τα κράτη μέλη της ESA παρείχαν την ισχυρή υποστήριξη τους σε αυτή τη νέα αποστολή, η οποία επιπλέον ανοίγει το δρόμο για να υπάρξουν νέες σημαντικές εμπορικές υπηρεσίες στο διάστημα μελλοντικά», πρόσθεσε.

«Ακόμη και αν όλες οι διαστημικές εκτοξεύσεις σταματούσαν αύριο, οι προβλέψεις δείχνουν ότι ο συνολικός πληθυσμός των θραυσμάτων σε τροχιά θα συνεχίσει να αυξάνεται, καθώς οι συγκρούσεις ανάμεσα στα περιφερόμενα αντικείμενα δημιουργούν νέα θραύσματα. Είναι ανάγκη να αναπτύξουμε τεχνολογίες που θα αποτρέπουν τη δημιουργία νέων θραυσμάτων και θα απομακρύνουν τα ήδη υπάρχοντα θραύσματα από εκεί πάνω», ανέφερε η Λουίζα Ινοσέντι, επικεφαλής της Πρωτοβουλίας "Clean Space" (Καθαρό Διάστημα) της ESA.

«Οι μελέτες της NASA και της ESA δείχνουν ότι ο μοναδικός τρόπος να σταθεροποιηθεί το περιβάλλον των τροχιακών αντικειμένων, είναι να απομακρύνουμε τα μεγάλα 'σκουπίδια'. Η νέα αποστολή της ESA θα μας επιτρέψει να αναπτύξουμε αυτές τις τεχνολογίες, επιτυγχάνοντας στην πορεία μια παγκόσμια πρωτιά», πρόσθεσε.

Ο πρώτος στόχος της αποστολής του σκάφους ClearSpace-1 θα είναι το Vespa (Vega Secondary Payload Adapter), το ανώτερο τμήμα του πυραύλου Vega της ESA, το οποίο είχε εγκαταλειφθεί σε ύψος περίπου 800 χιλιομέτρων το 2013. Έχει βάρος 100 κιλών, μέγεθος μικρού δορυφόρου και απλό σχήμα, που το καθιστά κατάλληλο για πρώτο στόχο. Οι επόμενες αποστολές θα επιχειρήσουν να συλλέξουν μεγαλύτερα και δυσκολότερα «σκουπίδια», εωσότου τελικά καταστεί εφικτό κάθε «βόλτα» του σκάφους να μαζεύει όχι μόνο ένα, αλλά περισσότερα διαστημικά αντικείμενα.

Το ClearSpace-1, κόστους 120 εκατομμυρίων ευρώ, θα διαθέτει τέσσερις ρομποτικούς βραχίονες με τους οποίους θα αρπάζει τα αντικείμενα και θα τα σύρει εκτός τροχιάς. Αρχικά τόσο το «σκουπιδιάρικο» όσο και το «σκουπίδι» του θα καίγονται, καθώς θα εισέρχονται στη γήινη ατμόσφαιρα. Όμως επειδή αυτό είναι προφανώς δαπανηρό, σε επόμενο στάδιο το σκάφος θα εκτινάσσει το «σκουπίδι» στην ατμόσφαιρα, ενώ το ίδιο θα συνεχίζει το έργο του διαστημικού καθαρισμού.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

 

Επιστήμη

Θάσος: Βρέθηκε κρανίο που είχε χειρουργηθεί τον 5ο -7ο αιώνα μ.Χ.

Θάσος-κρανίο

Μια νέα έρευνα ενός Έλληνα ανθρωπολόγου της διασποράς, η οποία πραγματοποιήθηκε στο Παλιόκαστρο της νήσου Θάσου, έφερε στο φως, μεταξύ άλλων ανακαλύψεων, ένα κρανίο πρωτοβυζαντινής περιόδου (τετάρτου έως έβδομου αιώνα μ.Χ.). Το κρανίο φέρει ίχνη χειρουργικής επέμβασης, η οποία είναι «απίστευτα πολύπλοκη», σύμφωνα με τον ίδιο.

Η ανακάλυψη έγινε από ερευνητές του Πανεπιστημίου Adelphi της Νέας Υόρκης, με επικεφαλής τον καθηγητή ανθρωπολογίας Αναγνώστη Αγγελαράκη. Συνολικά βρέθηκαν και μελετήθηκαν οστά από δέκα σκελετούς τεσσάρων γυναικών και έξι ανδρών, πιθανώς με υψηλή κοινωνική θέση, με βάση την θέση και την αρχιτεκτονική του χώρου ταφής.

«Σύμφωνα με τα σκελετο-ανατομικά χαρακτηριστικά τους, τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες έκαναν σωματικά απαιτητικές ζωές. Τα πολύ σοβαρά τραύματα που έφεραν τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες, είχαν αντιμετωπιστεί χειρουργικά ή ορθοπεδικά από κάποιον πολύ έμπειρο γιατρό/χειρουργό με μεγάλη πείρα στη φροντίδα των τραυμάτων. Πιστεύουμε πως ήταν στρατιωτικός γιατρός», δήλωσε ο δρ. Αγγελαράκης, σύμφωνα με ανακοίνωση του πανεπιστημίου του.

Ειδικά για τη χειρουργική επέμβαση εγκεφάλου, ο κ. Αγγελαράκης εκτιμά ότι «ακόμη και παρά τη δυσοίωνη πρόγνωση, έγινε εκτεταμένη προσπάθεια στον συγκεκριμένο άνδρα. Ήταν συνεπώς πιθανό ότι επρόκειτο για κάποιο πολύ σημαντικό άτομο μεταξύ του πληθυσμού του Παλιόκαστρου».

Ίσως η αιτία για τη χειρουργική επέμβαση ήταν κάποια λοίμωξη, ενώ ο άνδρας τοξότης φαίνεται να πέθανε λίγο μετά ή κατά τη διάρκεια της προσπάθειας του γιατρού να τον σώσει.

«Η χειρουργική επέμβαση είναι η πιο πολύπλοκη που έχω δει ποτέ στα 40 χρόνια που κάνω ανθρωπολογική έρευνα. Είναι απίστευτο ότι πραγματοποιήθηκε σε μια εποχή πριν την ανακάλυψη των αντιβιοτικών», όπως είπε ο κ. Αγγελαράκης, ο οποίος παρουσιάζει τα ευρήματα αναλυτικά σε ένα νέο βιβλίο από τις εκδόσεις Archaeopress (‘Eastern Roman Mounted Archers and Extraordinary Medico-Surgical Interventions at Paliokastro in Thasos Island during the ProtoByzantine Period).

Ο Α. Αγγελαράκης σπούδασε κλασσική αρχαιολογία και ευρωπαϊκή εθνολογία στο σουηδικό Πανεπιστήμιο Λουντ, έκανε μεταπτυχιακά στην ανθρωπολογία στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια της Ν.Υόρκης, από όπου πήρε και το διδακτορικό του το 1989 στη φυσική ανθρωπολογία και αρχαιολογία.